Narzędzia stalowe

Stalowe narzędzia ręczne można podzielić na poszerzacze (reamers) i pilniki (files). Poszerzaczem (podczas opracowywania kanału) można wykonywać ruchy obrotowe w większym zakresie niż pilnikiem (przeznaczonym głownie do ruchów piłujących „góra-dół”). Początkowo w leczeniu endodontycznym używano trzy rodzaje pilników: Kerra (typu K), Hedstroema (typu H) i pilnik – raszpla („szczurzy ogon”). Aktualnie dostępnych jest wiele nowych typów pilników. Trójkąt to symbol graficzny zarezerwowany dla poszerzaczy, natomiast czworobok – dla pilników.

Poszerzacz Kerra (K-Reamer) – część pracująca poszerzacza jest luźno zwiniętą spiralą z drutu o przekroju trójkątnym; krawędzie spirali są ostre, tnące. Niektóre narzędzia wytwarzane są w małych rozmiarach z drutu o przekroju czworokątnym.

Pilnik Kerra (K-File) – narzędzie podbne do poszerzacza K, ma jednak mocniejszy skręt (ciaśniej ułożoną spiralę). Pilniki typu K produkuje się z drutu o przekroju czworokątnym (cztery krawędzie tnące), większe rozmiary – z drutu o przekroju trójkątnym.

Narzędzia giętkie typu K: klasyczne narzędzia typu K wykazywały małą elastyczność (z czym wiązało się ryzyko powikłań, np. złamania narzędzia, perforacji ściany kanału), dlatego zwiększono ich giętkość różnymi metodami (przez użycie bardziej sprężystej i odpornej na złamania stali, przez zmianę przekroju drutu na trójkątny lub romboidalny). Narzędzia giętkie najczęściej mają nietnący wierzchołek; przeznacza się je do opracowania kanałów wąskich i zakrzywionych. Do tej grupy należą poszerzacze i pilniki:

• K-Flexoreamer i K-Flexofile – ze zmodyfikowanej, sprężystej stali; na przekroju poprzecznym mają kształt trójkąta równobocznego (trzy krawędzie tnące). Od klasycznych narzędzi Kerra różnią się gęściej ułożoną spiralą i nietnącym wierzchołkiem.
• Narzędzia Golden Medium (Maillefer) – narzędzia giętkie produkowane tylko w rozmiarach pośrednich; zestaw złożony z poszerzaczy K-Flexoreamers i pilników K-Flexofile (do pracy w wąskich, zakrzywionych kanałach).
• Pilnik K-Flex – ze spirali o przekroju romboidalnym (co zwiększa elastyczność pilnika). Ma dwie bardzo ostre krawędzie tnące umożliwiające skuteczne opracowanie kanałów (zarówno wąskich i zakrzywionych, jak i szerokich).
• Poszerzacz i pilnik Flexicut (VDW) – narzędzia typu K ze specjalnego stopu chromo-niklowego o jednorodnej strukturze (wytapianie w próżni). Powstają przez skręcanie drutu o przekroju trójkątnym; wykazują stosunkowo dużą giętkość i odporność na złamanie.

Pilniki typu C (VDW) i C+ (Maillefer) – narzędzia o przekroju w kształcie czworoboku, wykonane ze specjalnej stali (zapewniającej sztywność i odporność na odkształcenia). Przeznaczone do ręcznego, początkowego opracowania kanałów zobliterowanych; ich wierzchołek w kształcie piramidy ułatwia wprowadzenie narzędzi w głąb kanału. Produkuje się je w trzech długościach i najmniejszych rozmiarach.

Pilnik Hedstroema:

• Pilnik Hedstroema (typ H) – powstaje przez frezowanie drutu o przekroju okrągłym; technologia wykonywania umożliwia uzyskanie precyzyjnych, ostrych krawędzi tnących. Na przekroju ma kształt spadającej kropli lub odwróconego przecinka (w ISO – znak koła). Pilnik należy do najskuteczniejszych narzędzi opracowujących kanał przy jednoczesnym nadawaniu mu kształtu stożka. Jego wadą jest skłonność do złamania.
• Bezpieczny pilnik typu H (Safety Hedstroem) – z wygładzonymi ostrymi krawędziami tnącymi wzdłuż jednej strony (część, która nie ścina zębiny), co różni go od klasycznej wersji pilnika H. Ma zaokrąglony nietnący wierzchołek (ochrona przed perforacją ściany kanału).
• Pilniki typu S – odmiana pilnika Hedstroema, powstaje przez frezowanie rowków w drucie ze sprężystej stali; ma budowę podobną do dwóch połączonych pilników H. Na przekroju poprzecznym ma kształt litery S, tzn. tworzy z powierzchnią kanału dwa tnące kąty proste (siła jego cięcia jest dwa razy większa od pilnika H).
• Pilnik Helifile (Micro-Mega) – modyfikacja pilnika Hedstroema i odmiana pilnika S; ma trzy ostre krawędzie tnące, co odpowiednio zwiększa efektywność jego działania.

Pilnik Flex-R (Union Broach) – do opracowania zakrzywionych kanałów metodą zrównoważonej siły, powstaje przez frezowanie drutu o przekroju w kształcie trójkąta (trzy krawędzie tnące). Cechuje go duża giętkość, posiada bezpieczny, nietnący koniec.

