Neuroróżnorodność to pojęcie odnoszące się do naturalnej różnorodności ludzkiego mózgu, sposobu myślenia, odbierania bodźców płynących z otoczenia czy sposobu funkcjonowania. Odnosi się do zaburzeń, takich jak autyzm, ADHD, a nawet dysleksja, które wpływają
na percepcję i doświadczenia osób. W gabinecie dentystycznym dostosowanie przestrzeni oraz metod pracy do potrzeb pacjentów neuroróżnorodnych jest kluczowe dla lepszego doświadczenia podczas wizyty. Odpowiednie podejście pozwala na zminimalizowanie stresu, zwiększenie komfortu oraz poprawę jakości opieki stomatologicznej.

Zrozumienie neuroróżnorodności w stomatologii

Czym jest neuroróżnorodność?

Neuroróżnorodność to koncepcja, która uznaje, że różnice w funkcjonowaniu mózgu
są naturalnym elementem ludzkiej różnorodności. Obejmuje osoby z różnymi zaburzeniami neurorozwojowymi, takimi jak autyzm, ADHD czy dysleksja. W kontekście stomatologii zrozumienie neuroróżnorodności jest kluczowe, szczególnie w kontekście współpracy
z osobami autystycznymi i z ADHD. Specyficzne potrzeby tych pacjentów mogą znacząco wpłynąć na ich doświadczenia związane z leczeniem. Stworzenie dostosowanego środowiska oraz zastosowanie odpowiednich strategii komunikacji może zwiększyć komfort pacjentów,
co przekłada się na efektywność leczenia.

Autyzm w stomatologii – dentysta dla osób z autyzmem

Pacjenci z autyzmem często mają unikalne potrzeby, które wymagają szczególnego podejścia podczas wizyt w gabinecie dentystycznym. Mogą być wrażliwi na bodźce sensoryczne,
co sprawia, że hałas, intensywne światło czy zapachy pojawiające się w gabinecie mogą wywoływać u nich dyskomfort lub lęk. Ważne jest, aby personel stomatologiczny był świadomy tych wyzwań i umiał dostosować swoje metody pracy. Należy również zadbać o odpowiednią komunikację, oferując pacjentom wyjaśnienia dotyczące procedur w sposób jasny i przystępny. Zapewnienie spokojnej atmosfery oraz wykorzystanie technik relaksacyjnych, może znacząco poprawić doświadczenia pacjentów z autyzmem, co z kolei sprzyja lepszym wynikom leczenia.

Dostosowanie gabinetu dentystycznego

Dlaczego dostosowanie przestrzeni jest ważne?

Dostosowanie przestrzeni gabinetu dentystycznego jest kluczowe dla zapewnienia komfortu pacjentów neuroróżnorodnych. Zaburzenia, takie jak autyzm czy ADHD, mogą wpływać
na sposób, w jaki osoby te odbierają bodźce z otoczenia. W gabinecie dentystycznym, gdzie zmysły są często narażone na intensywne doświadczenia (np. głośne dźwięki urządzeń, jasne światło), ważne jest, aby przestrzeń była przyjazna i wspierająca. Dobrze zaprojektowane środowisko może zmniejszyć stres, pomóc w koncentracji oraz stworzyć poczucie bezpieczeństwa, co ma kluczowe znaczenie dla powodzenia leczenia.

Sensoryczne wyzwania w gabinecie dentystycznym

Wizyta u dentysty może być dla osób neuroróżnorodnych wyzwaniem ze względu na różne sensoryczne czynniki. Głośne dźwięki wiertła, ostre światła, nieprzyjemne zapachy środków czyszczących czy zmiany temperatury mogą powodować nadmierne pobudzenie lub lęk. Warto zatem zwrócić uwagę na te aspekty, aby ograniczyć ich wpływ na pacjenta. Wprowadzenie elementów, takich jak dźwiękoszczelne ściany, regulowane oświetlenie, przyciemnione okulary oraz neutralne zapachy czy zapewnienie dostępu do zabawek sensorycznych może znacząco poprawić komfort wizyty. Dzięki tym prostym, ale skutecznym dostosowaniom, gabinet dentystyczny może stać się miejscem, w którym osoby neuroróżnorodne poczucją się bardziej komfortowo.

Komunikacja z pacjentami neuroróżnorodnymi

Jak komunikować się z pacjentami z autyzmem?

Komunikacja z pacjentami z autyzmem wymaga szczególnej uwagi i zrozumienia ich unikalnych potrzeb. Oto kilka praktycznych wskazówek, które mogą pomóc w budowaniu zaufania
i komfortu. W naszym gabinecie stosujemy się do niniejszych zasad:

1. Jasny i prosty język: unikanie skomplikowanego słownictwa i medycznego żargonu. Stosowanie krótkich zdań i wyraźne instrukcje, aby pacjent mógł łatwiej zrozumieć,
   co się dzieje.
2. Wizualne wsparcie: użycie obrazków lub schematów, aby wyjaśnić procedury. Wizualizacja może pomóc pacjentowi lepiej zrozumieć, czego się spodziewać.
3. Zachowanie spokoju: osoby z autyzmem mogą być wrażliwe na emocje innych. Utrzymywanie spokojnego tonu głosu i opanowanego zachowania może pomóc
   w złagodzeniu ich lęków.
4. Aktywne słuchanie: danie pacjentowi czas na wyrażenie swoich myśli i uczuć. Używanie potwierdzeń, aby pokazać, że pacjent jest słyszany i rozumiany.
5. Dostosowanie tempa: w zależności od komfortu pacjenta, dostosowanie tempa rozmowy i procedur. Pozwolenie na przerwy, jeśli pacjent czuje się przytłoczony.

Techniki relaksacyjne w gabinecie dentystycznym

Jak minimalizować stres podczas wizyty?

