Światowy Dzień Zdrowia Jamy Ustnej

Światowy Dzień Zdrowia Jamy Ustnej to doskonała okazja do przypomnienia o znaczeniu higieny jamy ustnej oraz do zorganizowania związanych z tym happeningów. Najlepszym przykładem jest akcja charytatywna podjęta w 2015 roku przez organizację National Dental Foundation (NDF). W ramach tego wydarzenia zaangażowano ogromną liczbę stomatologów, którzy nieodpłatnie dokonywali przeglądów uzębienia u osób najbardziej potrzebujących. Misją NDF jest bowiem ułatwianie dostępu do bezpłatnego leczenia stomatologicznego osobom, które z różnych powodów nie mają zapewnionej opieki dentystycznej.

Polska mówi #aaa

Tegoroczne obchody Światowego Dnia Zdrowia Jamy Ustnej w Polsce odbędą się pod hasłem „Zdrowie zaczyna się w jamie ustnej. Świadomy pacjent, świadomy lekarz”. Polskie Towarzystwo Stomatologiczne, będące autorem tego hasła, wskazuje, że pacjenci cierpiący na takie choroby przewlekłe jak nadciśnienie, cukrzyca, zaburzenia poznawcze czy też choroby nerek zwykle nie są świadomi, jak duże znaczenie na powodzenie ich leczenia ma zdrowie jamy ustnej. Wiedzy na ten temat często brakuje także lekarzom prowadzącym, stąd ważne jest, aby przy okazji corocznego święta szerzyć te przydatne informacje.

Informacje udostępniane będą również na kanałach Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego w mediach społecznościowych oraz na oficjalnej stronie kampanii „Polska mówi #aaa”. Przykładowe tematy, które zostaną poruszone w materiałach informacyjnych to: wpływ chorób przyzębia na uszkodzenie i niewydolność nerek, utrata zębów jako szóste powikłanie cukrzycy czy też wpływ chorób zębów w ciąży na ryzyko przedwczesnego porodu oraz niskiej masy urodzeniowej dziecka.

Zbliżający się Światowy Dzień Zdrowia Jamy Ustnej to także doskonała okazja, aby wybrać się na wizytę kontrolną lub odkładane od dawna zabiegi stomatologiczne.

Nie zapominajmy także o patronce dentystów św. Apolonii oraz oraz Dniu Dentystów.

Post Światowy Dzień Zdrowia Jamy Ustnej 2021 pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Badacze ze szkół dentystycznych w Brazylii wzięli pod lupę żywność ultraprzetworzoną, która coraz częściej trafia do menu również zupełnie małych dzieci. Przebadali 309 niemowląt w wieku 0-3 lat. Okazało się, że aż ponad 67% małych uczestników badania otrzymywało tego typu żywność 4 lub więcej razy dziennie. Efekty stosowania takiej diety widać było gołym okiem – u dzieci tych zdecydowanie częściej obserwowano występowanie próchnicy wczesnej w zębach w porównaniu do dzieci, które spożywały ultraprzetworzoną żywność do trzech razy dziennie.

Żywność ultraprzetworzona – bakterie próchnicy to lubią

Do żywności ultraprzetworzonej zalicza się produkty spożywcze i napoje, w których składzie znajdują się rozmaite dodatki – poprawiające walory smakowe, kolorystyczne i zapachowe produktu, ale również konserwanty, stabilizatory, emulgatory. Są w takiej żywności także składniki, których rolą jest wręcz imitowanie smaku, zapachu lub koloru produktu. To również żywność zazwyczaj silnie rozdrobniona, z dużą ilością cukru w recepturze – niewyczuwalnego dzięki wspomnianym wyżej dodatkom mającym wpływ na odczuwanie smaku. Do żywności ultraprzetworzonej zalicza się m.in. batony, fastfoody, napoje słodzone, przekąski słodkie lub słone, parówki.

Produkty takie bardzo smakują małym dzieciom z uwagi na silne rozdrobnienie składników i dodatek substancji poprawiających walory sensoryczne. Równolegle jednak do aktywowania receptorów we wrażliwych kubkach smakowych niemowląt, stymulowane są receptory wrażliwe na obecność cukrów, ale znajdujące się już na komórkach bakterii próchnicotwórczych, które zasiedlają jamę ustną dziecka.

Próchnica wczesna w ultraszybkim tempie

próchnica u niemowlaka

Zęby mleczne są słabiej zmineralizowane niż zęby stałe. Z tego powodu mleczaki bardzo małych dzieci są wyjątkowo podatne na próchnicowe uszkodzenia szkliwa. Próchnica wczesna zazwyczaj w szybkim tempie potrafi zniszczyć delikatne zęby dziecka. Jej przebieg może być jeszcze szybszy, jeśli w diecie znajduje się wiele przetworzonych produktów oraz napojów słodzonych i gazowanych. Przetworzone produkty stałe zazwyczaj skutecznie i na długo przyklejają się do zębów, co powoduje, że bakterie próchnicy mają zapewniony dostęp do potrzebnych im cukrów. Napoje gazowane są natomiast najczęściej i kwaśne, i słodkie – pod wpływem gazu i niskiego pH dochodzi do rozmiękczenia szkliwa i jego szybszej demineralizacji, z kolei cukier wspomaga rozwój bakterii, które szybciej niszczą zęby osłabione ubytkiem minerałów.