Narzędzia niklowo-tytanowe (NiTi)

Wśród najważniejszych zalet narzędzi niklowo-tytanowych (ręcznych i maszynowych) wymienia się znaczną elastyczność (sprężystość) umożliwiającą podczas opracowania kanałów korzeniowych zachowanie ich naturalnego przebiegu. Narzędzia te dzięki tzw. pamięci kształtu po odkształceniu powracają do pierwotnej postaci, bez deformacji. Wykazują też dużą odporność na korozję i większą biozgodność niż narzędzia stalowe. Wadą jest skłonność do złamania przy nieprawidłowym użyciu. Pilniki ręczne ze stopu NiTi są mniej skuteczne niż narzędzia ze stali (tzn. słabiej skrawają zębinę).

Narzędzia niklowo-tytanowe (ręczne i maszynowe) wskazane są zwłaszcza do opracowania zakrzywionych kanałów, ale można stosować je również do preparowania kanałów prostych.

Ze stopu NiTi wykonuje się poszerzacze i pilniki o budowie podobnej do narzędzi typu K, typu H, typu U i typu S; produkuje się je w wersji przeznaczonej do ręcznego i maszynowego opracowania kanału.

Narzędzia ProFile Sedes 29 (Dentsply Sirona) – z krawędzią tnącą w kształcie litery „U” i promienistymi powierzchniami styku), produkowane do pracy ręcznej i maszynowej; różnią się od narzędzi standardowych numeracją rozmiarów.

Pilniki GT Hand (Dentsply Tulsa Dental) – ręczne narzędzia niklowo-tytanowe (kontynuacja linii rotacyjnych narzędzi Great Taper). Wyróżnia je nietypowy gruszkowaty uchwyt, (zwiększający komfort pracy); ich część robocza ma w przekroju kształt trójkąta (w odróżnieniu od narzędzi rotacyjnych).

Post Narzędzia do ręcznego opracowania kanału pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Lasery w biologicznym leczeniu miazgi

W leczeniu biologicznym miazgi wspomagająco stosuje się lasery niskoenergetyczne – biostymulacyjne (promieniowanie pobudza procesy fotofizyczne i fotochemiczne już na poziomie komórkowym). Najczęściej do tego celu wykorzystuje się lasery o długości fali 380-1000 nm.

W procesie biostymulacji dochodzi do aktywacji enzymów komórkowych, zwiększenia aktywności i liczebności populacji limfocytów T. Promieniowanie wykazuje działanie antybakteryjne, stymuluje wytwarzanie kluczowych enzymów, tworzenie nowych naczyń krwionośnych i włókien kolagenowych, pobudza proliferację komórek, nasila produkcję przeciwciał. Zatem: promieniowanie stymuluje procesy immunologiczne i utleniania komórkowego, poprawia ukrwienie i redukuje stężenie mediatorów zapalenia w tkankach. Biostymulacyjny wpływ lasera na tkankę nerwową obejmuje: normalizację potencjału czynnościowego włókien nerwowych, hiperpolaryzację błon komórkowych, pobudzenie wydzielania endorfin i regenerację obwodowych aksonów.

W efekcie biostymulacja i fotobiomodulacja wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe, przeciwobrzękowe, wpływają stymulująco na procesy odnowy i reparacji w miazdze i tkankach okw.

Przykrycie bezpośrednie i amputacja przyżyciowa wspomagane laserem

W leczeniu odsłoniętej lub amputowanej miazgi zastosowanie znajdują lasery wysokoenergetyczne neodymowo-yagowe, diodowe i erbowe, które zapewniają m.in. szybkie ustąpienie krwawienia. Naświetlanie miazgi powoduje również denaturację białek powierzchownych warstw miazgi odsłoniętej/amputowanej. Podobne zjawisko występuje po użyciu silnie alkalicznych preparatów, które wykorzystywane są standardowo w leczeniu biologicznym miazgi.

Leczenie przyżyciowe miazgi jest korzystne zwłaszcza w przypadku zębów z nieukończonym rozwojem korzeni. Właściwości hemostatyczne należą do kluczowych zalet laserów (skrzep hamuje gojenie i tworzenie mostu zębinowego oraz sprzyja kolonizacji przez bakterie). W wyniku działania lasera tworzy się warstwa martwicy skrzepowej – kompatybilna z tkanką miazgi, która wykazuje działanie ochronne na miazgę i ułatwia gojenie.

Odkażanie i opracowanie kanałów z zastosowaniem laserów

Leczenie kanałowe uzupełnione o odkażanie i opracowanie kanałów korzeniowych z zastosowaniem laserów umożliwia leczenie skomplikowanych przypadków endodontycznych.

Celem leczenia endodontycznego jest usunięcie tkanek zmienionych zapalnie lub zainfekowanych z kanałów korzeniowych i kanalików zębinowych. Do istotnych etapów leczenia kanałowego (prócz usunięcia żywej/martwej miazgi, udrożnienia i poszerzenia kanałów) należy odkażenie i usunięcie warstwy mazistej i szczelne wypełnienie. Etapy te można przeprowadzić z zastosowaniem promieniowania laserowego.

