Czyszczenie kanałów zębowych

Gdy infekcja zaczyna obejmować kanały korzeniowe zęba, konieczne jest podjęcie leczenia kanałowego. Jednym z jego najważniejszych etapów jest oczyszczenie kanałów, czyli usunięcie z nich zainfekowanej miazgi i staranne zdezynfekowanie. Od dokładności tej operacji i późniejszego szczelnego wypełnienia kanałów zależy to, czy chorego zęba uda się uchronić przed ponownym zainfekowaniem, które może oznaczać konieczność ekstrakcji.

Nie ulega wątpliwości, że skuteczność czyszczenia kanałów zębowych w dużej mierze zależy od umiejętności i staranności stomatologa, a także od sprzętu. Najlepszą  precyzję zapewnia leczenie kanałowe pod mikroskopem. Równie ważne są środki antyseptyczne, jakie zostaną użyte w celu zdezynfekowania kanałów. Naukowcy dowiedli też, że duże znaczenie ma ich temperatura.

Temperatura płynów dezynfekujących w endodoncji

Eksperyment przeprowadzony przez zespół chińskich i amerykańskich naukowców dostarczył stomatologom cennych wskazówek. Na specjalnie stworzonym modelu kanału korzeniowego przeprowadzono proces dezynfekcji z użyciem tego samego płynu, ale o różnej temperaturze: 22°C, 37°C, 45°C i 60°C. Zastosowanie płynów o temperaturze 22°C i 37°C nie zapewniło takiej dokładności czyszczenia, jak zastosowanie płynu o temperaturze 45°C. Zaobserwowano, że ma on nieco inny rozkład w kanale zębowym – łatwiej dociera w głąb kanału, a także zapewnia lepsze doczyszczenie ścianek kanału.

Mogłoby się wydawać, że im wyższa temperatura płynu, tym skuteczność czyszczenia jest wyższa, gdyż podobną zależność zauważamy w codziennym życiu podczas czyszczenia różnego rodzaju przedmiotów. Reguła ta nie ma jednak zastosowania w leczeniu kanałowym. Dezynfekcja kanałów płynem o temperaturze 60°C sprawia, że pacjent odczuwa ból, a sam kanał korzeniowy narażony jest wówczas na uszkodzenie.

Post Temperatura płynu do płukania kanałów korzeniowych ma znaczenie pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Leczenie ortodontyczne – ile trwa?

Statystyki podają różne liczby, ale jedno jest pewne – wady zgryzu dotykają znaczną część społeczeństwa. Ratunkiem dla takich osób jest leczenie ortodontyczne. Niestety, choć techniki leczenia prężnie się rozwijają, wciąż trwa ono bardzo długo, bo aż 2-3 lata, a w przypadku ruchomych aparatów ortodontycznych – nawet do 5 lat. Naukowcy są jednak bliscy rozwiązania tego problemu.

Ultradźwięki w ortodoncji – badania

Badacze wzięli pod lupę zastosowanie ultradźwięków w ortodoncji. Do badania zaproszono 68 osób będących w trakcie leczenia ortodontycznego aparatem stałym. Połowa z nich stanowiła grupę kontrolną i pozostała tylko przy wspomnianej formie leczenia. W drugiej grupie – badawczej – dodatkowo zastosowano leczenie tzw. metodą LIPUS. Codziennie przez 20 minut pacjentów z tej grupy poddawano oddziaływaniu fal ultradźwiękowych o niskim natężeniu, generowanych przez specjalne urządzenie.

Z badania wynikło, że pacjenci w grupie badawczej średnio prawie o połowę szybciej osiągali końcowy efekt leczenia ortodontycznego. Stwierdzono zatem, że fale ultradźwiękowe są w stanie skrócić leczenie wad zgryzu nawet o kilkanaście miesięcy. Co więcej, mają także zdolność odwracania procesu resorpcji korzeni zębowych. Mowa o niszczeniu tkanki kostnej w korzeniach, które zwykle jest skutkiem ubocznym stosowania niektórych leków, ale często bywa nasilone właśnie przez leczenie ortodontyczne. Metoda LIPUS stymuluje wzrost tkanek, a tym samym zapobiega przedwczesnej utracie zębów, do jakiej prowadzi resorpcja korzeni zębowych.