Wizyty u dentysty mogą być stresujące dla każdego z nas, a szczególnie dla osób neuroróżnorodnych. Wprowadzenie technik relaksacyjnych w gabinecie dentystycznym może znacząco pomóc w zminimalizowaniu lęku. Oto kilka skutecznych metod, które stosujemy:

1. Głębokie oddychanie: Zachęcanie pacjentów do praktykowania głębokiego oddychania przed i w trakcie wizyty. Można to osiągnąć poprzez proste instrukcje, takie jak wdychanie powietrza przez nos, zatrzymanie go na chwilę, a następnie powolne wydychanie przez usta. Taka technika pomaga w uspokojeniu organizmu i redukcji stresu.
2. Wizualizacja: Proponowanie pacjentom techniki wizualizacji, w której mogą wyobrazić sobie spokojne i bezpieczne miejsce, takie jak plaża czy las. Pomaga to skupić się na pozytywnych obrazach, co odciąga uwagę od lęków związanych z wizytą.
3. Muzyka relaksacyjna: Oferowanie pacjentom możliwości słuchania spokojnej muzyki lub dźwięków natury podczas zabiegów. Dźwięki te mogą działać kojąco i pomagają
   w rozluźnieniu.
4. Zabawy sensoryczne: Wprowadzenie elementów zabaw sensorycznych, takich jak gniotki czy piłeczki antystresowe, które pacjenci mogą używać podczas oczekiwania lub przed zabiegiem.

Rola rodziny w procesie leczenia

Rodziny odgrywają kluczową rolę w wspieraniu pacjentów neuroróżnorodnych podczas wizyt w gabinecie stomatologicznym. Ich obecność i zaangażowanie mogą znacząco wpłynąć
na komfort, poczucie bezpieczeństwa i w rezultacie natężenie stresu u pacjenta. Oto kilka sposobów, w jakie rodziny mogą wspierać swoich bliskich:

1. Przygotowanie do wizyty: Rodziny mogą pomóc w przygotowaniu pacjenta do wizyty, omawiając, co się wydarzy i odpowiadając na ewentualne pytania. To przygotowanie zmniejsza niepewność i lęk.
2. Wsparcie emocjonalne: Obecność rodziny w gabinecie może działać uspokajająco. Warto, aby członkowie rodziny byli blisko pacjenta, oferując wsparcie i zachętę
   w trakcie zabiegu.
3. Zrozumienie potrzeb: Rodziny mogą dzielić się z personelem informacjami
   o specyficznych potrzebach i preferencjach pacjenta, co umożliwia lepsze dostosowanie podejścia.
4. Uczestnictwo w terapii: Zachęcanie rodziny do uczestnictwa w terapiach
   lub szkoleniach dotyczących technik relaksacyjnych, które można praktykować wspólnie w domu, co wzmacnia więzi i wspiera przygotowanie do wizyt.

Zaangażowanie rodziny oraz zastosowanie technik relaksacyjnych w gabinecie dentystycznym mogą znacznie poprawić doświadczenia pacjentów neuroróżnorodnych, przyczyniając się
do skuteczniejszego leczenia i większego komfortu podczas wizyt.

Dostosowanie gabinetu dentystycznego do potrzeb osób neuroróżnorodnych jest kluczowe dla zapewnienia komfortu i skutecznej opieki. Świadomość specyficznych potrzeb pacjentów, odpowiednia komunikacja oraz wprowadzenie technik relaksacyjnych mogą znacząco poprawić doświadczenia podczas wizyt. Przyjazne i dostosowane środowisko pozwala nie tylko na redukcję lęku, ale także na efektywniejsze leczenie. Jeśli potrzebujesz więcej informacji lub chciałbyś umówić się na wizytę, zachęcamy do kontaktu z naszym gabinetem: Dentysta Gliwice

Jesteśmy tutaj, aby pomóc!

Post Dentysta przyjazny osobom neuroróżnorodnym pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Operacja zatoki szczękowej metodą Caldwella-Luca – technika i wskazania

Wykonanie operacji zatoki szczękowej metodą Caldwella–Luca rozważa się w przypadkach:

• przewlekłego zapalenia zatoki szczękowej – nawrotów po operacjach wewnątrznosowych;
• złamania ściany zatoki szczękowej, złamania ściany górnej (oczodołowej);
• ciała obcego w zatoce;
• konieczności pobrania wycinków;
• drenażu ropnia oczodołu;
• potrzeby dojścia do innych zatok.

Obecnie, ze względu na intensywny rozwój technik endoskopowych, chirurgię Caldwella-Luca stosuje się głównie jako metodę leczenia złożonych urazów masywu szczękowo-twarzowego, uzyskania dostępu przezzatokowego do dołu skrzydłowo-podniebiennego i usuwania ciał obcych z zatoki szczękowej.[1]

Operacja zatoki szczękowej metodą Caldwella-Luca najczęściej przeprowadzana jest w znieczuleniu ogólnym dotchawiczym lub innym, dożylnym krótkotrwałym. W przypadku znieczulenia miejscowego – podawany jest środek znieczulający z dodatkiem epinefryny.

Cięcie tkanek miękkich wykonuje się w górnej części przedsionka jamy ustnej (po stronie operowanej) i prowadzi je od guza szczęki do wędzidełka wargi górnej; niektórzy autorzy preferują cięcie pionowe na wysokości pierwszego zęba trzonowego. Naciętą śluzówkę i okostną odwarstwia się i odsłania kość przedniej ściany zatoki. Nerw podoczodołowy należy chronić przed uszkodzeniem, delikatnie odciągając tkanki i unikając zbyt wysokiego odsłaniania kości.

W okolicy dołu nadkłowego, gdzie cienka blaszka kostna przedniej ściany zatoki ma niebieskawe zabarwienie, otwiera się zatokę. Przednia ściana zatoki jest usuwana w kierunku jamy nosowej (co ułatwia późniejsze wykonanie połączenia nosowo-zatokowego) oraz ku dołowi (by umożliwić dojście do przedniego zachyłka zatoki). Następnie przystępuje się do usuwania błony śluzowej z zatoki (usuwa się śluzówkę zmienioną chorobowo i inne twory z zatoki).

Następny etap operacji polega na wytworzeniu połączenia zatoki szczękowej z jamą nosową i wyłożeniu dna zatoki szczękowej wytworzonym, uszypułowanym płatem błony śluzowej.

Rana w przedsionku jamy ustnej zamykana jest szwami katgutowymi.