Istnieje wiele technik i protokołów zastosowań światła laserowego w endodoncji, w tym konwencjonalne:

• CLE (conventional laser endodontics) – naświetlanie kanału na długość roboczą krótszą o 1 mm (–1mm);
• aPAD (antibacterial photoactivated disinfection) – fotoaktywna dezynfekcja (PAD) systemu kanałów korzeniowych laserami niskoenergetycznymi lub lampami LED z zastosowaniem fotouczulaczy (błękit toluidyny, błękit metylenowy i in.).

Wprowadzone techniki płuczące:

• LAI (laser-activated irrigation),
• PIPS (photon-induced photoacoustic streaming),
• SWEEPS (shock wave enhanced emission photoacoustic streaming)

z odpowiednimi roztworami irygacyjnymi (17% EDTA i 5% NaOCl) wykazują wyższą skuteczność i minimalizują efekty termiczne w ścianach zębiny[1]. Wywoływana jest kawitacja płynów, inicjowana przez fotoakustyczną energię lasera erbowego, aplikowaną specjalną końcówką dla techniki PIPS i SWEEPS.

Większość niepowodzeń w leczeniu endodontycznym wiąże się z ograniczeniem możliwości całkowitej eradykacji mikroorganizmów ze światła kanału głównego, jego odgałęzień i kanalików zębinowych. Zastosowanie laserów może zwiększyć skuteczność eliminacji bakterii z kanałów korzeniowych i istotnie zredukować ryzyko powikłań infekcyjnych po leczeniu endodontycznym.

Przypisy:
[1] Olivi G, Olivi M. Innovative endodontics using SWEEPS technology. Laser. 2019;4:10-14.

Post Leczenie endodontyczne z zastosowaniem laserów pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Podstawowymi urządzeniami do powiększania obrazu pola zabiegowego w stomatologii są lupy i mikroskopy zabiegowe, przydatny bywa również endoskop.

Lupy zabiegowe

Najpopularniejszymi urządzeniami do widzenia w powiększeniu są lupy stomatologiczne lub chirurgiczne (zależnie od zastosowania). Dobrze dopasowane zapewniają komfort pracy, właściwą ostrość obrazu, głębię i jasność oraz odpowiednie pole widzenia.

Do najistotniejszych parametrów lup zabiegowych należą powiększenie i ogniskowa – ustawiane fabrycznie, dlatego należy zwrócić na nie szczególną uwagę już podczas wyboru urządzenia do gabinetu stomatologicznego.

Ryc. 1. Lupy stomatologiczne

Podstawowe parametry lup zabiegowych:

• Powiększenie – soczewki dobrej jakości powinny być odporne na zarysowania i zapewniać doskonałą jakość obrazu (bez zniekształceń przy krawędziach pola widzenia), wierne odzwierciedlenie kolorów i dużą głębię ostrości. Dostępne lupy zabiegowe oferują zwykle powiększenie od 2 do 5 razy; w większości procedur wykorzystuje się powiększenie od 2 do 3 razy. Powiększenia 4-krotne lub 5-krotne bywają przydatne w trakcie precyzyjnych zabiegów mikrochirurgicznych i w endodoncji.
• Ogniskowa – odległość robocza, z jaką pracuje się przy pacjencie, zależna od kilku czynników (m.in. od wzrostu użytkownika i rodzaju wykonywanej pracy). Odległość od oczu do oglądanego obiektu (tzn. do jamy ustnej pacjenta) wynosi zwykle od 30 do 55 cm (doboru ogniskowej dokonuje się, przyjmując ergonomiczną pozycję pracy i wykonując pomiar od grzbietu nosa operatora do pola zabiegowego).
• Głębia ostrości – zakres odległości, przy której obserwowany przedmiot ma ostre, wyraźne kontury; zależy m.in. od skali powiększenia (im większe powiększenie, tym mniejsza głębia ostrości) i odległości roboczej (im większa odległość robocza, tym większa głębia ostrości). Głębia ostrości umożliwia pracę w wielu pozycjach w stosunku do pacjenta; pozwala przy  poruszaniu głową utrzymywać (w pewnym zakresie, najczęściej 5-10 cm), odpowiednią ostrość obrazu.
• Rozstaw źrenic (ustawienie stereoskopowe) – lupy powinny zapewniać możliwość ręcznej regulacji rozstawu źrenic przed rozpoczęciem pracy (dopasowania rozstawu teleskopów do rozstawu źrenic użytkownika).

Istnieje możliwość zakupu lup indywidualnych, wykonanych na podstawie szczegółowych pomiarów – z uwzględnieniem geometrii twarzy, odległości między źrenicami, odległości wierzchołka rogówki od krawędzi soczewki oraz ewentualnej korekcji wynikającej z wady wzroku operatora.

Mikroskop zabiegowy i endoskop

Mikroskop pozwala uzyskać znacznie większe powiększenie niż lupy; w stomatologii wykorzystywany jest przede wszystkim w leczeniu endodontycznym – i takie było jego pierwotne przeznaczenie. Mikroskop zwiększa bezpieczeństwo i skuteczność wielu zabiegów, niektóre procedury bez powiększenia tego rodzaju byłyby niemożliwe lub utrudnione. Mikroskop wykorzystuje się podczas odnajdywania ujść kanałów korzeniowych i lokalizowania ujść kanałów dodatkowych, przy opracowywaniu kanałów wąskich lub zobliterowanych i in. W mikrochirurgii endodontycznej pozwala np. ograniczyć zasięg zabiegu (i skrócić czas gojenia tkanek), stosować mikronarzędzia i cienkie szwy chirurgiczne. Poza tym mikroskop zabiegowy stosowany jest w diagnostyce pęknięć tkanek zęba, np. dna komory lub korzenia oraz mikroobnażeń miazgi.