Wciąż brakuje dokładnego wyjaśnienia mechanizmu oddziaływania ultradźwięków na tkanki. Przypuszcza się, że polega on na mechanicznym ucisku komórek i wywoływaniu ruchu płynów działających na błonę komórkową, a to z kolei aktywuje sygnały wewnątrzkomórkowe i transkrypcję genów.

Niewykluczone, że w przyszłości leczenie ortodontyczne metodą LIPUS stanie się powszechne.

Post Fale ultradźwiękowe przyspieszą leczenie wad zgryzu pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Sporty wodne a problemy z uzębieniem

Sport, także wodny, nieraz obarczony jest ryzykiem problemów stomatologicznych. Niedawno wspominaliśmy o tym, że podczas nurkowania możemy doświadczyć zjawiska barodontologii, czyli przenikliwego bólu zębów wynikającego z nagłej zmiany ciśnienia. Podczas pływania, jak w wielu innych dyscyplinach sportowych, jesteśmy narażeni także na urazy stomatologiczne. Jednak jedne z najnowszych badań naukowców donoszą, że sporty wodne mogą negatywnie oddziaływać na nasze zęby jeszcze w inny sposób. Mowa tutaj o nieestetycznych zmianach w odcieniu szkliwa, które obserwowane są u dzieci.

Badania nad przebarwieniem zębów

Zbadania wspomnianego problemu podjęli się naukowcy z University of Western Australia. Zaprosili do badania prawie 100 dzieci w wieku 5-17 lat, które regularnie uczęszczały na treningi z pływania, w ramach przynależności do różnych klubów pływackich w Australii Zachodniej. Dzieci te stanowiły grupę badawczą. Z kolei do grupy kontrolnej zakwalifikowano dzieci, które w ogóle nie odwiedzały basenu, gdyż nie potrafiły pływać. W celu wykluczenia czynników mogących mieć wpływ na stan uzębienia, każdego z uczestników badania zapytano o nawyki związane z higieną jamy ustnej oraz praktykowaną dietą.

Badanie polegało na wykonaniu wewnątrzustnych zdjęć siekaczy oraz kłów, a następnie na określeniu stopnia przebarwień szkliwa w oparciu o Global Stain Index Score. Z badania wynikło, że dzieci w grupie badawczej miały niemalże dwukrotnie większe przebarwienia szkliwa, w porównaniu do dzieci z grupy kontrolnej.

Na chwilę obecną naukowcy nie są w stanie wyjaśnić przyczyny zależności pomiędzy treningami na basenie, a niekorzystnymi zmianami szkliwa zębów. Przypuszcza się, że może mieć to związek ze stężeniem chloru w wodzie basenowej i jej poziomem kwasowości, a także ze specyficznym składem śliny. Badacze wskazują jednak na konieczność przeprowadzenia w tym zakresie dokładnych badań.

Post Pływanie przyczyną przebarwionych zębów pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Badanie zadowolenia z telekonsultacji u dentysty

Ciekawych wniosków dostarcza badanie przeprowadzone w ubiegłym roku przez grupę psychologów i periodontologów z King’s College London. Wzięło w nim udział 249 pacjentów, którzy przynajmniej raz mieli okazję korzystać z telekonsultacji u stomatologa. Ich zadanie polegało na wypełnieniu kwestionariusza ankiety z pytaniem dotyczącym zadowolenia z tego typu formy opieki medycznej. Osobny kwestionariusz przygotowano także dla samych stomatologów oraz dla studentów stomatologii. Z badania wynikło, że większość pacjentów pozytywnie ocenia efekty telekonsultacji, a dentyści i studenci również mają na ten temat dobre zdanie.

Teleporady w stomatologii – w jakich przypadkach?