Efekty spożywania ultraprzetworzonej żywności widoczne są błyskawicznie – krótko po wyrżnięciu się zębów.

Źródło: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32847638/#affiliation-1

Post Ultraprzetworzona żywność powoduje próchnicę już u niemowląt pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Bruksizm polega na nawykowym, nadmiernym zaciskaniu szczęk i mimowolnym zgrzytaniu zębami. To parafunkcja ujawniająca się zarówno w dzień, jak i w nocy, która może spowodować uszkodzenia zębów, pękania szkliwa i tym samym doprowadzić do szybszego rozwoju próchnicy lub chorób przyzębia.

Zbyt duże naciski na stawy skroniowo-żuchwowe, jakie powstają podczas mimowolnego zaciskania szczęk, mogą również doprowadzić do naprężeń w układzie stomatognatycznym, których konsekwencją będą bóle głowy, a z czasem także stany zwyrodnieniowe w stawach skroniowo-żuchwowych i problemy z poruszaniem żuchwą podczas jedzenia, picia, rozmowy czy śmiechu.

Leczenie bruksizmu prądem

Obecnie najpopularniejszym sposobem wspomagającym leczenie bruksizmu jest stosowanie szyn relaksacyjnych nakładanych na łuki zębowe. W ten sposób redukuje się nacisk na zęby, jaki powstaje podczas silnego zaciśnięcia szczęk i zmniejsza ryzyko uszkodzeń szkliwa podczas zgrzytania zębami.

Ponieważ jednak bruksizm jest parafunkcją, czyli czynnością nawykową, można byłoby w jego leczeniu skupić się na działaniu, dzięki któremu udałoby się wyeliminować złe nawyki poprzez skuteczną kontrolę działania mięśni żuchwy i zachowania bruksisty. Służyć temu miałby elektryczny eliminator bruksizmu.

Urządzenie to działa w ten sposób, że kiedy bruksista zaciska szczęki, wytwarzany jest słaby prąd elektryczny, który doprowadza do zmniejszenia intensywności skurczu mięśni odpowiedzialnych za unoszenie żuchwy i dociskanie jej do szczęki. Do pomiaru intensywności skurczu mięśni wykorzystano EMG – elektromiografię, technikę pomiarową standardowo stosowaną w diagnostyce medycznej do oceny sprawności pracy mięśni i nerwów.

Z badań, które przeprowadzono jeszcze w 2013 r., wynika, że elektryczny eliminator nawykowego zaciskania szczęk działa skutecznie i mógłby być wykorzystany jako alternatywa dla szyn relaksacyjnych – szczególnie w leczeniu nocnego bruksizmu.

W gabinecie Dentysta.eu prowadzone są badania nad specjalnym „pajączkiem” (tzw. Bruxizm Canceller) sygnalizacyjnym – opaską, która przy zagryzieniu emituje sygnał dźwiękowy będący dla pacjenta domyślną informacją „Nie zaciskaj szczęk!”. Byłaby to również alternatywa dla szyn relaksacyjnych, która – w odróżnieniu od elektrycznego eliminatora bruksizmu działającego na pracę mięśni – wpływałaby na zmianę zachowań bruksisty. Jest to kolejny element będącym brakującym ogniwem w leczeniu zaawansowanego bruksizmu. Terapie diagnostyczne pozwalają stwierdzić czy napięcie mięśni jest czy go nie ma w sposób obiektywny,

Przykład sesji diagnostycznej

Jednak to pacjent powinien dopilnować aby napięcie mięśni wywołane np. przez nawykowe zagryzanie, stres, parafunkcje nie pogorszyły jakości życia i nie spowodowały dalszych następstw. Wychodząc naprzeciw takim potrzebom już w przyszłości będzie można obserwować nowy trend „Bruxism Cancellerów”, w minimalistycznym wydaniu, nie eksponującego okablowania na twarzy pacjenta. Polecamy także: Zgrzytanie zębami a uklad stomatognatyczny.

Przypisy:

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24110501/

Post Nowy sposób na bruksizm – elektryczny eliminator pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Wszystko bowiem zdrożeje. Wprawdzie podwyżka cen usług w stomatologi prawdopodobnie będzie stopniowa, ale znawcy tematu spekulują, że już w 2022 r. wyniesie nawet 100% obecnych kwot. W praktyce będzie to oznaczać, że na rok przed wprowadzeniem pensji minimalnej na poziomie 4 tys. zł pacjent u dentysty za podstawowe leczenie może zapłacić dwukrotnie więcej niż obecnie. Przykładowo: za wypełnienie – średnio 400 zł zamiast 200 zł, za leczenie endodontyczne – 1,6 tys. zł zamiast 800 zł, za skaling – 400 zł zamiast 200 zł, itd.