Na rynku dostępne są mikroskopy mobilne (na statywie jezdnym), mocowane do sufitu,  ściany, blatu lub montowane do podłogi. Praca z użyciem mikroskopu wymaga zwykle współpracy z asystą (podania narzędzi, materiałów) i ułożenia pacjenta w pozycji leżącej.

W przypadku mikroskopów zabiegowych również liczy się przed wszystkim optyka i jej jakość: odpowiedni zakres powiększeń i pole widzenia, brak zniekształceń, ostrość obrazu i jej głębia. Najczęściej oferowany jest zakres powiększeń od 3 do 25 razy, ale można znaleźć też mikroskopy z powiększeniem 40-krotnym (rzadko stosowane w stomatologii).

Na ostateczną wielkość powiększenia obrazu i głębi ostrości wpływają (łącznie) dwa elementy (zwykle wymienne – w razie potrzeby można je wymienić na inne, o bardziej zaawansowanych parametrach):

• okular (w standardzie o powiększeniu 10- lub 12,5-krotnym)
• obiektyw – decyduje o ogniskowej (w standardzie o ogniskowej 250 mm).

Endoskop w stomatologii umożliwia lepszą wizualizację miejsc trudno dostępnych lub struktur anatomicznych niewidocznych okiem nieuzbrojonym, ułatwia m.in. diagnostykę i leczenie endodontyczne. To rodzaj wziernika, który umożliwia doprowadzenie światła i optyki do wnętrza kanału korzeniowego lub wierzchołka korzenia. System soczewek lub włókien optycznych (fiberoskop) wraz z oprogramowaniem do cyfrowej obróbki obrazu pozwala na monitorze obserwować oświetlone wnętrze kanału nawet w powiększeniu 25-krotnym.

Endoskop składa się z elastycznej sondy ze światłowodem i przewodu odbierającego obraz widoczny na monitorze. Może być wyposażony w dodatkowe kanaliki z przewodem nawadniającym i ssącym (do płukania kanału, odsysania płynów), istnieją również endoskopy z możliwością umieszczenia w nich mikrokleszczy lub innych urządzeń stosowanych podczas mikrozabiegów.

Post Powiększanie obrazu pola zabiegowego w stomatologii pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Badanie zadowolenia z telekonsultacji u dentysty

Ciekawych wniosków dostarcza badanie przeprowadzone w ubiegłym roku przez grupę psychologów i periodontologów z King’s College London. Wzięło w nim udział 249 pacjentów, którzy przynajmniej raz mieli okazję korzystać z telekonsultacji u stomatologa. Ich zadanie polegało na wypełnieniu kwestionariusza ankiety z pytaniem dotyczącym zadowolenia z tego typu formy opieki medycznej. Osobny kwestionariusz przygotowano także dla samych stomatologów oraz dla studentów stomatologii. Z badania wynikło, że większość pacjentów pozytywnie ocenia efekty telekonsultacji, a dentyści i studenci również mają na ten temat dobre zdanie.

Teleporady w stomatologii – w jakich przypadkach?

Nie ma wątpliwości, że leczenia zębów nie da się przeprowadzić przez telefon czy wideoczat, jednak w wielu sytuacjach taka forma opieki medycznej może okazać się wystarczająca. Mowa tutaj na przykład o przypadkach, w których pacjent jest już po zabiegu, ale odczuwa dolegliwości, które chciałby skonsultować z lekarzem. Dzięki temu oszczędzamy czas, który trzeba byłoby poświęcić na dojazd do gabinetu, a także przeciwdziałamy rozprzestrzenianiu się SARS-CoV-2.

Telekonsultacje stomatologiczne to także doskonały sposób na selekcję pacjentów. Wiele osób zgłasza się do stomatologa dopiero wtedy, gdy ząb wymaga pilnej interwencji. Tacy pacjenci, na podstawie krótkiego wywiadu telefonicznego, w którym opiszą odczuwane dolegliwości, mogliby być kwalifikowani do przyjęcia w pierwszej kolejności. Dzięki temu udałoby się uniknąć wielu sytuacji, w których jedynym rozwiązaniem jest ekstrakcja lub leczenie kanałowe. Szybsza wizyta to także mniejsze ryzyko, że bakterie z zainfekowanego zęba przedostaną się do organów wewnętrznych, tworząc poważne niebezpieczeństwo dla zdrowia, a nawet życia.

Teleporady stomatologiczne modne są m.in. w Wielkiej Brytanii. Możliwe, że do tego pomysłu przekona się większa liczba stomatologów.