Nie ma wątpliwości, że leczenia zębów nie da się przeprowadzić przez telefon czy wideoczat, jednak w wielu sytuacjach taka forma opieki medycznej może okazać się wystarczająca. Mowa tutaj na przykład o przypadkach, w których pacjent jest już po zabiegu, ale odczuwa dolegliwości, które chciałby skonsultować z lekarzem. Dzięki temu oszczędzamy czas, który trzeba byłoby poświęcić na dojazd do gabinetu, a także przeciwdziałamy rozprzestrzenianiu się SARS-CoV-2.

Telekonsultacje stomatologiczne to także doskonały sposób na selekcję pacjentów. Wiele osób zgłasza się do stomatologa dopiero wtedy, gdy ząb wymaga pilnej interwencji. Tacy pacjenci, na podstawie krótkiego wywiadu telefonicznego, w którym opiszą odczuwane dolegliwości, mogliby być kwalifikowani do przyjęcia w pierwszej kolejności. Dzięki temu udałoby się uniknąć wielu sytuacji, w których jedynym rozwiązaniem jest ekstrakcja lub leczenie kanałowe. Szybsza wizyta to także mniejsze ryzyko, że bakterie z zainfekowanego zęba przedostaną się do organów wewnętrznych, tworząc poważne niebezpieczeństwo dla zdrowia, a nawet życia.

Teleporady stomatologiczne modne są m.in. w Wielkiej Brytanii. Możliwe, że do tego pomysłu przekona się większa liczba stomatologów.

Post Telestomatologia może skrócić czas oczekiwania na wizytę pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Sztuczne ślinianki

Niewystarczająca ilość śliny w jamie ustnej nie tylko utrudnia mówienie, połykanie czy spokojny sen, ale także sprzyja próchnicy i chorobom błon śluzowych. Dlatego tak ważne jest poszukiwanie rozwiązań dla pacjentów, u których gruczoły ślinowe nie pracują prawidłowo. Niedawno pisaliśmy o urządzeniu Voutia, które stanowi cenne wsparcie w walce z kserostomią. W aptekach czeka także pomoc w postaci preparatów nawilżających jamę ustną, nazywanych potocznie sztuczną śliną. Ostatnio wyszło na jaw, że naukowcy są też na dobrej drodze do opracowania sztucznych ślinianek, które mogłyby być wszczepiane pacjentom z dysfunkcjami ślinianek własnych.

Gruczoły ślinowe wzorowane na śliniankach mysz

Bez wątpienia, kluczowe znaczenie dla opracowania sztucznych ślinianek ma poznanie mechanizmu powstawania naturalnych. Naukowcy prześledzili ten mechanizm u mysz. Wykorzystanie mikroskopii dwufotonowej pozwoliło na bieżące monitorowanie ruchu komórek embrionalnych ich ślinianek. Zauważono, że część komórek ma skłonność do przylegania do błony podstawnej. Naciskając na nią, powodują rozszerzanie zewnętrznej warstwy gruczołu oraz jej wygięcie do wewnątrz. Właśnie tak zapoczątkowywany jest proces pączkowania, w wyniku którego powstaje gruczoł wyposażony w tysiące drobnych struktur odpowiadających za produkcję śliny.

Wzorując się na zaobserwowanym mechanizmie, naukowcy podjęli próbę odtworzenia go w warunkach laboratoryjnych. Zaprojektowali komórki z uwzględnieniem ich wzajemnej lepkości i zdolności przywierania do błony podstawnej. Komórki te z powodzeniem zainicjowały proces pączkowania.

Naukowcy podkreślają, że poczynione eksperymenty wciąż nie są wystarczające do wyhodowania sztucznej ślinianki, ale stanowią ku temu ważny krok. Ponadto, wiedza dotycząca mechanizmu powstawania gruczołów ślinowych może być przydatna również w opracowywaniu sztucznych odpowiedników innych organów naszego ciała.

O kamicy ślinianek przeczytasz tu.