Opieka pooperacyjna i ryzyko powikłań

Opieka pooperacyjna obejmuje:

• antybiotykoterapię i leki przeciwbólowe;
• oczyszczanie rany pooperacyjnej;
• stosowanie inhalacji i maści donosowych (przez ok. 8 dni po operacji w celu zmiękczania strupów);
• płukanie nosa roztworem soli fizjologicznej;
• miejscowe steroidy.

Po operacji przez ok. 8 dni pacjent powinien spożywać miękkie pokarmy i unikać wydmuchiwania nosa. Zaleca się stosowanie zimnych okładów (redukcja obrzęku). Należy przestrzegać wszystkich zaleceń lekarskich i zgłaszać się na zaplanowane wizyty kontrolne.

Wśród zagrożeń i powikłań związanych z operacją zatoki szczękowej metodą Caldwella-Luca wymienia się:

• parestezje w okolicy zębów szczęki (częste);
• krwiak policzka, masywne krwawienie z pola operacyjnego;
• ropień tkanek miękkich policzka lub zapalenie zakrzepowe żyły kątowej;
• zaburzenie odpływu łez w ujściu przewodu nosowo-łzowego;
• zapalenie szpiku kości szczękowej;
• neuralgia nerwu trójdzielnego (przemijająca lub przetrwała);
• hipestezja (niedoczulica) lub parestezje w przebiegu unerwienia szczękowej gałęzi nerwu trójdzielnego;
• przetoka w przedsionku jamy ustnej;
• śluzowiak zatoki szczękowej;
• zapadnięcie gałki ocznej wtórne do bliznowatego zwężenia (rzadkie);
• uszkodzenie oczodołu na skutek przebicia ściany oczodołu;
• bliznowate zwężenie przedsionka jamy ustnej z powikłaniami stomatologicznymi wtórnymi do zwężenia bruzdy dziąsłowo-wargowej.

[1] Datta RK, Viswanatha B, Shree Harsha M. Caldwell Luc Surgery: Revisited. Indian J Otolaryngol Head Neck Surg. 2016;68(1):90-93.

Post Operacja zatoki szczękowej metodą Caldwella-Luca pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Na powstanie nieprawidłowości zgryzowych mogą wpływać wyłącznie czynniki genetyczne (zespół Downa), wyłącznie czynniki środowiskowe (np. urazy) lub zarówno czynniki genetyczne, jak środowiskowe (rozszczep podniebienia).

Czynniki zewnątrzpochodne, zaburzenia wewnątrzwydzielnicze i choroby ogólnoustrojowe

Do szkodliwych, uszkadzających czynników zewnątrzpochodnych działających w okresie prenatalnym (zwłaszcza w ciągu dwóch pierwszych miesięcy ciąży) wymienia się:

• nieprawidłowe położenie płodu
• uciski mechaniczne (wadliwa budowa narządów rodnych, guzy ścian macicy)
• urazy zewnętrzne.

Zaburzenie rozwoju żuchwy w okresie embrionalnym prowadzi do powstania sekwencji Pierre’a Robina (wrodzony niedorozwój żuchwy, przemieszczenie języka, rozszczep podniebienia miękkiego).

Negatywny wpływ na rozwój narządu żucia wywierają ponadto choroby zakaźne, szczególnie we wczesnej ciąży (w okresie organogenezy – do 85. dnia ciąży): wirusowe (m.in. różyczka, odra, ospa wietrzna, opryszczka zwykła), pasożytnicze (toksoplazmoza). Szkodliwe są również choroby ogólne (cukrzyca, niewydolność krążenia, niedokrwistość) i złe warunki bytowe, poza tym niedobory witamin (A, B2, D), działanie niektórych leków (sulfonamidy, talidomid), promieniowanie jonizujące i oczywiście używki.

Zaburzenia wewnątrzwydzielnicze (endokrynopatie) mogą mieć charakter wrodzony lub nabyty; brak, niedobór lub nadmiar hormonów może działać pobudzająco lub hamująco na rozwój i wzrost (całego ciała lub jego części). Np. u osób dorosłych z akromegalią (nadczynność przysadki mózgowej po ukończeniu rozwoju kośćca) występuje przerost kości i tkanek miękkich w obwodowych częściach ciała; zgryzowo stwierdza się zwykle przodożuchwie morfologiczne (w wyniku przerostu gałęzi żuchwy), które może być powikłane zgryzem otwartym. W przypadku obrzęku śluzakowatego (na tle niedoczynności tarczycy) obserwuje się opóźnione wyrzynanie zębów mlecznych i stałych, przetrwałe zęby mleczne, zgryz otwarty lub tyłożuchwie morfologiczne.

Do chorób ogólnoustrojowych powodujących zaburzenia w układzie stomatognatycznym należy przede wszystkim krzywica – najczęstsza przyczyna zgryzu otwartego całkowitego lub tyłożuchwia morfologicznego.

Nieprawidłowości zgryzowe – czynniki miejscowe

W okresie pozapłodowym za nieprawidłowości zgryzu najczęściej odpowiadają czynniki miejscowe – dysfunkcje, parafunkcje, skutki próchnicy lub urazów.

Wśród dysfunkcji, które mogą przyczyniać się do zniekształceń w narządzie żucia, wymienia się zaburzenia różnych czynności fizjologicznych np. połykania, żucia, oddychania. Za nieprawidłowości zgryzowe odpowiadać mogą także wady postawy lub nieprawidłowa pozycja dziecka podczas snu/karmienia. Za szczególnie szkodliwe uważa się bodźce działające długotrwale (nawet o małej sile). Np. oddychanie przez usta może powodować m.in. tyłozgryz lub tyłożuchwie, wychylenie górnych siekaczy, zgryz krzyżowy boczny (oddychanie przez nos wspiera prawidłowy rozwój szczęk).

Do powstania wady zgryzu przyczyniać mogą się parafunkcje –  nawyki ruchowe, które wywierają szkodliwy wpływ na narząd żucia, np.