Post Telestomatologia może skrócić czas oczekiwania na wizytę pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Droga do bezzębia

Stomatolodzy nieustannie przypominają, że powinniśmy udawać się na przegląd stanu uzębienia co pół roku, niezależnie od tego, czy odczuwamy dolegliwości bólowe ze strony zębów. Wielu pacjentów zaniedbuje jednak wizyty kontrolne. Gdy trafiają na fotel dentystyczny okazuje się, że jedynym rozwiązaniem ich problemu jest ekstrakcja zęba, gdyż na leczenie jest już za późno.

Tego typu przypadkom sprzyja również sytuacja spowodowana pandemią. Pacjenci unikają wizyt kontrolnych, chcąc ograniczyć w ten sposób ryzyko zarażenia koronawirusem. Część pacjentów może mieć też utrudniony dostęp do refundowanej opieki stomatologicznej, a koszty leczenia prywatnego przerastają ich możliwości finansowe. Zdaniem naukowców, aby rozwiązać ten problem, konieczne jest odpowiednie kształtowanie polityki zdrowotnej. Skąd jednak wiedzieć, nie przeprowadzając żadnego badania, którzy pacjenci powinni mieć zapewnioną pomoc stomatologiczną w pierwszej kolejności?

Algorytmy pomogą w identyfikacji grupy ryzyka

Selekcję pacjentów mogą wspomóc specjalnie opracowane algorytmy. W jednym z ostatnich badań naukowcy wzięli pod lupę 5 różnych algorytmów służących szacowaniu ryzyka bezzębia. Część algorytmów brała pod uwagę jedynie stomatologiczne wskaźniki kliniczne. Bardziej zaawansowane algorytmy dodatkowo opierały się na zmiennych społeczno-ekonomicznych, takich jak wykształcenie, poziom dochodów czy też status zatrudnienia.

Wszystkie algorytmy przetestowano wprowadzając do nich dane prawie 12 tysięcy osób. Okazało się, że algorytmy uwzględniające zmienne społeczno-ekonomiczne są prawdopodobnie bardziej skuteczne, niż narzędzia oparte jedynie na wskaźnikach klinicznych.

Powyższy wniosek wysunięto na podstawie tego, że algorytmy te zakwalifikowały do grupy ryzyka większą liczbę osób. Naukowcy podkreślają, że w celu weryfikacji poprawności ich działania konieczne byłoby przeprowadzenie przeglądu uzębienia wszystkich zidentyfikowanych przez nie osób.

Post Algorytmy mogą pomóc w ratowaniu zębów pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Tradycyjne lusterka dentystyczne

Kiedy ząb zaczyna boleć, zmiany próchnicowe osiągnęły znaczny stopnień zaawansowania. Zdarza się, że wówczas za późno jest już na tradycyjne czyszczenie ubytku i założenie plomby, więc trzeba wykonać skomplikowane i kosztowne leczenie kanałowe. Aby uniknąć takich sytuacji, ważna jest regularna kontrola stanu naszego uzębienia i wykrywanie niepokojących zmian zanim jeszcze zdążą objawić się bólem. Zdecydowanie może nam w tym pomóc lusterko dentystyczne.

O lusterko stomatologiczne możemy zapytać w aptece lub nabyć go w sklepie internetowym. To narzędzie, które niczym nie różni się od lusterka używanego przez dentystę w gabinecie stomatologicznym. Często w zestawie z lusterkiem dentystycznym otrzymujemy tabletki wybarwiające, które wybarwiają płytkę nazębną, pokazując nam tym samym, które miejsca są niedokładnie wyszczotkowane.

Lusterko stomatologiczne z WiFi – twój dentysta online

Ci, którym posługiwanie się tradycyjnym lusterkiem dentystycznym sprawia trudność, mogą sięgnąć po inteligentne lusterko, które od niedawna dostępne jest na rynku w cenie ok. 30 euro. Posiada ono wbudowany aparat fotograficzny, który umożliwia robienie zdjęć i filmowanie w rozdzielczości 720p. Urządzenie z łatwością możemy podłączyć do sieci przy pomocy WiFi, aby przesyłać obraz w czasie rzeczywistym albo wykonać nagranie z przeglądu naszej jamy ustnej, które następnie mamy możliwość przesłać lekarzowi. Aby obraz był jak najwyraźniejszy, producent zadbał o regulację ostrości w zakresie 3-10 mm oraz o wbudowanie lampy błyskowej, na którą składa się 7 diod LED.

Wczesna diagnostyka to ważny krok w zapobieganiu bolesnemu i kosztownemu leczeniu stomatologicznemu. Korzystając z tak zaawansowanego technologicznie lusterka stomatologicznego bez trudu możemy dostrzec wszelkie zmiany próchnicowe i w porę udać się do stomatologa.

Post Lusterko stomatologiczne online – wykryj zdalnie zmiany zanim zaczną boleć pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Urządzenia do polimeryzacji materiałów dzieli się na kwarcowo-wolframowo-halogenowe (quartz tungsten halogen; QTH), diodowe (light-emitting diode; LED), plazmowe (plasma arc cutting; PAC) i laserowe (lasery argonowe).

Lampy polimeryzacyjne

Na stopień utwardzenia materiałów odtwórczych wpływa intensywność światła, naświetlania i jakość światła, na które są eksponowane. Polimeryzacja zależy m.in. od rodzaju, odcienia i grubości kompozytu oraz od odległości, orientacji i średnicy końcówki światłowodu. Dlatego istotny jest rodzaj lampy, rodzaj materiału i dobór optymalnych ustawień dostosowanych do wykorzystanego materiału.

