SERDECZNIE Zapraszamy do naszego gabinetu: ul. Witkiewicza 75, 44-102 Gliwice, TEL. +48 500 701 500
0
Od czego zależy odporność na próchnicę?
22 czerwca 2020 --- Drukuj

Próchnica zębów to współcześnie najbardziej rozpowszechniona zakaźna choroba cywilizacyjna. Jest schorzeniem wieloprzyczynowym, które spowodowane jest wzajemnym oddziaływaniem czynników z wielu obszarów: środowiska, genów, zachowań. Owo współoddziaływanie dotyczy czterech podstawowych elementów: gospodarza, substratu, bakterii, czasu. I każdy z wymienionych elementów ma swój udział w budowaniu odporności na próchnicę – choć u konkretnej osoby każdy z tych czynników będzie się cechował różną siłą wpływu.

 Wieloczynnikowa odporność na próchnicę

Odporność na próchnicę warunkowana jest przez następujące elementy:

  • Osobnicze właściwości zębów i szkliwa – wynikają z predyspozycji genetycznych konkretnej osoby i jej wieku[1]. Pewne choroby genetyczne mają lub mogą mieć wpływ na odporność zębów na próchnicę, ponieważ skorelowane są z występowaniem np. niedorozwoju szkliwa czy wad zgryzu. Udowodniono też, że na dobrą odporność szkliwa wpływa odpowiednie ułożenie hydroksyapatytów w krystalicznej siatce minerałów tworzących tę tkankę[2]. Uformowanie powierzchni żujących zębów także może silnie kształtować odporność na próchnicę – powierzchnię, którą charakteryzują bruzdy szerokie i płytkie, łatwiej i skuteczniej oczyszcza się z zalegającego na niej osadu niż tę z bruzdami głębokimi, z których trudniej usunąć nalot nazębny.

etapy próchnicy etapy próchnicy – wcześnie wykryta może uniknąć leczenia kanałowego

Mniejszą odpornością na próchnicę cechują się zęby mleczne oraz zęby stałe krótko po wyrośnięciu. Wynika to ze słabszego wysycenia minerałami młodego szkliwa. W zębach odpornych na próchnicę pryzmaty z hydroksyapatytu ustawione są w sposób bardziej uporządkowany[3].

  • Osobnicza sprawność odporności ogólnej – im odporność organizmu lepsza, tym też lepsza jest odporność na ataki bakterii próchnicy. Odporność ta jest słabsza u osób zmagających się z chorobami ogólnoustrojowymi lub układowymi.
  • Niepełnosprawność – intelektualna lub ruchowa, ponieważ może być związana z ograniczeniem sprawności manualnej, czego konsekwencją będzie niedokładne oczyszczenie zębów z nalotu i ekspozycja szkliwa na działanie toksyn bakteryjnych.
  • Nawyki:
    • higieniczne[4] – jeśli są złe (brak systematyczności lub staranności w szczotkowaniu zębów albo nieprawidłowa technika szczotkowata), prowadzą do gromadzenia się płytki nazębnej, rozwoju kamienia nazębnego lub odsłonięcia (wskutek uszkodzeń dziąseł) wrażliwych na działanie czynników zewnętrznych szyjek zębowych;
    • dietetyczne – odporność na próchnicę warunkowana jest ilością cukru i węglowodanów w diecie (im mniej, tym zęby zdrowsze), konsystencją pokarmu (lepkie i ciągnące się produkty dłużej zalegają na szkliwie), częstością przekąsek (im częściej coś przegryzamy, tym mniejsza odporność na próchnicę); spożywaniem gazowanych napojów (sprzyjają rozwojowi erozji szkliwa, której konsekwencją jest obniżanie odporności na próchnicę); dobrą odporność na próchnicę warunkują pokarmy białkowe i wysokotłuszczowe;
    • związane z zachowaniem – bruksizm, nawyk gryzienia skuwek ołówków, obgryzanie paznokci, pozwalanie małym dzieciom na zasypianie z butelką w buzi, biżuteria w jamie ustnej przyczyniają się do obniżenia odporności na próchnicę wskutek długiego kontaktu zębów z węglowodanami (słodkie napoje lub mleko w butelce) albo mechanicznych uszkodzeń szkliwa (mikropęknięcia wywołane uderzeniami biżuterii na języku o zęby czy nadmierne zaciskanie szczęk).
  • Właściwości i ilość śliny – ślina jest:
    • buforem, w którym znajdują się łatwo dostępne rezerwy jonów wapnia i fosforu budujących hydroksyapatyty szkliwa;
    • roztworem myjącym i normalizującym pH w jamie ustnej;
    • nośnikiem białek enzymatycznych i odpornościowych[5];
    • medium, w którym zawieszone są bakterie – znajdują się w niej wszystkie żyjące w jamie ustnej szczepy, w tym te, które odpowiedzialne są za modulowanie odporności na próchnicę.

Zmniejszenie ilości wydzielanej śliny lub zmiany jej składu obniżają jej sprawność remineralizowania szkliwa, wypłukiwania bakterii i resztek pokarmowych spomiędzy zębów i ze szkliwa. Spada też aktywność przeciwdrobnoustrojowa tego płynu. Przyczyną zbyt małej ilości śliny jest kserostomia – suchość w jamie ustnej – i narażenie tkanek tego obszaru na atak bakterii próchnicy. Odporność na próchnicę warunkowana jest także przez odpowiednie pH śliny[6].