• ssanie, np. smoczka, palca, piąstki itp. (w 1. roku życia ssanie to czynność fizjologiczna, która nie wymaga eliminacji) może odpowiadać za różnorodne wady zgryzu, m.in. za zahamowanie pionowego wzrostu wyrostka zębodołowego i powstanie zgryzu otwartego
• nagryzanie przedmiotów, obgryzanie paznokci może prowadzić do powstania/pogłębienia różnych postaci zgryzu otwartego i/lub wad dotylnych (najczęściej asymetrycznych)
• zgrzytanie zębami, bruksizm może powodować starcie zębów, obniżenie zwarcia, wady zgryzu z grupy zgryzów krzyżowych i przewieszonych.

Przyczyną nieprawidłowości zgryzowych może być przedwczesna utrata zębów (mlecznych lub stałych) w wyniku urazu lub (najczęściej) próchnicy, co prowadzi do obniżenia płaszczyzny zgryzu i zgryzu głębokiego rzekomego. Skutkiem rozległych ubytków na powierzchniach stycznych zębów bocznych jest skrócenie łuku zębowego, co w okresie rozwojowym może powodować zaburzenia wzrostu i rozwoju narządu żucia. W wyniku przedwczesnej utraty zębów mlecznych dochodzi do przesuwania pozostałych zębów i utraty przestrzeni niezbędnej dla prawidłowego wyrznięcia zębów stałych; zwiększa się ryzyko stłoczeń zębowych. W przypadku jednostronnej utraty zęba przedniego zaburzeniu ulec może linia pośrodkowa siekaczy (zęby sąsiednie będą „wędrować” w kierunku wolnego miejsca). Przedwczesna utrata zębów stałych prowadzi do przemieszczenia, rotacji i nachylenia (w kierunku luki) zębów sąsiadujących ustawionych z tyłu.

Post Przyczyny nieprawidłowości zgryzowych pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Podobno każda potwora kiedyś znajdzie swojego amatora. Proces ten można przyspieszyć i ułatwić, dbając o to, aby mieć zdrowe i ładne zęby oraz świeży oddech. Jak bowiem wynika z ankiety „Uśmiech a status społeczny” przeprowadzonej przez portal Dentysta.eu, ponad 90 proc. respondentów uważa, że piękny uśmiech przydaje pewności siebie, a zęby są drugim po oczach elementem, na który zwraca się uwagę podczas rozmowy.

W zależności od tego, ile czasu dzieli cię od Dnia Zakochanych, możesz podjąć bardziej lub mniej zaawansowane działania w celu przywrócenia urody uśmiechu:

• Walentynki za kilka miesięcy lub prawie za rok – jeśli dobrze zaplanujesz strategię działania i dysponujesz przy tym odpowiednim budżetem (lub zdolnością kredytową, bo zdrowie zębów możesz zdobywać na raty), masz gwarancję, że niezależnie od tego, ile masz lat, możesz nawet w ciągu kilku wizyt przygotować swój uśmiech do olśniewającego odsłonięcia podczas randki w dniu, któremu patronuje święty Walenty. Zacznij od wizyty u dentysty. Niech dokona gruntownego przeglądu jamy ustnej i określi plan działania. Do następnych Walentynek na pewno uda się: wyleczyć zęby (w tym te, które wymagają leczenia kanałowego i wymiany starych wypełnień), zlikwidować stany zapalne w przyzębiu i dziąsłach oraz (jeśli zachodzi taka konieczność) przeprowadzić leczenie odtwarzające kość utraconą wskutek paradontozy czy choroby nowotworowej, wykonać protezowanie (również z wykorzystaniem implantów i uzupełnień stałych), rozpocząć leczenie wady zgryzu z zastosowaniem aparatu ortodontycznego, nałożyć licówki, wybielić zęby, usunąć kamień nazębny (dwukrotnie).

Najprawdopodobniej procedura przywracania zębom zdrowia a uśmiechowi urody zacznie się od zabiegów higienizacyjnych. Dopiero potem stomatolog podejmie właściwe leczenie i protezowanie oraz zaproponuje konsultację z periodontologiem, endodontą czy ortodontą. Jeśli leczenie nie zakończy się przed Dniem Zakochanych, nic nie szkodzi: bo atrakcyjność w oczach partnera podniosą zęby prostowane aparatem ortodontycznym a nie krzywe, lub proteza z pięknymi sztucznymi zębami zamiast szczerb i zębów z dziurami czerniejącymi próchnicą. Jeśli masz nieświeży oddech wynikający ze złych nawyków żywieniowych lub będących konsekwencją chorób układu pokarmowego czy zatok, odpowiednio wcześnie podjęte leczenie u gastrologa lub laryngologa czy wizyta u dietetyka spowodują, że przestaniesz się przejmować problem nieprzyjemnego zapachu z jamy ustnej.

• Dzień Zakochanych za kilka tygodni – to wystarczająco dużo czasu na wykonanie leczenia zachowawczego i endodontycznego, wymianę starych plomb na nowe, zabiegi protetyczne z wykorzystaniem uzupełnień natychmiastowych, zabiegi higienizacyjne i poprawiające estetykę uśmiechu (wybielanie zębów, nałożenie licówek). To także dobry czas na rozpoczęcie leczenia wady zgryzu – aparat ortodontyczny uznawany jest za akcesorium seksowne i modne.
• Walentynki za kilka dni – zdążysz wykonać pełną higienizację jamy ustnej, wymienić stare plomby i założyć nowe, wyleczyć zęby niewymagające skomplikowanych procedur endodontycznych, osadzić licówki na szkliwie, założyć aparat ortodontyczny czy bezpieczną biżuterię nazębną. I nawet zdążysz wybielić zęby przed randką – ale zabieg ten wykonaj tylko wtedy, jeśli masz pewność, że zdołasz zachować białą dietę również w czasie randki w Dniu Zakochanych, a zęby nie zareagują na rozjaśnianie szkliwa nadmierną nadwrażliwością.
• Dzień Zakochanych już jutro – zrezygnuj raczej z poddawania się zabiegom stomatologicznym, również higienizacyjnym i wybielaniu, aby z powodu częstej po tych procedurach nadwrażliwości zębów nie krzywić się z bólu podczas prób uśmiechu, picia lub jedzenia. Wyjątkiem jest konieczność podjęcia leczenia z powodu urazu lub bólu zęba. Nie zakładaj też przed randką aparatu ortodontycznego stałego – dyskomfort ze strony nieprzyzwyczajonych jeszcze do nacisku aparatu zębów może ograniczyć spontaniczność uśmiechu. Na pewno za to porządnie szczotkuj zęby, nitkuj je i płucz jamę ustną płynami odświeżającymi oddech.
• 14. lutego – koniecznie wyszczotkuj zęby przed randką, wykonaj nitkowanie (najlepiej nitką o działaniu odświeżającym) i wypłucz jamę ustną płukanką nadającą oddechowi przyjemny zapach. Przed samą randką użyj odświeżającej oddech gumy do żucia bez cukru. Jeśli to możliwe, postaraj się przez kilka minut żuć gumę również po posiłku. Jeżeli jednak żucie gumy nie jest możliwe, przepłucz jamę ustną zwykłą wodą – najlepiej niegazowaną lub aromatyzowaną listkiem mięty.