Podwyżki cen dotkną także pacjentów korzystających z usług protetycznych i ortodontycznych. Korona będzie kosztować 2-3 tys. zł zamiast 1,5 tys. zł, za aparat ortodontyczny stały w podstawowej wersji i na jeden łuk pacjent zapłaci prawie 4 tys. zł zamiast ok. 2 tys. zł, a jeśli zdecyduje się na aparat lingwalny, to zamiast ok. 5 tys. zł zapłaci ponad 10 tys. zł. Do tego, oczywiście, trzeba doliczyć dwukrotnie wyższe koszty wizyt kontrolnych i badań diagnostycznych.

Wymuszony wysoką płacą minimalną wzrost cen w sektorze dentystycznym może doprowadzić nawet do tego, że Polska przestanie być znaczącym graczem na rynku turystyki stomatologicznej. Dotychczas bowiem leczenie zębów w rodzimych gabinetach dentystycznych było dla obcokrajowców bardzo opłacalne. W Polsce otrzymywali światowy standard opieki i najnowocześniejsze materiały za ułamek kwoty, jaką zapłaciliby w swoim własnym kraju.

Wzrost cen usług stomatologicznych a płaca minimalna na poziomie 4 tys. zł

Ekonomiści uważają, że scenariusze konsekwencji dla tak dużej podwyżki płacy minimalnej mogą być różne. W Dentysta.eu podejrzewamy, że co najmniej dwa możliwe warianty spowodują, że pacjenci odczują zmiany na własnej kieszeni i na własnej skórze:

• Ruszy machina żądania podwyżek przez osoby, które dotychczas zarabiały 2-3-krotnie więcej w porównaniu do osób otrzymujących płacę minimalną w dawnej wysokości. W efekcie pracodawca (tutaj: dentysta), chcąc zatrzymać specjalistów, będzie zmuszony podnieść ceny świadczonych usług, aby zarobić na rosnące pensje personelu gabinetu (i związane z tym wyższe składki do ZUS i podatki). Menadżerom placówek finansowanych ze środków publicznych może nie wystarczyć kwot z kontraktu NFZ na pokrycie samych tylko uposażeń pracowników medycznych. [Przy założeniu, oczywiście, że w ślad za wdrożeniem płacy minimalnej na poziomie 4 tys. zł na pozabudżetowym rynku pracy pójdą też podwyżki płacy minimalnej pracowników budżetowych, a pula pieniędzy na kontrakty nie zwiększy się.] Jeśli w sektorze dentystycznym finansowanym ze środków publicznych nie będzie pieniędzy na pensje, pracownicy medyczni odejdą z pracy. Najboleśniej odczują to pacjenci z… pensją minimalną.
• Wzrost cen usług wymusi wzrost cen produkcji i surowców, a to z czasem doprowadzi do zmniejszenia siły nabywczej pieniądza i do inflacji. W efekcie daną usługę będzie można nabyć za dużo większą kwotę niż dotychczas. Podwyżki dotkną każdy sektor usług – nie tylko rynek stomatologiczny. Wzrośnie dwukrotnie cena chleba, masła i innych produktów spożywczych; opłaty będą wyższe (prąd, gaz, woda, wywóz śmieci i nieczystości, podatki) – i machina inflacyjna może toczyć się gładko. Z 4 tys. zł pensji minimalnej niewiele zostanie na życie – w tym na wybór żywności droższej ale zdrowszej i na profilaktykę chorób jamy ustnej. Na leczenie zębów według nowego cennika tym bardziej będzie brakować…
• Koło zamachowe inflacji napędzi dodatkowo wzrost obowiązkowych opłat ZUS liczonych od dochodu, uniemożliwi to rozwój gabinetów, które mogą nie otrzymać kredytowania.

Lepiej jednak wtedy nie zgrzytać zębami ze złości (lub żałości) – bo uszkodzenia szkliwa, ułamania zębów czy dysfunkcje stawów skroniowo-żuchwowych, spowodowane nadmiernym zaciskaniem szczęk wskutek kosztów generowanych przez rynek w realiach niezwykle szybko i silnie podniesionej płacy minimalnej, będą wymagać naprawy. I to naprawy kosztownej, gdyż ceny usług stomatologicznych będą bowiem już dostosow(yw)ane do nowej rzeczywistości ekonomicznej. Zakładając zaś, że w ślad za podniesieniem płacy minimalnej nie pójdą żadne poszerzenia koszyka stomatologicznych świadczeń gwarantowanych przez NFZ, wymienione wyżej (a wynikłe z frustracji) uszkodzenia aparatu stomatognatycznego i tak trzeba będzie leczyć w prywatnych gabinetach dentystycznych. Oczywiście według nowego cennika usług stomatologicznych – ustalonego, być może, jeszcze przed wprowadzeniem płacy minimalnej na poziomie 4 tys. zł.

W rezultacie, za kilka lat, znajdziemy się w rzeczywistości podobnej do obecnej, tylko z dwukrotnie wyższymi kosztami życia i – być może – bez zasilającego budżet (podatki!) strumienia pieniędzy pozostawianych w Polsce przez turystów stomatologicznych i medycznych.