Predyspozycje do próchnicy Predyspozycje do próchnicy

  • Ilość fluoru w środowisku – fluor to najważniejszy pierwiastek warunkujący zdrowe zęby. Poprawia odporność w jamie ustnej na kilka sposobów:
    • obniża liczbę bakterii Streptococcus mutans i Lactobacillus acidophilus – głównych winowajców uszkodzenia mineralnej warstwy zębów;
    • hamuje osadzanie się bakterii próchnicotwórczych na szkliwie;
    • zapewnia rezerwę jonów biorących udział w mineralizacji szkliwa.[7]
  • Bakterie jamy ustnej – odporność na próchnicę zależy od zjadliwości i oporności bakterii próchnicotwórczych na środki przeciwbakteryjne stosowane w produktach do higieny jamy ustnej zależy.
  • Warunki środowiska zewnętrznego – dotyczy to zarówno Ziemi, jak i kosmosu – naukowcy szacują, że osoby, które trafiły do przestrzenni kosmicznej, mogą mieć gorszą odporność na próchnicę zębów.
  • Czas – im krócej szkliwo jest narażone na działanie niekorzystnych warunków środowiska, tym zachowuje lepszą odporność na próchnicę.

Na szczęście jeśli ubytek nie dojdzie do nerwów w zębie wszystko może wyglądać jak nowe:

Przed i po leczeniu próchnicy Przed i po leczeniu próchnicy

Przypisy:

[1]https://www.researchgate.net/profile/Betul_Rahman/publication/23488173_The_Relationship_of_caries_with_oral_hygiene_status_and_extra-oral_risk_factors/links/542d0bd80cf29bbc126d0a0f.pdf

[2]https://www.nature.com/articles/286425a0

[3]https://europepmc.org/article/med/12632729

[4]https://www.researchgate.net/profile/Betul_Rahman/publication/23488173_The_Relationship_of_caries_with_oral_hygiene_status_and_extra-oral_risk_factors/links/542d0bd80cf29bbc126d0a0f.pdf

[5]https://link.springer.com/article/10.1186/1472-6831-6-S1-S13

[6]https://www.nature.com/articles/pr19852474

[7]http://www.nstomatologia.pl/wp-content/uploads/2014/10/ns_2011_119-127.pdf

 

Bezpłatny quiz do artykułu:

Z wiekiem jesteśmy odporniejsi na próchnicę, ponieważ:
Czy od pH śliny może zależeć aktywność bakterii próchnicotwórczych?
/
Sprawdź
Sprawdź odpowiedzi

 

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Wpisz wynik działania *

Czy
wiesz, że...
  • Włosie szczoteczki były pierwotnie wykonane z krowiej sierści.
  • Czas może zabrać zęby, ale nie zabierze uśmiechu.
  • Według niedawnego sondażu amerykańskiej Akademii Stomatologii kosmetycznej, 92% Amerykanów uważa, że atrakcyjny uśmiech jest ważnym atutem życia społecznego.

lipiec, 2020

(+) Dodaj wydarzenie  

03lip10:0019:00ZASTOSOWANIE I PRAKTYCZNE ZABIEGI KWASEM HIALURONOWYM/WYPEŁNIACZAMI10:00 - 19:00 Klinika Lekarska MyMed, Warszawa, ul. Wolność 2

04lip(lip 4)10:0005(lip 5)16:00Zastosowanie kwasu hialuronowego i botoxu w zabiegach medycyny estetycznej10:00 - 16:00 (5) Klinika Lekarska MyMed, Warszawa, ul. Wolność 2

04lip(lip 4)10:0005(lip 5)16:00Zastosowanie nici PDO i nici haczykowych 4D BARB w zabiegach estetycznych oraz zabiegi wolumetryczne łączone10:00 - 16:00 (5) Klinika Lekarska MyMed, Warszawa, ul. Wolność 2

10lip10:0018:00Medycyna regeneracyjna: osocze bogatopłytkowe i fibryna bogatopłytkowa10:00 - 18:00 AMT Centrum Szkoleniowe dla Lekarzy, Warszawa, ul. Kacza 8 lok. A

10lip10:0019:00ZASTOSOWANIE I PRAKTYCZNE ZABIEGI KWASEM HIALURONOWYM/WYPEŁNIACZAMI10:00 - 19:00 Klinika Lekarska MyMed, Warszawa, ul. Wolność 2

11lip(lip 11)10:0012(lip 12)16:00Zastosowanie kwasu hialuronowego i botoxu w zabiegach medycyny estetycznej10:00 - 16:00 (12) Klinika Lekarska MyMed, Warszawa, ul. Wolność 2

11lip(lip 11)10:0012(lip 12)16:00Zastosowanie nici PDO i nici haczykowych 4D BARB w zabiegach estetycznych oraz zabiegi wolumetryczne łączone10:00 - 16:00 (12) Klinika Lekarska MyMed, Warszawa, ul. Wolność 2

17lip10:0019:00Zastosowanie i praktyczne zabiegi kwasem hialuronowym/wypełniaczami10:00 - 19:00 Klinika Lekarska MyMed, Warszawa, ul. Wolność 2

18lip(lip 18)10:0019(lip 19)16:00Zastosowanie kwasu hialuronowego i botoxu w zabiegach medycyny estetycznej10:00 - 16:00 (19) Klinika Lekarska MyMed, Warszawa, ul. Wolność 2

18lip(lip 18)10:0019(lip 19)16:00Zastosowanie nici PDO i nici haczykowych 4D BARB w zabiegach estetycznych oraz zabiegi wolumetryczne łączone10:00 - 16:00 (19) Klinika Lekarska MyMed, Warszawa, ul. Wolność 2

FAQ
NEWSLETTER
Chcesz być na bieżąco i wiedzieć o najnowszysch zdarzeniach przed innymi? Zapisz się do naszego newslettera!

Menu

Zwiń menu >>
X
X