Zapadnięty ząb mleczny czyli reinkluzja zębów mlecznych

Reinkluzja to proces, w którym dochodzi do stopniowego obniżania powierzchni zgryzowej zęba w stosunku do zębów sąsiednich (zwykle po osiągnięciu prawidłowej płaszczyzny zgryzu). Zaburzenie najczęściej klasyfikuje się jako łagodne, umiarkowane lub ciężkie. Reinkluzja zębów mlecznych występuje znacznie częściej niż zębów stałych i w większości przypadków dotyczy pierwszego zęba trzonowego mlecznego szczęki. Etiologia tego zaburzenia rozwojowego nie została w pełni poznana, jednak uznaje się, że kluczową przyczynę stanowić może ankyloza uwarunkowana genetycznie, spowodowana urazem, infekcją lub innymi czynnikami. Diagnozę należy potwierdzić badaniem radiologicznym.

W piśmiennictwie termin „reinkluzja” bywa zastępowany innymi określeniami, np. ząb zagłębiony, ząb zanurzony, infrapozycja, infraokluzja.

Reinkluzja zębów i jej klasyfikacje

Wyrzynanie zębów wiąże się z procesem wzrastania i dojrzewania organizmu; prawidłowa erupcja oznacza przemieszczanie zęba wzdłuż osi pionowej, aż osiągnie on funkcjonalną pozycję w jamie ustnej. Zjawisko występuje także u osób dorosłych (np. po utracie zęba antagonistycznego) – mechanizmy, które kontrolują wyrzynanie zębów, są aktywne przez całe życie. Wszelkie zaburzenia tego procesu mogą przyczyniać się do nieprawidłowości w obrębie układu stomatognatycznego.

Reinkluzja należy do zaburzeń fizjologicznego procesu erupcji zębów i polega na stopniowym zagłębianiu zęba w kierunku wyrostka zębodołowego (powierzchnia żująca zęba znajduje się poniżej płaszczyzny zgryzu). W większości przypadków ząb najpierw osiąga prawidłową wysokość zwarcia, po czym wykazuje tendencję do ponownego zatapiania w kości. Nieco rzadziej zaburzenie występuje w trakcie poerupcyjnej fazy wyrzynania, na skutek czego ząb nie może osiągnąć płaszczyzny zgryzu.

Reinkluzja wiąże się nie tylko z zaburzeniami erupcji i pozycji zęba w jamie ustnej, ale też z upośledzeniem procesu wzrostu wyrostka zębodołowego szczęki i części zębodołowej żuchwy.

Opracowano wiele klasyfikacji reinkluzji, do najpowszechniejszych należy podział Messera i Cline’a, wg którego istnieją 3 stopnie infraokluzji:

• lekki (powierzchnia zęba reinkludowanego usytuowana jest 1 mm poniżej płaszczyzny zgryzu)
• umiarkowany (powierzchnia zgryzowa zęba reinkludowanego usytuowana jest na wysokości albo poniżej punktów stycznych zębów sąsiednich nieobjętych tym zaburzeniem)
• ciężki (powierzchnia zgryzowa zęba reinkludowanego leży na poziomie lub poniżej tkanek dziąsła zębów sąsiednich).

Rozpoznanie i obraz kliniczny

Reinkluzja rozpoznawana jest na podstawie badania stomatologicznego potwierdzonego badaniem radiologicznym.

Klinicznie obserwuje się infrapozycję zęba reinkludowanego – obniżenie powierzchni żującej zęba w stosunku do powierzchni zgryzu (skutek miejscowego zahamowania wzrostu kości wyrostka zębodołowego). Stwierdza się (nie w każdym przypadku) metaliczny odgłos opukowy lub utratę mobilności zęba przyczynowego.

Ostateczna diagnoza powinna być potwierdzona badaniem radiologicznym, umożliwiającym zróżnicowanie zęba reinkludowanego z zębem częściowo zatrzymanym oraz potwierdzającym obecność odpowiednika zęba stałego.

Na skutek reinkluzji może dojść do mezjo-dystalnego nachylenia (tipping) powierzchni żujących koron zębów sąsiednich w kierunku zęba przyczynowego i ich niewielkiego zagłębienia. Nachylenie zębów sąsiednich tworzy korzystne warunki do nadmiernej akumulacji płytki nazębnej, stwarza problemy higienizacyjne i przyczynia się do dynamicznego rozwoju próchnicy.

Ciężka reinkluzja mlecznych trzonowców z tippingiem sąsiednich zębów może powodować poważne zaburzenia ortodontyczne (zgryz otwarty boczny, zgryz krzyżowy boczny, przesunięcie linii pośrodkowej, utrata miejsca w łuku zębowym). Ponadto ząb przeciwstawny bez oparcia ma tendencję do suprapozycji (wysuwania się w kierunku zęba zagłębionego).

Skutkiem zatapiania zębów mlecznych może być zaburzenie wymiany uzębienia mlecznego na stałe. Postępowanie zależy od:

• wieku pacjenta
• stopnia resorpcji korzeni
• zaawansowania reinkluzji
• nachylenia mezjo-dystalnego zębów sąsiednich
• obecności/braku stałego odpowiednika reinkludowanego zęba.