Udanych Walentynek! Prezenty, które w tym dniu darujesz bliskiej ci osobie, koniecznie uzupełnij o płynący z serca, piękny uśmiech – podarki zyskają na wartości, a sam moment ich wręczenia na długo utkwi w pamięci każdemu z was.

Post Piękny uśmiech na Walentynki pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Leczenie jedno-, dwu- i wieloseansowe w endodoncji

Zwolennicy metody jednoseansowej stoją na stanowisku, że mechaniczno-chemiczne opracowanie kanału i szczelne wypełnienie to warunki wystarczające i decydujące o powodzeniu leczenia pulpopatii z miazgą żywą i martwą oraz ze zmianami zapalnymi w tkankach okw. Opracowanie kanału i staranne płukanie roztworem dezynfekującym radykalnie zmniejsza liczbę drobnoustrojów w kanałach głównych i bocznych. Wypełnienie szczelnie przylegające do ścian zębiny kanałowej uniemożliwia rozwój bakterii pozostających w kanale i unieszkodliwia bakterie w kanalikach zębinowych. Mogą pozostawać drobnoustroje w ogniskach zapalnych w tkankach okw. (jednak zmiany zapalne mogą być ich pozbawione).

W metodzie dwuseansowej opracowanie kanałów i zastosowanie środka bakteriobójczego podczas pierwszej wizyty ma na celu zniszczenie drobnoustrojów pozostałych po biomechanicznym opracowaniu kanałów. Po aplikacji środka odkażającego ubytek zamyka się szczelnym wypełnieniem czasowym, które chroni przed przenikaniem bakterii z jamy ustnej do kanałów (mikroprzeciekiem). Podczas drugiej wizyty, zwykle po krótkim czasie, wykonuje się wypełnienie kanału.

Leczenie wieloseansowe stosowano do niedawna rutynowo przy zmianach zapalnych w tkankach okw. Aktualnie jest niezalecane, ponieważ jest czasochłonne, kosztowne, związane z ryzykiem reinfekcji systemu kanałowego (w wyniku resorpcji środka dezynfekującego), utraty wypełnienia czasowego lub pogorszenia jego szczelności. Towarzyszy mu również wyższe ryzyko złamania czasowo odbudowanej korony (co, przy niekorzystnym przebiegu linii złamania, grozi utratą zęba).

Wieloseansowe leczenie zaleca się tylko w przypadku:

• niemożności uzyskania suchości kanału („łzawienia kanału”)
• zębów z niezakończonym rozwojem korzeni, leczonych metodą apeksyfikacji przy użyciu wodorotlenku wapnia
• zębów z resorpcją patologiczną.

Jednoseansowe leczenie endodontyczne – wskazania, wady i zalety

Czas trwania leczenia jednoseansowego nie powinien przekraczać 1 godziny.

Wskazaniem do leczenia jednoseansowego są:

• przypadki, w których szacowany czas leczenia nie jest zbyt długi
• pulpopatie w miazdze żywej zębów o nieskomplikowanym systemie kanałów korzeniowych
• martwica miazgi i zmiany zapalne w tkankach okw. (z obecnością przetoki) zęba o nieskomplikowanym systemie kanałów korzeniowych
• zęby przednie i przedtrzonowe z pourazowym złamaniem korony, które wymagają natychmiastowej odbudowy
• pacjenci, którzy nie mogą się zgłosić na następną wizytę
• pacjenci, którzy zaakceptowali przeprowadzenie leczenia jednoseansowego
• pacjenci z nerwicą, dentofobią, którzy wymagają sedacji lub zabiegu w znieczuleniu ogólnym
• pacjenci z grupy podwyższonego ryzyka, u których konieczna jest osłona antybiotykowa przed leczeniem (w metodzie wieloseansowej musiałaby być powtarzana kilkakrotnie).

Jedną z korzyści leczenia jednoseansowego jest eliminacja ryzyka zakażenia kanału pomiędzy wizytami (ryzyka mikroprzecieku w przypadku nieszczelnego wypełnienia czasowego lub jego utraty). Zaletą jest także możliwość natychmiastowej odbudowy zniszczonej korony leczonego zęba (istotne w przednim odcinku uzębienia) oraz oszczędność czasu (lekarza i pacjenta). Metoda jednosensowa związana jest także z mniejszym lękiem pacjentów przed zabiegami stomatologicznymi (tylko jedna wizyta), umożliwia również wyleczenie zęba u pacjentów, którzy nie mogą stawić się na następną wizytę w celu zakończenia leczenia.

Wśród wad wymienia się większą trudność leczenia powikłań pozabiegowych niż w metodzie dwuseansowej (tzn. otwarcie zęba i umożliwienie drenażu wysięku drogą niewypełnionego kanału). Ponadto istnieje ryzyko, że drobnoustroje w kanałach bocznych pozostaną żywe i przyczynią się do powstawania zmian zapalnych.