Post Naukowcy coraz bliżej opracowania sztucznych ślinianek pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Biomarker CMPF

Ryby dostarczają szeregu cennych witamin i minerałów, w tym m.in. witaminę A, D, E, B, żelazo, magnez, potas, wapń, fluor, jod i selen. Są także źródłem kwasów omega-3, a jak wykazały badania, suplementacja tymi kwasy istotnie wspiera leczenie paradontozy. Okazuje się, że ryby mogą pomóc także mężczyznom, którzy borykają się ze skłonnością do zapalenia dziąseł.

Aby określić, czy dieta danej osoby bogata jest w ryby, wystarczy pobrać próbkę krwi i zbadać poziom biomarkera CMPF. To nazwa, pod którą kryje się kwas 3-karboksy-4-metylo-5-propylo-2-furanpropionowy. Im większe spożycie ryb, tym większy poziom wspomnianego biomarkera. Specjaliści sugerują, że ryby należy jadać minimum raz w tygodniu, a najlepiej 2-3 razy. Warto wybierać świeże ryby, gdyż ryby konserwowane pozbawione są znacznej części składników odżywczych.

Jedzenie ryb a zdrowie dziąseł – badania

Naukowcy z USA i Szwecji pokusili się o szczegółowe zbadanie zależności pomiędzy jedzeniem ryb, a zdrowiem dziąseł. W badaniach wzięło udział 922 osoby. Uczestnikom pobrano próbki krwi i zmierzono poziom biomarkera CMPF. Następnie oceniano stan ich dziąseł.

Badanie polegało na zestawieniu poziomu biomarkera CMPF ze stanem dziąseł danej osoby. Z badań wynikło, że u mężczyzn, u których poziom CMPF był wysoki, prawie o 3% rzadziej pojawiało się krwawienie podczas badania kieszonek zębowych sondą periodontologiczną. Pacjenci tacy mieli także o 0,49 mniejszą liczbę pogłębionych kieszonek zębowych, a 1,2 razy mniejsza była liczba kieszonek o głębokości powyżej 4mm. Co ciekawe, zaobserwowano także, że badani z tej grupy mieli o 0,23 większą liczbę zębów własnych.

Badania nie wykazały jednak żadnego powiązania pomiędzy spożywaniem ryb a zdrowiem dziąseł u kobiet. Naukowcy wskazują, że konieczne są dalsze badania odkrytej zależności, choć już na tym etapie można stwierdzić, że w przypadku mężczyzn dieta bogata w ryby może uchronić od chorób dziąseł.

Post Jedzenie ryb sprzyja zdrowiu dziąseł u mężczyzn pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Melatonina w stomatologii

Melatonina może być cennym wsparciem dla pacjentów przed trudnymi zabiegami stomatologicznymi lub pacjentów z dentofobią. Specjaliści twierdzą jednak, że właściwości uspokajające melatoniny to tylko jedna z jej zalet. Do pozostałych należy także działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne i przyspieszające gojenie. Melatonina jest także bezpieczna, gdyż w przeciwieństwie do wielu środków farmakologicznych, nie wpływa na obniżenie zdolności psychomotorycznych ani funkcji poznawczych.

Badania nad melatoniną

Zastosowanie metaloniny w stomatologii postanowili zbadać naukowcy z Turcji. Za cel obrali sobie porównanie skuteczności melatoniny i midazolamu w łagodzeniu lęku przed zabiegiem ekstrakcji dolnej ósemki. W badaniu uczestniczyło 90 pacjentów. Przed zabiegiem oceniano poziom ich strachu, wykorzystując do tego wizualną skalę analogową. Przy pomocy testów DSST oraz TMT dokonywano także oceny ich funkcji poznawczych i zdolności psychomotorycznych.

Badanych podzielono na 3 grupy. Pierwszej grupie badawczej podano doustnie melatoninę w dawce 0,4 mg/kg, natomiast druga grupa badawcza otrzymała midazolam w dawce 0,2 mg/kg. Grupę kontrolną stanowili pacjenci, którzy przyjęli placebo w postaci tabletki multiwitaminowej. Efekty działania obydwu środków badano po godzinie czasu od ich podania.