Dostępne lampy polimeryzacyjne różnią się konstrukcją i parametrami emitowanego światła. Do czynników decydujących o ich właściwościach czynnościowych należą m.in.:

• gęstość mocy, czyli intensywność światła na jednostkę powierzchni (W/cm2)
• rozkład widma – miara intensywności światła w każdym przedziale długości fali
• głębokość utwardzania – parametr (związany ze zdolnością światła do penetrowania materiału), który określa, jak głęboko od powierzchni zostaje utwardzony kompozyt (kompozyty o ciemniejszych odcieniach wymagają dłuższego czasu utwardzania niż kompozyty jaśniejsze).

Na skuteczność utwardzania za pomocą światła wpływają w szczególności gęstość mocy i rozkład widma.

Rodzaje lamp polimeryzacyjnych

• Lampy PAC

Urządzenia do utwardzania materiałów wykorzystujące łuk plazmowy (plasma arc cutting; PAC) zawierają gazową mieszaninę zjonizowanych cząsteczek i elektronów, które w wyniku wyładowania elektrycznego emitują światło o wysokiej intensywności (o większej intensywności niż standardowe lampy halogenowe). Według danych producentów, lampy PAC umożliwiają głębsze utwardzenie materiału w krótszym czasie. Krótki czas naświetlania uznawany jest za główną zaletę „łuków plazmowych”, dzięki której można skrócić czas wizyty pacjenta i zredukować ryzyko zanieczyszczenia wilgocią w trakcie procesu utwardzania materiału. Wśród wad wymienia się wyższy koszt początkowy inwestycji i większe koszty obsługi.

• Laser

Lasery wykorzystywane jako urządzenia do polimeryzacji emitują światło na kilku oddzielnych częstotliwościach w obrębie określonego obszaru i nie wymagają filtrowania niepożądanych długości fal. Laser argonowy umożliwia głębsze i mocniejsze wstępne utwardzenie materiału uzyskiwane w krótszym czasie (w por. do lamp halogenowych). Do wad lamp laserowych należą wysokie koszty i znaczny rozmiar urządzenia.

• Lampy kwarcowo-wolframowo-halogenowe

Lampy kwarcowo-wolframowo-halogenowe (quartz tungsten halogen; QTH) do polimeryzacji świetlnej zyskały popularność ze względu na niewielki rozmiar i przystępne koszty eksploatacji. Źródło światła zbudowane jest z „żarówki” halogenowej z włóknem, przez który przechodzi prąd elektryczny, nagrzewając je i prowadząc do emisji promieniowania elektromagnetycznego.

Do wad lamp halogenowych zalicza się konieczność częstej wymiany żarówki, szybkie zużywanie filtra i postępującą degradację układu optycznego. Skutkiem jest większa produkcja ciepła i stopniowe zmniejszanie się osiągów żarówki QTH, co może powodować niecałkowite utwardzenie kompozytu. Jednak gabaryty lampy, przystępne koszty, a zwłaszcza duży zakres fali kompatybilny z fotoinicjatorami sprawiają, że urządzenia te postrzegane są jako uniwersalne.

• Diodowe lampy polimeryzacyjne LED

Urządzenia do polimeryzacji oparte na diodach emitujących światło (LED) efektywniej przekształcają energię elektronów w energię świetlną oraz produkują mniej ciepła niż urządzenia QTH. Najnowsza generacja lamp LED charakteryzuje się trwałością i stabilnością światła oraz minimalnymi wymaganiami konserwacyjnymi. Urządzenia tego rodzaju są również odporne na wstrząsy i wibracje, przy tym poręczne i bezpieczne. Negatywny wpływ na jakość i parametry światła emitowanego przez diody LED wywierać może wysoka gęstość prądu, której wymagają.

Konieczne jest przeprowadzanie okresowych kontroli dentystycznych lamp polimeryzacyjnych.

Post Lampy polimeryzacyjne stosowane w stomatologii pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Historia powstania urządzenia Voutia

Twórcą innowacyjnego urządzenia jest amerykański dentysta – Jeffrey Cash. Podczas swojej pracy w szpitalu zajmował się on pacjentami, którzy z różnych powodów borykali się z kserostomią. Oprócz dawania zaleceń dotyczących np. żucia gumy bezcukrowej lub włączania nawilżacza powietrza w nocy, nie był jednak w stanie udzielić im większego wsparcia.

Kiedy Jeffrey Cash z powodu choroby został poddany chemioterapii, i jemu przyszło zmierzyć się z problemem suchości w ustach. Doświadczenie na własnej skórze, jak bardzo problem ten obniża komfort życia, skłoniło go do opracowania urządzenia wspomagającego pacjentów z kserostomią. Tak właśnie zaczęły się prace nad projektem urządzenia Voutia. Dziś urządzenie to jest już dostępne w sprzedaży, a możemy zamówić je wraz z pełnym wyposażeniem w sklepie internetowym pod adresem voutia.com.

Voutia – jak działa?