Wskazania do dwuseansowego leczenia endodontycznego

Wskazaniem do dwuseansowego leczenia endodontycznego są wszystkie przeciwwskazania do leczenia jednoseansowego, czyli:

• pierwotnie ostre zapalenie w tkankach okw.
• martwica miazgi i silne dolegliwości bólowe – skutek zaostrzenia zapaleń przewlekłych w tkankach okw. bez wytworzonej przetoki
• bezobjawowe zęby trzonowe z martwą miazgą i przewlekłymi zmianami zapalnymi, z resorpcją okołowierzchołkowej kości, bez przetoki
• zęby z resorpcją patologiczną (wewnętrzną lub zewnętrzną)
• zęby, które wymagają powtórnego leczenia endodontycznego ze względu na obecność zmian zapalnych w tkankach okw.
• zęby o skomplikowanym systemie kanałów korzeniowych lub z obecnością przeszkód anatomicznych w kanale, które wykluczają ich szybkie opracowanie (obliteracja kanału złogami mineralnymi, kanały kręte, rozdwojone, obecność kanałów dodatkowych)
• pacjenci z dysfunkcjami stawu skroniowo-żuchwowego i z upośledzeniem fizycznym lub/i umysłowym, którzy nie utrzymają otwartej jamy ustnej podczas leczenia jednoseansowego
• uporczywe krwawienie lub wypływanie wysięku z tkanek okw. do kanału podczas metody jednoseansowej jest przeciwwskazaniem do zakończenia leczenia w trakcie jednej wizyty i wymaga wyznaczenia terminu wizyty kolejnej.

Zalety dwuseansowego leczenia endodontycznego

Metoda dwuseansowa pozwala zastosować pomiędzy wizytami środek odkażający, który działa bakteriobójczo na drobnoustroje przetrwale po mechaniczno-chemicznym opracowaniu. Leczenie dwuseansowe z użyciem preparatów na bazie Ca(OH)₂ pobudza gojenie zmian zapalnych w tkankach okw. Natomiast związane z metodą dwuseansową ryzyko zakażenia kanału między pierwszą i drugą wizytą można zminimalizować, stosując na wypełnienia czasowe ubytku materiały szczelnie przylegające do tkanek twardych (np. cementy szkło-jonomerowe).

Zgodnie z wymogami aktualnej wiedzy, czas leczenia endodontycznego (liczbę wizyt) powinno się maksymalnie ograniczyć, mimo to nie każdy przypadek powinien być leczony w czasie jednej wizyty.

Podjęcie decyzji o leczeniu metodą jedno- lub dwuseansową leży w gestii lekarza. Dokonując wyboru, należy rozważyć ryzyko ewentualnych zaostrzeń, powikłań i ich następstw. Co prawda, metoda jednoseansowa zyskuje ostatnio coraz więcej zwolenników, jednak powinna być przeprowadzana przez lekarza o odpowiedniej wiedzy endodontycznej i umiejętnościach, w warunkach przystosowanego (do tego celu) gabinetu stomatologicznego, m.in. z dostępem do nowoczesnej aparatury rentgenowskiej (umożliwiającej szybkie wykonanie kilku zdjęć rentgenowskich) i sprzętu do powiększania obrazu pola zabiegowego.

Post Leczenie kanałowe podczas jednej wizyty? A może dwóch lub więcej? pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Długość zębów i kolor

W miarę upływu czasu nasze zęby ulegają ścieraniu. W ciągu każdej dekady stają się krótsze średnio o 0,3 mm. U niektórych ścieranie postępuje jeszcze szybciej, np. u osób cierpiących na bruksizm czy wady zgryzu. Mocno skrócone zęby stają się słabą podporą dla górnej wargi, co sprzyja powstawaniu zmarszczek wokół ust. Również sam uśmiech, w którym uwidaczniamy skrócone zęby, dodaje nam lat, zwłaszcza jeśli w parze z mniejszą długością idzie zmiana koloru uzębienia, a zwykle tak jest, gdyż na skutek ścierania szkliwa coraz bardziej widoczna staje się głębiej położona warstwa zęba – tzw. zębina, która ma kolor żółty. Większa podatność na przebarwienia, ubytki przyszyjkowe, recesja dziąseł i ciemne przestrzenie pomiędzy zębami to kolejne czynniki, które wpływają na młodość uśmiechu, a tym samym całej twarzy.

Braki zębowe

W skrajnych przypadkach, czyli w przypadkach całkowitego bezzębia, twarz bardzo wyraźnie zmienia się na wzór twarzy bajkowej Baby Jagi. Najbardziej widoczne zmiany to skrócona odległość pomiędzy nosem a górną wargą, bardziej uwydatniony nos, słabo widoczne usta i tzw. zmarszczki marionetki. Jednak brak kilku, a nawet tylko jednego zęba, również może poczynić wiele szkód w wyglądzie naszej twarzy. Wszystko przez to, że skóra łatwo wiotczeje i zapada się w miejscach, gdzie mięśnie nie mają wystarczającej podpory, gdyż podporę tą stanowiły zęby, których teraz brakuje. Braki zębowe powodują też zmiany w ustawieniu zębów, gdyż pozostałe zęby dążą do wypełnienia wolnej przestrzeni. Również wpływa to na pogłębianie zmarszczek czy uwydatnienie fałdów oczodołowych.

Aby jak najdłużej zachować młody wygląd twarzy, warto dbać o zęby. W razie przyspieszonego ścierania zębów lub konieczności ekstrakcji warto jak najszybciej zdecydować się na zabieg z wykorzystaniem implantów, koron lub licówek, który zapobiegnie przyspieszonym procesom starzenia.

Post Starzenie dentalne – jak zachować młody wygląd twarzy? pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Fluoryzacja jest zabiegiem, który wiele osób zna z czasów szkolnych. Niektórzy dobrowolnie poddają się mu również w życiu dorosłym, chcąc dodatkowo zadbać o swoje zęby. Jednak aby zabieg był skuteczny i bezpieczny, trzeba stosować się do kilku zasad. Wyjaśniamy, czego nie należy robić po fluoryzacji.

Fluoryzacja – dlaczego przestrzeganie zaleceń jest ważne?

Fluoryzacja to zabieg, w którym na zęby aplikowany jest lakier bądź żel z dużą zawartością fluoru. To pierwiastek, z którym nasze zęby mają styczność codziennie, gdyż znajduje się w przeważającej większości past do zębów. Fluor wspomaga odbudowę szkliwa, a zatem może być pomocny w nadwrażliwości zębów, a także w zapobieganiu próchnicy.