Przed przyjęciem wspomnianych środków wszyscy badani odczuwali podobny poziom lęku. Pomiar lęku po godzinie od podania środków wskazywał na silniejsze działanie przeciwlękowe midazolamu. Nie oznacza to jednak słabej skuteczności melatoniny, bowiem pacjenci, którzy ją przyjęli, odczuwali znacznie mniejszy poziom lęku niż pacjenci z grupy kontrolnej. Specjaliści ocenili, że mimo słabszego wyniku, melatonina może stanowić cenny środek w walce z lękiem przedzabiegowym.

Niewykluczone, że melatonina wkrótce stanie się alternatywą dla leków uspakajających, powszechnie wykorzystywaną w gabinetach stomatologicznych.

Post Melatonina łagodzi stres przed ekstrakcją pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Miejsca replikacji SARS-CoV-2

Dotychczasowa teoria głosiła, że wirus SARS-CoV-2 namnaża się w płucach i drogach oddechowych, a drobinki śliny mogą jedynie pośredniczyć w jego przenoszeniu, gdyż gruczoły ślinowe są miejscami, gdzie jest on magazynowany. Naukowcy z Hospital das Clínicas da Universidade de São Paulo w Sao Paulo w Brazylii odkryli, że namnażanie koronawirusa może zachodzić również w gruczołach ślinowych. Zrozumienie przebiegu zakażenia może pomóc w opracowaniu skuteczniejszych metod profilaktyki, które będą stosowane zwłaszcza w gabinetach stomatologicznych.

Badania nad replikacją wirusa w śliniankach

Do wspomnianych wniosków naukowców doprowadziło badanie sekcyjne przeprowadzone na 24 zmarłych z powodu COVID-19. Badanym pobrano próbki tkanek ze ślinianek podżuchwowych, przyusznych i drobnych. Z analizy molekularnej pobranego materiału wynikło, że wirus SARS-CoV-2 obecny jest w około 70% próbek. Z kolei badanie pod mikroskopem elektronowym wykazało, że wirus ma zdolność namnażania się w pobranych tkankach. Inne badanie, przeprowadzone na żyjących osobach, również wykazało, że w śliniankach znajdują się komórki zdolne do produkcji dwóch ważnych białek – receptorów ACE2 i enzymów TMPRSS2. Obydwa te białka są celem dla SARS-CoV-2.

Naukowcy starali się także ustalić, czy osoby przechodzące zakażenie bezobjawowo lub z łagodnymi objawami są w stanie infekować inne osoby za pośrednictwem śliny. W tym celu pobrano ślinę od takich pacjentów i umieszczono na niej zdrowe komórki z hodowli laboratoryjnej. Komórki te zostały zainfekowane.

Naukowcy planują już dalsze badania, których celem będzie określenie intensywności replikacji wirusa w poszczególnych tkankach jamy ustnej. Dokonane zostanie też sprawdzenie hipotezy, że osoby starsze mają większą liczbę receptorów ACE2, niż młodzi ludzie, co może przekładać się na zdolności replikacyjne wirusa.

Post Koronawirus namnaża się w śliniankach pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Droga do bezzębia

Stomatolodzy nieustannie przypominają, że powinniśmy udawać się na przegląd stanu uzębienia co pół roku, niezależnie od tego, czy odczuwamy dolegliwości bólowe ze strony zębów. Wielu pacjentów zaniedbuje jednak wizyty kontrolne. Gdy trafiają na fotel dentystyczny okazuje się, że jedynym rozwiązaniem ich problemu jest ekstrakcja zęba, gdyż na leczenie jest już za późno.