Post Dlaczego usługi stomatologiczne zdrożeją o 100% pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Po naukowym wstępie zagadnienia możliwości hodowli zębów, które omawialiśmy w tym temacie, prezentujemy możliwości zastosowania w praktyce. Komórki macierzyste z zębów wykorzystuje się obecnie w wielu obszarach stomatologii i medycyny, często w połączeniu z tzw. inżynierią tkankową, gdzie stosuje się różnego rodzaju ażurowe konstrukcje (z metalu lub biosyntetyku), wszczepiane w ciało i przeznaczone do zasiedlenia komórkami macierzystymi. Jest to baza do odtworzenia utraconych/zniszczonych tkanek lub narządów. Same komórki macierzyste lub w połączeniu ze zdobyczami inżynierii tkankowej wykorzystywane są –  lub testuje się ich zastosowanie – w następujących obszarach[1]:

• Leczenie zaburzeń neurologicznych – głównie z wykorzystaniem komórek macierzystych miazgi zęba (DPSC) oraz komórek macierzystych miazgi zęba mlecznego (SHED):
  • regeneracja uszkodzonych neuronów w ośrodkowym układzie nerwowym – regeneruje się neurony ruchowe i dopaminergiczne istoty czarnej śródmózgowia (komórki DPSC);
  • neuroregeneracja całkowicie przeciętego rdzenia kręgowego i przywracanie funkcji ruchowych w kończynach dolnych (komórki PDLSC i SHED);
  • leczenie skutków udarów mózgu czy choroby Parkinsona (komórki DPSC);
  • leczenie urazów nerwowych poprzez scalenie połączenia pomiędzy aksonami (komórki DPSC).
• Stymulacja angiogenezy i neowaskularyzacji, czyli tworzenie naczyń krwionośnych i rozbudowa sieci naczyń krwionośnych – komórki macierzyste próbuje się wykorzystać do leczenia choroby niedokrwiennej serca, a także do regeneracji miazgi zęba (tkanka ta jest silnie ukrwiona) – wykorzystuje się do tych celów komórki DPSC.
• Leczenie chorób wątroby – wykorzystuje się tu zdolność przekształcania się komórek macierzystych miazgi zęba w hepatocyty. Komórki DPSC mogą być wykorzystywane np. w leczeniu marskości wątroby.
• Leczenie cukrzycy – przeszczep komórek SHED oraz DPSC pomaga przywrócić glikemię do właściwych wartości dzięki regeneracji zniszczonych komórek trzustki, które wytwarzają insulinę.
• Leczenie chorób narządu wzroku – do przywracania wzroku w przypadku ślepoty wywołanej uszkodzeniem rogówki lub do wytworzenia komórek zwojowych siatkówki – wykorzystuje się tu komórki DPSC. Ponieważ mają one to samo embrionalne pochodzenie co rogówka, wykorzystuje się je do wytworzenia struktury mającej właściwości zrębu rogówki. Z kolei komórki SHED mogą służyć do regeneracji nabłonka rogówki.
• Zwiększenie gęstości mineralnej kości i tworzenie nowych kości – poprzez wszczepienie komórek DPSC lub formowanie kości de novo z wykorzystaniem rusztowań z nowoczesnych biomateriałów. Już teraz wiadomo, że metoda ta ma ogromny potencjał do zastosowania klinicznego w rekonstrukcji kości.

Komórki macierzyste w stomatologii

Komórki macierzyste pozyskiwane z zębów mają wiele zastosowań w stomatologii, w tym: naprawa uszkodzonej zębiny, unaczynienie i regeneracja miazgi, regeneracja całych zębów, zastąpienie leczenia kanałowego skutecznym leczeniem biologicznym, całkowita regeneracja miazgi połączona z wytworzeniem włókien nerwowych i neowaskularyzacją, regeneracja zębiny, regeneracyjna terapia przyzębia, regeneracja po uszkodzeniach spowodowanych procesami zapalnymi. Jednak do regeneracji tkanek i struktur z obszaru twarzoczaszki wykorzystuje się nie tylko komórki macierzyste z zębów, ale także komórki macierzyste z innych obszarów ciała.

• Regeneracja tkanek żywych zęba – dzięki temu leczenie kanałowe w postaci, w jakiej znamy je obecnie, czyli przebiegające z oczyszczeniem kanałów korzeniowych i wypełnieniem ich gutaperką, odeszłoby w niebyt. Komórki DPSC potrafią bowiem zregenerować miazgę zęba – co wykazano zarówno w warunkach in vitro, jak i in vivo. Miazgę całkowicie zregenerowaną – wraz z naczyniami krwionośnymi i unerwieniem – udało się już uzyskać: w badaniach z udziałem dorosłych psów. Z kolei w badaniu – już na etapie przedklinicznym – z udziałem ludzi udało się udowodnić, że można regenerować zębinę o strukturze kanalikowej: dzięki komórkom SHED, które po przeszczepieniu do kanałów korzeniowych na całej ich długości różnicowały się w odontoblasty zdolne do wytworzenia zębiny o właściwej dla niej strukturze.