Choć w teorii fluoryzacja jest zabiegiem przynoszącym znaczne korzyści, ma swoich zwolenników i przeciwników. Ci drudzy najczęściej posługują się argumentem związanym z bezpieczeństwem. Światowa Organizacja Zdrowia określiła maksymalną dzienną dawkę fluoru, jaka jest bezpieczna dla organizmu, na 3,5 mg. Przekroczenie tej dawki może skutkować zatruciem i uszkodzeniem organów wewnętrznych. Podczas zabiegu fluoryzacji teoretycznie jesteśmy narażeni na przedawkowanie fluoru, ale jeśli stosujemy się do zaleceń, nic nam nie grozi.

Fluoryzacja – zalecenia

Przede wszystkim, podczas fluoryzacji nie wolno połykać rozprowadzanego na zębach preparatu. W ten sposób zapobiegamy jego przedawkowaniu. Przez minimum dwie godziny po fluoryzacji nie powinniśmy także palić papierosów ani spożywać pokarmów i napojów. Pamiętajmy też, aby w dniu zabiegu unikać napoi gazowanych, soków owocowych i innych kwaśnych produktów, gdyż mogą one zaburzyć działanie fluoru. Jeżeli w ramach fluoryzacji na zębach został rozprowadzony lakier, warto także unikać twardych pokarmów, które mogłyby naruszyć powstałą powłokę. Specjaliści zalecają również, aby przez 12 godzin po zabiegu powstrzymać się od żucia gumy i mycia zębów. Wszystko to sprawi, że fluor utrzyma się na nich dłużej, a tym samym efekty jego działania będą lepsze.

Jeśli decydujemy się na zabieg fluoryzacji, z pewnością zależy nam, aby był skuteczny. Pamiętajmy, że wpływ na to ma nie tylko fachowość stomatologa, ale również nasze zdyscyplinowanie w przestrzeganiu zaleceń.

Post Fluoryzacja (lakierowanie zębów) pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Systemy ultradźwiękowe używane do opracowania kanałów wytworzoną energię akustyczną częściowo przenoszą na narzędzie kanałowe, a częściowo przekształcają w energię cieplną podgrzewającą dezynfekujący roztwór płuczący w kanale (co zwiększa jego działanie antybakteryjne).

Metoda ultradźwiękowego opracowania kanału

Oczyszczanie kanału umożliwiają wytwarzane wiry dźwiękowe (przepływy akustyczne) – przy końcówce ultradźwiękowej są to niewielkie zawirowania, ale przy ścianach kanału powstają duże wiry akustyczne. Dzięki wirom dochodzi do usuwania resztek miazgi i opiłków zębiny w kierunku ujścia kanału.

W trakcie korzystania z aparatów piezoelektrycznych i pracy narzędziami o małych rozmiarach istotne jest także zjawisko kawitacji (dlatego niektórzy autorzy po całkowitym poszerzeniu kanału zalecają ultradźwiękowe płukanie kanału przy użyciu pilnika nr 15). W płynie płuczącym powstają pęcherzyki tlenu, które mogą pulsować zgodnie z częstotliwością fali lub zapadać się w wyniku nałożenia fali i ulegać implozji. W efekcie dochodzi do nagłej zmiany ciśnienia i powstania „fali uderzeniowej”, co prowadzi m.in. do rozrywania bakterii i usuwania resztek martwej tkanki.

Zatem podczas opracowania kanału – oczyszczenia i odpowiedniego poszerzenia pilnikami ultradźwiękowymi typu K – konieczny jest stały dopływ płynów płuczących. Przepłukiwanie kanału umożliwia chłodzenie narzędzia pracującego i usunięcie zanieczyszczeń z kanału (zapobiegające ich przepchaniu poza otwór wierzchołkowy).

W leczeniu kanałów zakażonych do płukania stosuje się roztwory: 0,2% chlorheksydyny, 15% EDTA, 1-2,5% NaOCl (najczęściej) – podgrzanie NaOC1 zwiększa jego działanie antybakteryjne i lityczne (możliwe jest usuwanie także warstwy mazistej).

Opracowanie kanału – czynności

Podczas opracowania kanału wykonywane są (kolejno) następujące czynności:

1. ocena długości roboczej i drożności (najmniejszym rozmiarem narzędzia ręcznego, które można wprowadzić do kanału)
2. izolacja zębów (koferdam) – niezbędna ochrona np. przed zaaspirowaniem i drażniącym wpływem na śluzówkę płynu płuczącego, który tryska z końcówki pracującej (pacjent powinien być też zaopatrzony w okulary ochronne)
3. wyskalowanie narzędzi ręcznych i ultradźwiękowych (których długość roboczą można zaznaczyć tuszem wodoodpornym lub rurkami plastikowymi). Nie stosuje się typowych ograniczników silikonowych lub metalowych (uniemożliwiają przepływ roztworów płuczących)
4. w przypadku kanału zakrzywionego – dogięcie narzędzi kanałowych stosownie do krzywizny
5. kanały wąskie, mało drożne – konieczne opracowanie na całej długości roboczej przy pomocy narzędzi ręcznych do rozmiaru 15 wg ISO
6. opracowanie ultradźwiękowe rozpoczyna się od numeru narzędzia, którym zakończono opracowanie ręczne (pilnikiem nr 15). Pilnik wprowadza się do kanału w spoczynku; urządzenie można uruchomić po osiągnięciu odpowiedniej głębokości.

Do poszerzenia przykoronowej, prostej części kanału można wykorzystać odpowiednie końcówki ultradźwiękowe (np. końcówki BUC do systemu ultradźwiękowego Spartan) lub narzędzia maszynowe typu G-G lub L-P.

Po ultradźwiękowym opracowaniu kanału wykonuje się jego rekapitulację – pilnikiem głównym (nr 15). Rekapitulację można przeprowadzić narzędziem ręcznym lub ultradźwiękowym.

Ultradźwiękowe opracowanie kanału – blaski i cienie

W piśmiennictwie podnoszona jest kwestia jakości opracowania kanału w odniesieniu do metody ultradźwiękowej (i innych metod maszynowych) – możliwości powstania szczelinowatych zagłębień (nisz), kolanek, przewężeń i nierównomiernego opracowywania powierzchni kanału. Dlatego metody ultradźwiękowe zaleca się uzupełniać opracowaniem kanału pilnikami ręcznymi.