Urządzenie Voutia składa się z mikro-pompki, niezwykle cienkiej rurki i butelki napełnionej wodą. Jego działanie opiera się na zapewnianiu odpowiedniego poziomu wilgoci w jamie ustnej. Powoli, w kontrolowany sposób następuje napływ wody do jamy ustnej, który naśladuje naturalne procesy wytwarzania śliny. Na wzór tychże procesów następuje nawet zmiana natężenia przepływu w zależności od pory dnia i nocy.

Urządzenie jest bardzo praktyczne. Jego wielkość zbliżona jest do wielkości smartfona. Z powodzeniem można umieścić go w torbie na ramię albo przypiąć do biodra. Voutia może być użytkowana zarówno podczas snu, jak i w dzień. Pojemny akumulator zapewnia możliwość korzystania z urządzenia nawet przez 6-8 godzin po naładowaniu.

Urządzenie Voutia możemy nabyć już za $899, co w przeliczeniu na złotówki oznacza wydatek około 3340 zł. Aktualnie prowadzone są badania kliniczne, które określą wpływ zaprojektowanego systemu na jakość życia pacjentów z kserostomią.

Post Voutia – innowacyjne urządzenie do walki z kserostomią pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Izolacja pola zabiegowego w stomatologii może polegać na izolacji względnej (bariera z wałków z ligniny lub innych wkładek do wchłaniania wilgoci, zastosowanie ślinociągu i ssaka) oraz na izolacji bezwzględnej (założenie koferdamu, wykorzystanie ślinociągu i ssaka).

Materiały do wchłaniania i kontroli wilgoci

Do najpowszechniejszych materiałów służących do wchłaniania wilgoci należą wałki z ligniny – produkty gotowe (wykonane fabrycznie) lub przygotowywane (zwijanie pociętej ligniny). To najmniej skomplikowana metoda izolacji pola operacyjnego podczas zabiegów z zakresu stomatologii zachowawczej i endodoncji. Jej główne zadanie polega na wchłanianiu śliny, ale wałki z ligniny mogą też odsuwać tkanki jamy ustnej i odsłaniać pole zabiegowe.

Izolacja zębów szczęki polega najczęściej na umieszczeniu pojedynczego wałka w pobliżu zęba poddawanego zabiegowi. Jednak zęby sieczne wymagają zastosowania dwóch wałków w przedsionku jamy ustnej, po obu stronach wędzidełka wargi górnej. Dwa wałki wykorzystywane są również w celu izolacji zębów dolnych (w przedsionku i od strony języka – w jamie ustnej właściwej). Wilgotne wałki należy wyjąć z jamy ustnej. (Poza wałkami konieczne jest użycie ślinociągu odprowadzającego płyny z dna jamy ustnej; wskazane jest również zastosowanie ssaka.)

Fot. 1. Bardzo chłonne dry tipsy

Oprócz wałków można wykorzystać specjalne wkładki TNC o kilkakrotnie większej chłonności niż klasyczne wałki i wkładki DryTips zakładane na ujście ślinianki. Wkładki zapewniają suchość w trakcie leczenia stomatologicznego; dostępne są również innowacyjne wkładki zaopatrzone w folię doświetlajacą pole zabiegowe.

Urządzenia ssące – ssak i ślinociąg

W celu ewakuacji z jamy ustnej płynów i roztworów stosowanych w leczeniu stomatologicznym stosuje się m.in. ślinociąg – jednorazowe urządzenie ssące w postaci rurki wyginanej przed umieszczeniem w jamie ustnej (dostępne są również ślinociągi wygięte fabrycznie). Ślinociąg służy głownie do ewakuacji śliny i płynów o niewielkiej objętości. U pacjenta w pozycji leżącej ślinociąg zakłada się w trójkącie zatrzonowcowym, w przypadku pacjenta siedzącego umieszcza się go na dnie jamy ustnej, pod językiem (najczęściej po stronie przeciwnej w stosunku do leczonego zęba).

Fot. 2. Ślinociąg występuje we wielu kolorach

Większą wydajnością i skutecznością cechuje się ssak – urządzenie jedno- lub wielorazowego użytku, również w postaci rurki (o większym przekroju niż ślinociąg). Ssak wykorzystywany jest w celu ewakuacji większych ilości wody, śliny oraz resztek materiałów i tkanek z pola zabiegowego. Stosuje się go również do odsuwania tkanek jamy ustnej (np. policzka). Ssak, w przeciwieństwie do ślinociągu, wymaga asysty stomatologicznej.

Ssak umieszcza się w najbliższym sąsiedztwie okolicy zabiegowej w taki sposób, by zapewnić optymalną widoczność i dostęp lekarzowi. U leżącego pacjenta końcówkę umieszcza się o jeden ząb bardziej dystalnie od opracowywanego zęba.

Koferdam (ślinochron)

Koferdam (ślinochron) uznaje się za najbardziej efektywną metodę izolacji pola operacyjnego w stomatologii, zapewniającą izolację pola zabiegowego od jamy ustnej i jamy ustnej od pola zabiegowego.

Fot. 3. Koferdam w wersji z ramką

Koferdam umożliwia nie tylko utrzymanie idealnie suchego pola operacyjnego, ale aseptyczną pracę, przejrzyste pole zabiegowe i ochronę błony śluzowej. Zapobiega również przypadkowemu połknięciu lub aspiracji ciała obcego oraz chroni przed zakażeniem. W skład zestawu narzędzi do koferdamu wchodzą:

• guma
• ramki
• klamry
• dziurkacz
• kleszcze do zakładania klamer
• szablon
• środki pomocnicze.