Leczenie kanałowe z wykorzystaniem komórek macierzystych wyglądałoby następująco: najpierw kanały zębowe byłyby dokładnie oczyszczane z chorej miazgi i dezynfekowane, a następnie umieszczane byłyby w nich komórki macierzyste wraz z elementami rusztowania z biomateriału i czynników wzrostu. Na takich fundamentach powstawałaby nowa miazga i dochodziłoby do ponownego ożywienia tymczasowo martwego zęba.

• Bioinżynieria zęba – w regeneracji całych zębów wykorzystuje się obecnie dwie metody:
  • Szkieletowa – komórki macierzyste lub prekursorowe umieszczone są w biokompatybilnej z tkankami strukturze przestrzennej, będącej implantem dopasowanym kształtem do uszkodzonego miejsca. Robi się to w celu wytworzenia zarodka zęba. Obecnie udało się w badaniach in vivo na szczurach uzyskać struktury przypominające korony zębów. Zawierały one tkanki odpowiadające szkliwu, zębinie, prezębinie oraz warstwom odontoblastów.
  • Agregacji komórek – w warunkach in vitro z tkanki nabłonkowej zęba i porcji komórek mezenchymatycznych hoduje się zarodek zęba, który następnie jest przeszczepiany do przyzębia. Po wszczepieniu takiego pierwotnego zarodka zęba w organizm dorosły – w zębodół po ekstrakcji siekacza żuchwy – udało się uzyskać strukturę o budowie i orientacji tkanek odpowiadających naturalnemu zębowi. To potwierdza, że regeneracja zębów i uzyskanie trzeciego lub kolejnego garnituru zębów są możliwe i osiągalne także u osób dorosłych.
• Periodontologia – komórki macierzyste stosowane są do leczenia paradontozy i trwają prace nad wykorzystaniem ich do regeneracji wszystkich struktur przyzębia. |Choć dzięki komórkom PDLSC i elementom rusztowań z biomateriału udało się uzyskać cement, elementy tkanki kostnej i włókna kolagenowe, to na razie nie zregenerowano kompletnego zestawu tkanek przyzębia i aparatu zawieszeniowego zęba. Wiadomo jednak, że do regeneracji tkanek przyzębia nie są niezbędne komórki macierzyste z obszaru jamy ustnej, gdyż wykazano, że można byłoby wykorzystać także komórki macierzyste ze szpiku kostnego, pochodzące na dodatek od innej osoby niż biorca przeszczepianego materiału (przeszczep allogeniczny)[2].

Badania nad zastosowaniem komórek macierzystych nabierają coraz większego tempa. Dzięki temu może już faktycznie za kilka dekad do dentysty będziemy przychodzić po nowe zęby – dosłownie nowe.

Przypisy:

[1]https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/2041731417702531

[2]https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/joor.12843

Sprawdź się w krótkim quizie dotyczącym artykułu:

Post Hodowanie i wszczepianie zębów z komórek macierzystych pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Ankieta, której tematem przewodnim była solidność pacjentów w stawianiu się na umówione wizyty, przeprowadzona została przez portal Dentysta.eu w okresie 7-12.07.2018 r. na próbie 500 osób.

Ponieważ ankietę prowadzono przez internet, mógł w niej wziąć udział każdy zainteresowany. Uczestników spoza Polski było bardzo mało (zaledwie 1%), dlatego można przyjąć, że wyniki badania wskazują, kim są i jacy są polscy niesolidni pacjenci. Liczebność respondentów z poszczególnych województw obrazuje Wykres 1.

Wykres 1.

Zdecydowaną większość respondentów stanowiły kobiety – 79% (Wykres 2).

Najwięcej ankietowanych należało do dwóch grup wiekowych: 40-60 lat oraz 20-39 lat z nieznaczną przewagą liczebną tych pierwszych. Całkiem sporą grupę stanowiły osoby starsze – między 61 a 70 r. ż. Do tej grupy wiekowej należał prawie co szósty uczestnik badania (Wykres 3).

Wykres 2.

Wykres 3.

Z odwoływaniem umówionych wizyt jest problem – uczynił tak tylko co drugi uczestnik badania (Wykres 4), przy czym minimalnie częściej były to wizyty prywatne niż realizowane na NFZ Wykres 5). Warto tu podkreślić, że aż 90% respondentów odpowiedziało, że korzysta z usług NFZ (Wykres 6).

Wykres 4.

Wykres 5.

Wykres 6.

Nieprzychodzenie na wizytę bez uprzedniego jej odwołania też nie jest rzadkością. Wyraźnie częściej zjawisko to pojawia się w odniesieniu do wizyt prywatnych niż realizowanych w ramach NFZ (Wykres 7).

Wykres 7.

Zdecydowana większość badanych rejestruje się do lekarza samodzielnie. Prawie co piąty ankietowany zapisywany jest na wizyty medyczne również przez rodzinę (Wykres 8). Aż 90% badanych przychodzi na tak zarezerwowaną wizytę – nawet, jeśli jest to wizyta, której pacjenci nie chcą odbyć (Wykres 9).

Wykres 8.

Wykres 9.