Z metodą ultradźwiękową wiąże się wiele korzyści, jak szybkie opracowanie kanału, dobra dezynfekcja (antybakteryjne działanie ultradźwięków i podgrzanych roztworów płuczących) oraz redukcja ryzyka przedostania się zakażonej zawartości kanału poza otwór wierzchołkowy. Podkreśla się zwłaszcza dobre płukanie i oczyszczanie kanału – znacznie skuteczniejsze w por. do metod konwencjonalnych (bez zastosowania aparatury ultradźwiękowej)[1].

Obecnie szerokie zastosowanie znajdują narzędzia ultradźwiękowe do opracowania wstecznego kanałów po resekcji wierzchołka i do ich udrożniania.

Przypisy:
[1] Poznańska A, Dudkiewicz E, Popiołek M et al. Ultradźwiękowy „megatrick”, czyli złoty standard we współczesnym leczeniu kanałowym. Endod. Prakt. 2016;4:16-22.

Post Ultradźwiękowe opracowanie kanału pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Od czasów pandemii każda wizyta stomatologiczna rozpoczyna się od poproszenia pacjenta o przepłukanie ust płynem dezynfekującym. Płyn ten zawiera najczęściej chlorheksydynę lub jodynę powidonową. Badania naukowców sugerują jednak, aby w tego rodzaju działaniach zachować ostrożność.

Jodopowidon w walce z COVID-19

Jodopowidon to kompleks jodu z poliwynylopirolidonem, który rozpuszczony w wodzie może być stosowany jako środek do uśmierzania niewielkiego bólu lub łagodzenia podrażnień w jamie ustnej. Pojawiają się przypuszczenia, że jego miejscowe stosowanie może pomóc w powstrzymaniu nawet agresywnej postaci próchnicy, gdyż dotychczasowe badania dowiodły, że jodyna powidowa ma zdolność do hamowania rozwoju bakterii odpowiedzialnych za próchnicę.

Jodopowidon sprawdza się także jako środek dezynfekujący. Przepłukanie nim ust lub zastosowanie aerozolu do nosa na bazie jodopowidonu pomaga ograniczać rozprzestrzenianie się wirusa COVID-19, ale – jak dowodzą badania japońskich naukowców – może nie być do końca bezpieczne.

Co za dużo, to niezdrowo

Do wspomnianego badania zaproszono 22 dorosłe osoby. Ich zadaniem było przepłukanie ust powszechnie dostępnym na rynku płynem dezynfekcyjnym zawierającym jodynę powidową. W celu uzyskania miarodajnych wyników uczestnicy zostali poproszeni o zrobienie tego 3-krotnie, a każde płukanie miało trwać 15 sekund i zostać wykonane przy wykorzystaniu 20 ml płynu. Rola badaczy sprowadziła się do pomiaru zawartości jodu w płynie przed jego użyciem i po wypluciu.

Z badań wynikło, że po przepłukaniu ust płynem dezynfekującym w jamie ustnej pozostaje średnio 5,0 mg jodu. Pierwiastek ten wchłaniany jest do organizmu na dwa sposoby – poprzez błonę śluzową w jamie ustnej lub na drodze połknięcia i przyswojenia z dalszych odcinków układu pokarmowego. Biorąc pod uwagę, że za zalecaną dzienną dawkę jodu na ogół uznaje się 0,15 mg, a za maksymalną 0,5-1 mg, stanowi to niebezpieczeństwo przedawkowania jodu, tym bardziej, że pewną ilość tego pierwiastka dodatkowo dostarczamy do organizmu wraz z pożywieniem.

Specjaliści ostrzegają, że nawet jednorazowe przedawkowanie jodu może prowadzić do zatrucia, które stanowi ryzyko odwodnienia zagrażającego życiu.

Post Jodopowidon w walce z COVID-19 pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Ścieranie zębów – czy to coś złego?

Ścieranie zębów to proces naturalny. Obliczono, że zęby ścierają się średnio o 0,3 milimetra w ciągu każdej dekady życia. Krótkie zęby nie tylko stanowią defekt estetyczny, ale sprzyjają też szybszemu powstawaniu zmarszczek, a nawet są przyczyną zaburzeń stawu skroniowo-żuchwowego, które objawiają się np. sztywnością karku czy bólami głowy.

Zdarza się, że u niektórych osób ścieranie zębów postępuje wyjątkowo szybko. Początkowo patologiczne ścieranie daje się we znaki przede wszystkim poprzez nadwrażliwość zębów na gorące, zimne, słodkie lub kwaśne pokarmy i napoje. Wzrasta też napięcie mięśni żuchwy i zmienia się stan wizualny uzębienia – guzki kłów ulegają spłaszczeniu, a na brzegu siecznym górnych jedynek pojawia się szare zabarwienie. Na dalszym etapie dochodzą zaburzenia stawu skroniowo-żuchwowego i zwiększa się ryzyko kruszenia brzegu siecznego jedynek.

Ścieranie zębów w różnych grupach społecznych

Naukowcy z Griffith University i National Dental Research połączyli siły, aby wspólnie przeanalizować dokumentację, z której możliwe było określenie zależności pomiędzy statusem społeczno-ekonomicznym, a postępem ścierania zębów. Łącznie wzięto pod lupę dane dotyczące 64 000 osób z 30 krajów, w tym zarówno dorosłych, jak i dzieci.

Okazało się, że dzieci wychowujące się w zamożnych rodzinach w większym stopniu narażone są na szybsze starcie zębów, niż dzieci z uboższych rodzin. Naukowcy tłumaczą to dietą bogatą w cukry, która ma wysoki potencjał erozyjny. Z kolei wśród dorosłych, największą podatność na szybkie ścieranie zębów mają osoby o niskim statusie społeczno-ekonomicznym. Prawdopodobnie wynika to ze stresu, schorzeń takich jak cukrzyca czy refluks żołądkowy, złej diety, a także utrudnionego dostępu do opieki stomatologicznej z racji nienajlepszej sytuacji materialnej.

Z problemem ścierania zębów walczy stomatologia anti-aging, oferując zabiegi wydłużające zęby.

Post Ścieranie zębów a status społeczno-ekonomiczny – badania zależności pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.