Zmienią się także ceny u dentystów. Powód jest prosty: stomatolog, który chce zagwarantować swoim pacjentom pełną gamę usług jak dotychczas, musi zakupić separator amalgamatu – a to wydatek niebagatelny, bo wynoszący kilka tysięcy złotych. Do tego trzeba jeszcze doliczyć kilka kolejnych tysięcy na zainstalowanie i roczną obsługę oraz konserwację urządzenia. W ostatecznym rozrachunku starania stomatologów mające na celu zagwarantowanie pacjentom kompleksowości usług okupione zostaną podniesieniem cen w gabinetach w zakresie oferty dotyczącej usuwania lub wstawiania plomb amalgamatowych. Z uwagi na kosztowność inwestycji, jakie trzeba poczynić, może to być wzrost spory. Z tego powodu zachęcamy wszystkich pacjentów, aby nie odwlekali decyzji o usunięciu plomby amalgamatowej, póki jeszcze usługa ta jest tania. Wprawdzie środowisko stomatologiczne działa w kierunku przesunięcia terminu wdrożenia obowiązku posiadania separatorów amalgamatu, ale trudno przewidzieć, jakie decyzje ostatecznie zapadną. Tymczasem koniec roku zbliża się wielkimi krokami, a wraz z nim – widmo dużo wyższych kosztów związanych z wymianą plomby amalgamatowej na nowoczesną oraz estetyczną. I zdrowszą – bo niezależnie od tego, jak wiele pozytywnych opinii amalgamaty zebrały na temat swojej legendarnej wytrwałości, każdy posiadacz srebrnego wypełnienia będzie je musiał kiedyś wymienić. Plomby amalgamatowe nie są bowiem wieczne i ulegają naturalnemu zużyciu. Z czasem powoduje to powstanie nieszczelności na granicy z tkankami zęba i przyczynia się do rozwoju próchnicy wtórnej.

Plomby amalgamatowe nadal są popularne, gdyż z badań, które w naszym gabinecie Dentysta.eu przeprowadzono w 2015 r., wynika, że szare wypełnienia ma spora część społeczeństwa – aż 30%. Najdziwniejsze jednak jest, że aż co 16. ankietowany stwierdza, że… nie wie, czy posiada srebrną plombę (Wykres 1).

Wykres 1.

Z naszych badań wynika, że najczęściej plomby amalgamatowe mają dzieci i młodzież do 17. roku życia, natomiast najmniej takich uzupełnień miały osoby dojrzałe między 31-40 rokiem życia (Wykres 2).

Wykres 2.

Oznaczałoby to, że respondenci z grupy, u której w okresie dzieciństwa leczenie próchnicy bazowało na osadzaniu srebrnych plomb, zadbali, aby ze swoich zębów pozbyć się sporej liczby szkodliwych wypełnień.

Zatrważające jest, że aż 91% osób z plombami amalgamatowymi w zębach nie zdawało sobie sprawy z toksyczności srebrnych wypełnień (Wykres 3).

Wykres 3.

Na świadomość szkodliwości plomb amalgamatowych płeć nie miała wpływu – gdyż porównywalna liczba (niestety – ponad 3/4 ankietowanych!) kobiet i mężczyzn wskazała, że nie wie, czy amalgamat może być toksyczny (Wykres 4).

Wykres 4.

Panowie wskazywali się nieco większą niewiedzą niż panie na temat tego, czy w ich zębach tkwią plomby amalgamatowe (Wykres 5).

Wykres 5.

W nieświadomości na temat szkodliwości plomb amalgamatowych przodowały trzy najmłodsze grupy ankietowanych: dzieci, młodzież oraz ludzie młodzi, natomiast największą świadomość toksyczności amalgamatu mieli ludzie dojrzali – po 50. roki życia (Wykres 6).

Wykres 6.

Są to osoby, które w czasach swojego dzieciństwa i wczesnej młodości znały tylko plomby amalgamatowe.

Wykres 7 prezentuje interesującą zależność: respondenci deklarujący wiedzę na temat toksyczności amalgamatu częściej uznawali, że są zadowoleni ze swojego uśmiechu.

Wykres 7.

Osoby te również najczęściej deklarowały, że regularnie odwiedzają stomatologa – w przeciwieństwie do ankietowanych, którzy nie byli świadomi szkodliwości srebrnej plomby. Respondenci z tej grupy deklarowali częściej, że do dentysty nie chodzą wcale albo też dopiero wtedy, kiedy zaboli ząb (Wykres 8).

Wykres 8.

Osoby świadome toksyczności amalgamatu najczęściej natomiast deklarowały nie mniej niż 3 szczotkowania na dobę. Z kolei ankietowani, którzy nie wiedzieli, czy mają założone w zębach amalgamaty, najczęściej deklarowali też, że nie myją zębów wcale lub myją je zaledwie raz dziennie (Wykres 9).

Wykres 9.

Większa świadomość na temat toksyczności amalgamatu była zbieżna z większą liczba wyleczonych zębów (Wykres 10).

Wykres 10.

Respondenci nieświadomi szkodliwości szarych plomb nie mieli leczonych zębów wcale lub nie wiedzieli, ile zębów mieli poddanych leczeniu.