Tego typu przypadkom sprzyja również sytuacja spowodowana pandemią. Pacjenci unikają wizyt kontrolnych, chcąc ograniczyć w ten sposób ryzyko zarażenia koronawirusem. Część pacjentów może mieć też utrudniony dostęp do refundowanej opieki stomatologicznej, a koszty leczenia prywatnego przerastają ich możliwości finansowe. Zdaniem naukowców, aby rozwiązać ten problem, konieczne jest odpowiednie kształtowanie polityki zdrowotnej. Skąd jednak wiedzieć, nie przeprowadzając żadnego badania, którzy pacjenci powinni mieć zapewnioną pomoc stomatologiczną w pierwszej kolejności?

Algorytmy pomogą w identyfikacji grupy ryzyka

Selekcję pacjentów mogą wspomóc specjalnie opracowane algorytmy. W jednym z ostatnich badań naukowcy wzięli pod lupę 5 różnych algorytmów służących szacowaniu ryzyka bezzębia. Część algorytmów brała pod uwagę jedynie stomatologiczne wskaźniki kliniczne. Bardziej zaawansowane algorytmy dodatkowo opierały się na zmiennych społeczno-ekonomicznych, takich jak wykształcenie, poziom dochodów czy też status zatrudnienia.

Wszystkie algorytmy przetestowano wprowadzając do nich dane prawie 12 tysięcy osób. Okazało się, że algorytmy uwzględniające zmienne społeczno-ekonomiczne są prawdopodobnie bardziej skuteczne, niż narzędzia oparte jedynie na wskaźnikach klinicznych.

Powyższy wniosek wysunięto na podstawie tego, że algorytmy te zakwalifikowały do grupy ryzyka większą liczbę osób. Naukowcy podkreślają, że w celu weryfikacji poprawności ich działania konieczne byłoby przeprowadzenie przeglądu uzębienia wszystkich zidentyfikowanych przez nie osób.

Post Algorytmy mogą pomóc w ratowaniu zębów pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Dentysta dentyście nierówny

Duże niespójności w stawianej diagnozie oraz w dobieranym planie leczenia, a także nawet 20-krotnie wyższe koszty leczenia – do takich wniosków doprowadziło badanie przeprowadzone niedawno przez Dental Al Council (DAIC). Do badania zaproszono 136 stomatologów z 14 krajów. Przygotowano zestaw pantomogramów przedstawiających różnego rodzaju patologie stomatologiczne. Każdy z uczestników badania otrzymał taki sam zestaw. Zadaniem dentystów było postawienie diagnozy oraz zalecenie planu leczenia, a także określenie całościowych kosztów leczenia.

Okazało się, że w żadnym przypadku wszyscy dentyści nie byli zgodni co do diagnozy. Najwyższy wskaźnik zgodności, jaki udało się uzyskać, wynosił 81%. Stomatolodzy byli najbardziej jednomyślni w stwierdzaniu obecności niemetalicznych wypełnień, zatrzymanych zębów trzonowych oraz nawrotu próchnicy, przy czym o ile w danym przypadku stwierdzili istnienie próchnicy, o tyle bardzo zróżnicowanie oceniali jej ciężkość czy też stopień penetracji.

Plan leczenia całej jamy ustnej przez jednego z dentystów został wyceniony aż na 36 tys. dolarów. Pięciu badanych podało cenę o połowę mniejszą, a najtańsze oferty opiewały na kwotę zaledwie kilkuset dolarów.

Technologie wsparciem dla stomatologów

Jak stwierdzi Ron Bolden – założyciel DAIC – istotne znaczenie ma zachęcenie stomatologów do korzystania z technologii wspierających w stawianiu prawidłowej diagnozy. Dostępne zasoby i narzędzia są w stanie uspójnić decyzje stomatologów, a tym samym uchronić pacjentów od tak znacznych różnic w kosztach leczenia.

Bez wątpienia zjawisko niespójności wpływa także na zaufanie pacjentów. U osób, które borykają się z dentofobią, świadomość zróżnicowanego poziomu fachowości dentystów może wpłynąć na nasilenie lęku, a to z kolei może pogłębić chęć unikania wizyt i doprowadzić do pogorszenia zdrowia jamy ustnej.

Post Dentysta a dentysta – różnice w diagnozie i kosztach pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.