Zdecydowanie najczęściej wybierana jest rejestracja telefoniczna (częściej wybierają ją kobiety niż mężczyźni), a zaraz potem – rejestracja poprzez osobiste zgłoszenie się do lecznicy; tę formę preferują panowie (Wykres10 i Wykres 11). W samodzielnym zapisywaniu się na wizyty prym wiodą kobiety. Mężczyźni częściej niż panie rejestrowani są przez kogoś: rodzinę, pracownika czy partnerkę (Wykres 12).

Wykres 10.

Wykres 11.

Wykres 12.

Charakterystyczne jest, że im bardziej zaawansowany wiek pacjentów, tym mniej w tej grupie rejestracji online. (Wykres 13). Rejestrację online częściej wybierają kobiety niż mężczyźni (Wykres 14).

Wykres 13.

Wykres 14.

Wysoka nota dla rejestracji osobistej w odniesieniu do innych sposobów umawiania się na spotkania z lekarzami niekoniecznie musi wynikać z sympatii i przywiązania pacjentów do tej formy rejestrowania na wizytę. Może to być raczej efekt powolnej cyfryzacji polskiej służby zdrowia i związanych z tym ograniczonych możliwości rejestrowania się online. Bo kiedy zaledwie 15% ankietowanych wskazało, że najczęściej wybiera rejestrację online (Wykres 15), to już dwukrotnie więcej respondentów uznało ten sposób rejestracji za preferowany (Wykres 16).

Wykres 15.

Wykres 16.

Warto jeszcze podkreślić, że aż 77% respondentów uznało rejestrację online za dobry pomysł (Wykres 17). Możliwe zatem, że pacjenci w rzeczywistości wybierają tradycyjne formy rejestracji, czyli przez telefon i osobiście, ale robią tak dlatego, gdyż brakuje wygodniejszych alternatyw elektronicznych.

Wykres 17.

Przyjrzyjmy się teraz meritum ankiety: okazuje się, że 21% badanych przyznaje, iż zdarzyło się im nie przyjść na umówioną wizytę bez jej odwołania (Wykres 18).

Wykres 18.

Oznacza to, że prawie co piąty respondent to nie kto inny, jak właśnie pacjent – widmo. Mamy zatem podmioty tej ankiety – jak się okazuje, w całkiem pokaźnej liczbie. Wiemy też, że większość niesolidnych pacjentów to ludzie, którzy dopiero niedawno weszli w dorosłość. Najsolidniejsi okazali się respondenci najstarsi – powyżej 70 lat (Wykres 19) – może dlatego, że w ich wieku spotkania z lekarzami bywają wpisane w grafik tak często, że zapomnieć o nich trudno.

Wykres 19.

Ankietowani z najstarszej grupy wiekowej także najrzadziej odwoływali zaplanowaną wizytę – prawie dwukrotnie rzadziej, niż ankietowani z wieku 26 – 39 lat, czyli osoby zazwyczaj mocno obciążone obowiązkami zawodowymi i rodzinnymi (Wykres 20 ).

Wykres 20.

Problemem, który poza niezapowiedzianą nieobecnością pacjenta spędza sen z powiek lekarzom i dentystom, jest spóźnialstwo pacjentów. Jeden spóźniony pacjent może być przyczyną przesunięcia w czasie wizyt u całej reszty oczekujących na przyjęcie w danym dniu.

Problem spóźnień nie jest, niestety, rzadkością: nieco więcej niż 1/4 badanych ogółem przyznała, że zdarzyło się im spóźnić na spotkanie z lekarzem (Wykres 21). Ale już częściej niż co drugi pacjent potwierdza, że informuje o swoim potencjalnym spóźnieniu na wizytę (Wykres 22).

Wykres 21.

Wykres 22.

Zdecydowana większość spóźnień dotyczyła 15 minut, jednak bywały i około godzinne spóźnienia (Wykres 23). Tylko 4% lekarzy straciło cierpliwość dla spóźnialskich pacjentów i nie przyjęło ich na wizytę (Wykres 24).

Wykres 23.

Wykres 24.

Z punktualnością na bakier najczęściej bywali respondenci z najmłodszej ankietowanej grupy, najrzadziej – seniorzy 70+ (Wykres 25). Warto przy tym podkreślić, że były to też jednocześnie dwie grupy doskonale zorientowane w kwestii swojej punktualności (lub jej braku), gdyż nie padła tu ani jedna odpowiedź „nie wiem”. Największy problem z oszacowaniem, czy było się punktualnym (i z samą punktualnością) mieli 26-39-latkowie. Czyżby za takim wynikiem stał zazwyczaj bardzo intensywny tryb życia i brak większych zmartwień zdrowotnych u respondentów z tej grupy?

Wykres 25.