Jeśli nie można założyć koferdamu, ewentualnej aspiracji ciała obcego można zapobiec, stosując niepozwijaną gazę – umieszcza się ją w tylnej części jamy ustnej i rozciąga na języku.

Post Izolacja pola operacyjnego w stomatologii pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Prawidłowe określenie koloru i wybór właściwego materiału dentystycznego, znajomość preferencji pacjenta lub – w przypadku pojedynczego wypełnienia – porównanie z sąsiadującymi zębami stanowią wstęp do ustalenia dalszego postępowania i określenia jednoznacznej koncepcji estetycznej.

Percepcja barw i kolor zębów

Kolor można scharakteryzować przez ustalenie jego jasności, barwy i nasycenia. Barwa to „nazwa” koloru – jego podstawa (kolor niebieski, czerwony, żółty itd.); jasność oznacza jaskrawość/względną bladość/głębię koloru. Nasycenie natomiast odnosi się do głębokości i czystości koloru (jego intensywności).

Kolor obiektu zależy od długości fal świetlnych odbitych od powierzchni obiektu. Na jakość i ilość odbitego światła wpływają też inne właściwości optyczne zębów: opalescencja, fluorescencja i przezroczystość (przezierność). Opalescencja występuje, kiedy światło ulega rozproszeniu na powierzchniach, tworząc tzw. halo w okolicy brzegu siecznego. Za efekt odpowiedzialne jest szkliwo w rejonie brzegu siecznego (przezierny charakter szkliwa w tym rejonie odpowiada za opalizację naturalnych zębów). Efekt ten można odtworzyć, stosując w uzupełnieniach protetycznych porcelany opalizujące. Brzegi sieczne wykazują także dużą fluorescencję i przezierność; przezroczystość w uzupełnieniu można odwzorowywać, wykorzystując przezroczystą porcelanę dentystyczna.

Ilość odbitego światła i sposób jego odbijania zależy też od morfologii powierzchni. Jakość struktury szkliwa, na którą wpływa obecność defektów, perykimatów i linii pęknięć, w znacznym, stopniu określa sposób, w jaki światło jest odbijane i jak postrzegany jest kolor zębów. Na wygląd powierzchni wpływa ponadto jej gładkość lub połysk (szorstka tekstura sprawia, że światło odbite jest bardziej rozproszone).

Warunki doboru koloru w stomatologii

Dobór koloru w stomatologii zależy od warunków oświetleniowych, które wpływają na percepcję koloru zębów. Szczególnie istotna jest intensywność światła i rodzaj oświetlenia. Lampy korygowane światłem dziennym w gabinecie dentystycznym redukują różnicę między światłem sztucznym a naturalnym. Optymalne warunki doboru koloru w świetle naturalnym tworzy światło dzienne od strony północnej, o godz. 10 rano.

Do istotnych czynników wpływających na dobór koloru tkanek zęba należy stopień ich uwodnienia. Zaleca się dobierać kolor do zębów dobrze uwodnionych (w przypadku zębów odwodnionych jasność ich koloru zwiększa się, a nasycenie – zmniejsza).

Na ocenę i dopasowanie koloru wpływa również rodzaj materiału odtwórczego, który zostanie wykorzystany. Kolor zęba zależy od zawartości zębiny, a także od szkliwa determinującego przede wszystkim przezierność, opalescencję i fluorescencję. Dlatego odbudowa zęba, której celem jest odwzorowanie naturalnego wyglądu zęba, wymaga zwykle zastosowania wielu kolorów materiałów.

Systemy doboru kolorów w stomatologii

Systemy kolorów opierają się na zasadach percepcji kolorów. Trzy atrybuty koloru sprecyzowane przez Munsella: jasność, barwa (podstawa koloru) i nasycenie (intensywność) stanowią filar systemów doboru barw stosowanych w stomatologii, np. kolornika odcieni VITA CLASSIC (VITA 3D-MASTER) – „złotego standardu” umożliwiającego precyzyjny dobór koloru materiału wypełniającego. Jednak optymalne rezultaty w procesie doboru koloru można uzyskać, stosując różne dostępne techniki.

Systemy elektroniczne i mapa kolorów zęba

Uzupełnieniem tradycyjnych systemów odcieni są elektroniczne systemy doboru odcieni, umożliwiające dokładne wkomponowanie uzupełnień protetycznych między zęby pacjenta. Urządzenia do skanowania odcieni dostarczają informacji o subtelnościach jasności koloru lub zmieniających się proporcjach koloru na powierzchni zęba. Jednym z takich urządzeń jest Spectroshade.

Fot. 1. Spectroshade elektroniczny dobór koloru

W zależności od wykorzystanej technologii skanowania wyróżnia się systemy kolorymetryczne i spektrofotometryczne, zaprogramowane do specyficznych odniesień w materiałach ceramicznych i kompozytowych. W stomatologii estetycznej szerokie zastosowanie znajdują również systemy wykorzystujące analizę komputerową odcienia oraz kamerę cyfrową do rejestracji obrazu.

Fot. 2. Mapa kolorów zęba

Post Dobór koloru w stomatologii pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.