Aż 96,9% (!) wszystkich ankietowanych (czyli większość pacjentów – widm także) uważa, że należy poinformować personel medyczny o niemożności stawienia się na umówionej wizycie (Wykres 26). Taką opinię wyraża więcej kobiet, niż mężczyzn, przy czym panowie zdają się wierzyć, że ich anonimowość jako niedoszłych pacjentów jest tym, co mogłoby chronić ich samych przed wpisaniem na czarną listę niesolidnych pacjentów (Wykres 27). Najbardziej zasadnicze poglądy na temat konieczności odwoływania umówionych wizyt mają 61-70-latkowie, natomiast grupy najmłodszych i najstarszych respondentów cechuje największa beztroska w tej kwestii (Wykres 28). Interesujące jest, że niektórzy ankietowani należący do grup najbardziej aktywnych zawodowo i społecznie, czyli 26-39- i 40-60-latków, jako jedyni uważają, że nie muszą informować o odwołaniu wizyty, jeśli nie podali swoich danych osobowych. Cóż…, lekarz i lekarz dentysta na niezapowiedzianej nieobecności pacjenta anonimowego tracą dokładnie tyle samo, co w sytuacji, kiedy na spotkanie nie stawia się pacjent, którego personalia są im znane. Jedyna różnica polega na tym, że w razie wprowadzenia„czarnej listy niesolidnych pacjentów” trafiliby na nią na pewno ci nieanonimowi.

Wykres 26.

Wykres 27.

Wykres 28.

Budujące jest, że przekonanie respondentów, iż należy z wyprzedzeniem informować gabinet o niestawieniu się na umówioną wizytę, zdecydowanie idzie w parze z rzeczywistymi zachowaniami. Okazuje się bowiem, że aż 99% (!) ankietowanych, dla których oczywiste jest odwołanie umówionej wizyty w razie zmiany swoich planów, stawia się na spotkanie z lekarzem w ustalonym terminie. Ci, którym zdarzyło się nie przyjść na umówioną wizytę, częściej deklarowali już, że zaplanowanego spotkania nie trzeba odwoływać; no, chyba że podało się swoje dane osobowe…

Swoiste asekuranctwo polegające na tym, że decyzję o byciu zwyczajnie fair w stosunku do lekarzy i innych pacjentów poprzez odwołanie umówionej wizyty medycznej uzależnia się od podania danych osobowych przy rejestracji, wyraźnie widać w grupie respondentów niepewnych własnych poczynań. Bo ankietowani z grupy, w której najwięcej osób deklarowało, że nie trzeba informować gabinetu o niestawiennictwie (a jeśli już to tylko w sytuacji, kiedy podało się swoje dane osobowe), na pytanie o to, czy zdarzyło im się nie przyjść na umówioną wizytę bez jej odwołania, odpowiadali, że nie wiedzą (Wykres 29).

Wykres 29.

Warto tu podkreślić, że prawie połowa badanych uważa, iż czarna lista pacjentów – widm krążąca między gabinetami to dobry pomysł na wyegzekwowanie solidności u tych osób (Wykres 30). Podobne poglądy na tę kwestię mają zarówno leczący się prywatnie, jak i korzystający z usług realizowanych przez NFZ (Wykres 31).

Wykres 30.

Wykres 31.

Pomysł „czarnej listy” najbardziej podoba się – a jakże! – grupie najsolidniejszych pacjentów (Wykres 32), a najmniej – respondentom, którzy nie wiedzą, czy zdarzyło się im nie stawić na wizycie uprzednio nieodwołanej. Podkreślmy, że w tej właśnie grupie było najwięcej pacjentów – widm. Interesujące jest, że w grupie, której uczestnicy przyznali, iż zdarzyło się im nie stawić na wizytę i nie odwołać jej, prawie tyle samo osób uważa, że należy być fair i odwoływać umówione spotkania z lekarzem, jak i tych, którzy uważają, że nie trzeba tego robić.

Wykres 32.

Zainteresowało nas, czy pacjenci mają opór wewnętrzny przed ponownym zarejestrowaniem się do gabinetu, który narazili na straty swoją niesolidnością w stawianiu się na wizytę. Okazało się, że większość ankietowanych takich oporów nie ma. 57% respondentów deklaruje, że umówiłoby się na wizytę w tym samym gabinecie, w którym lekarz czekał na nich nadaremno (Wykres 33). Zaledwie co piąty respondent nie umówiłby się tam więcej. Więcej skrupułów w tej kwestii wykazywały kobiety niż mężczyźni (Wykres 34). Czy do głosu doszła tu słynna kobieca wrażliwość?….Na to pytanie nasza ankieta nie przynosi odpowiedzi, ale ekipa portalu Dentysta.eu nie wyklucza pogłębienia badań w tym obszarze – motywy dalszych zachowań pacjentów względem gabinetu, który z powodu ich niesolidności poniósł straty, mogą okazać się bardzo interesujące.

Wykres 33.

Wykres 34.

Interesowało nas też, dlaczego pacjenci nie stawiają się na umówione wizyty. Prawie połowa respondentów przyznała, że zapomnieli o spotkaniu, a co trzeci wskazał na sytuację rodzinną (Wykres 35).

Wykres 35.

Strach był powodem niestawienia się na wizytę u zaledwie 6% badanych – co cieszy, bo na pytanie o to, który lekarz wzbudza największy lęk, 35% dzielnie odpowiedziało, że żaden (Wykres 36). Martwi natomiast, że czołowe miejsce wśród lekarzy konkretnych specjalności, do których pacjenci boją się chodzić, zajął stomatolog. Strach przed dentystą zadeklarował co trzeci-czwarty ankietowany. Co dziwne – najczęściej były to osoby z grupy 26-39-latków, a więc leczące zęby już w nowoczesnych gabinetach. Drugie miejsce przypadło 40-60-latkom – tu akurat strach przed leczeniem zębów nie jest niczym zaskakującym, gdyż jest to pokolenie, które pamięta koszmarne borowania zębów z czasów poprzedniego systemu gospodarczego Polski (Wykres 37).

Specjalistą, który w respondentach wywoływał najmniejszy lęk, okazał się pediatra (może dlatego, że wśród ankietowanych nie było nikogo, kto miałby mniej niż 18 lat i z tego tytułu musiał korzystać z usług lekarza tej właśnie specjalności). Być może to właśnie strach przed dentystą był powodem tego, że prawie co trzeci respondent nie stawiał się na umówioną wizytę bez jej odwołania (Wykres 38). Jest to wysoce prawdopodobne, gdyż z poprzedniej ankiety przeprowadzonej przez portal Dentysta.eu („Uśmiech a status społeczny”) dowiedzieliśmy się, że lęk przed dentystą jest czynnikiem skutecznie odwodzącym od spotkania ze stomatologiem – z wizyt u dentysty z powodu strachu rezygnował bowiem prawie co piąty ankietowany, a co trzeci z powodu lęku nie podejmował leczenia protetycznego.

Wykres 36.

Wykres 37.

Wykres 38.

Skoro już tyle wiemy o odwołaniach wizyt (bądź nieusprawiedliwionej nieobecności) czy o spóźnieniach do lekarza, przyjrzyjmy się temu, co ci sami respondenci sądzą o tym, w jaki sposób karać za opuszczone i nieodwołane wizyty (Wykres 39). Okazuje się, że jest tyle samo zwolenników kar niefinansowych oraz metod innych (czyli jak np. sporządzenie czarnej listy pacjentów, uświadamianie społeczeństwa, dyscyplinowanie poprzez wysłany z wyprzedzeniem sms lub telefonowanie do pacjenta). Nieco mniej jest propozycji karania finansowego – za to spektrum możliwości jest tu szerokie: od zaliczek i opłat symbolicznych za niestawienie się na wizycie i nieodwołanie jej, po fakturę z pełną odpłatnością (niezależnie od tego, czy to wizyta prywatna, czy na NFZ). Wśród metod niefinansowych najczęstszymi propozycjami były: okresowe lub stałe ograniczenie możliwości rejestrowania się w danym gabinecie oraz przesunięcie na koniec kolejki.

Wykres 39.

Wnioski z ankiety:

• Niestawianie się na wizytę i nieodwołanie jej przed terminem oraz spóźnialskość wcale nie są rzadkie, przy czym najbardziej niefrasobliwy stosunek do spóźnień czy nieobecności mają osoby ze skrajnych grup, czyli 19-25-latki oraz seniorzy 70+. Ci pierwsi doskonale wiedzą, że wizyty nie odwołali (beztroski urok młodości?…); ci drudzy – nie pamiętają, czy wizytę odwołali (skutek demencji?…).
• Zdecydowana większość respondentów zadeklarowała, że należy informować lekarza i dentystę o tym, że na wizytę się nie przyjdzie lub spóźni. Na deklaracjach często się jednak kończy.
• Pokolenie zawodowo aktywne przywiązuje dużą wagę do swoich danych osobowych. Ich niepodanie traktuje – być może – jak osłonę mającą chronić przed wpisaniem na czarną listę pacjentów niesolidnych.
• Wg respondentów sporządzenie czarnej listy niesolidnych pacjentów i przesłanie jej w obieg pomiędzy gabinetami ma głęboki sens. Pogląd ten najliczniej prezentują pacjenci solidni.

Dzięki tej ankiecie udało się też uzyskać ważną informację poboczną: że stomatolog nadal jest lekarzem wzbudzającym wielki lęk przed leczeniem. Jest to zbieżne z wynikami otrzymanymi w poprzedniej ankiecie przeprowadzonej przez Dentysta.eu. Być może dlatego dentyści tak często narzekają na straty spowodowane niestawieniem się pacjentów na wizytę.

Chcesz wykorzystać wyniki badań? Poinformuj nas o tym: marcin(at)dentysta.eu

Post Pacjenci – widma prześwietleni: wyniki ankiety o umawianiu wizyt pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Dziękujemy za głosy

Inne nagrody i wyróżnienia:

• Dentysta Roku 2015 – II miejsce (Portal Dentystyczny)
• Dentysta Roku 2014 – I miejsce (Portal Dentystyczny)
• Dentysta Roku 2013 – III miejsce (Portal Dentystyczny)

Post Dentysta Roku 2017 pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Plebiscyt powoli dobiega końca, jego zakończenie to środa 7 marca 2018 godz. 22.00.

Jeśli wg Ciebie serwis Dentysta.eu oraz nasza działalność spełnia swoją misję – zagłosuj na nas wysyłając smsa o treści SR.419 na numer 72355. (Link do plebiscytu)

Post Dentysta.eu – Głosowanie Dentysta Roku pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.