Wykres 11 prezentuje ciekawą zależność: im rzadziej respondenci bywali u dentysty, tym też rzadziej deklarowali, że są świadomi potencjalnej toksyczności plomb amalgamatowych.

Wykres 11.

Ale co ciekawe, wśród osób, które rzadziej niż raz na 2 lata odwiedzają dentystę, najczęściej były te, które amalgamatów w zębach nie miały (Wykres 12).

Wykres 12.

Dzięki danym z Wykresu 6 wiemy, że wzrost wiedzy na temat toksyczności amalgamatu idzie w parze z wiekiem. Z Wykresu 13 natomiast dowiadujemy się, że wiedza ta rośnie także proporcjonalnie do poziomu wykształcenia – najwięcej osób świadomych toksyczności szarych plomb było w grupie posiadającej wyższe wykształcenie, a najmniej – wśród osób z wykształceniem gimnazjalnym.

Wykres 13.

Ciekawostką jest, że respondenci z wyższym wykształceniem najrzadziej deklarowali fakt, iż nie wiedzą, czy mają założoną plombę amalgamatową, ale też najczęściej deklarowali, że takie plomby w swoich zębach jednak mają (Wykres 14).

Wykres 14.

Prawie taki sam odsetek posiadających plomby amalgamatowe był wśród osób z niepełnym wyższym wykształceniem.

Bardzo interesująca sytuacja zaistniała, kiedy zapytaliśmy respondentów o ich świadomość szkodliwości plomb amalgamatowych w odniesieniu do posiadanego tytułu naukowego. Jak można się było spodziewać, najwięcej osób świadomych toksyczności amalgamatu miało tytuł profesora (aż 54%), natomiast znacząco gorzej w tym rankingu wypadli doktorzy habilitowani i doktorzy, a już najgorzej uczniowie i studenci oraz osoby nie posiadające żadnego tytułu naukowego (Wykres 15).

Wykres 15.

Zaskakujące jednak jest, że choć osoby z tytułem profesora najczęściej deklarowały, iż wiedzą o toksyczności srebrnych plomb, to jednocześnie najczęściej wskazywały na to, że… nie wiedzą, czy mają plomby amalgamatowe w swoich zębach. Nieświadomość profesorów była w tym temacie czterokrotnie częstsza niż nieświadomość magistrów i dwukrotnie częstsza niż studentów lub osób nie posiadających żadnego tytułu naukowego. W dwóch ostatnich wymienionych grupach było też najwięcej osób, które nie miały amalgamatów. Najczęściej posiadanie szarych plomby deklarowały osoby z tytułem doktora habilitowanego i magistra (Wykres 16).

Wykres 16.

Czyżby bały się dentysty?… Z tej samej ankiety wynika bowiem, że strach to zły doradca – także strach przed dentystą, gdyż osoby odczuwające lęk przed stomatologiem deklarowały częściej, że nie wiedzą, iż amalgamat może być toksyczny (Wykres 17).

Wykres 17.

Tak samo też częściej nie wiedziały, czy mają w zębach założone plomby amalgamatowe i częściej deklarowały, że taką plombę jednak mają (Wykres 18).

Wykres 18.

Pora na mieszankę geografii i demografii: choć większość respondentów pochodziła z Polski, to jednak częściej świadomość toksyczności wypełnień amalgamatowych miały osoby spoza naszego kraju (Wykres 19).

Wykres 19.

Najlepiej ze świadomością na temat szkodliwości amalgamatu było u mieszkańców województwa podlaskiego – równo 1/4 ankietowanych z tego obszaru odpowiedziała, że zdaje sobie z niej sprawę. Najgorzej natomiast było w Małopolsce – respondenci z tego regionu najrzadziej wskazywali na to, że wiedzą o toksyczności amalgamatu. Mieszkańcy Podlasia nie powinni jednak cieszyć się na zapas, gdyż z Wykresu 20 wynika, że to właśnie z tego regionu pochodzi najwięcej respondentów, którzy deklarowali, iż mają plomby amalgamatowe w zębach.

Wykres 20.

Jeśli od 2015 roku zbyt wiele się nie zmieniło, to dentyści z województwa świętokrzyskiego powinni zastanowić się nad tym, czy warto kupić separator amalgamatu. Powód? Mieszkańcy tego regionu najrzadziej deklarowali posiadanie plomb amalgamatowych.

Pomimo swojej toksyczności plomby amalgamatowe mają dwie niewątpliwe zalety: są trwałe i wytrzymałe. Wytrzymałość ta powoduje, że stosuje się jej u osób większych: o większej masie ciała i potężniejszym wzroście, gdyż ich zęby są przeciążone i narażone na działanie większych sił. Z niezależnych badań wynika, że sporo osób o podwyższonym wskaźnik BMI (ang. Body Mass Index) korzysta z plomb amalgamatowych – właśnie z uwagi na ich wyższą wytrzymałość. Badania przeprowadzone w naszym gabinecie wyraźnie ukazują tę zależność (Wykres 21): najczęściej posiadanie amalgamatu w zębach deklarowały osoby, których masa ciała przekraczała 120 kg. W tej grupie też najwięcej było osób nieświadomych tego, czy w ich zębach znajdują się szare plomby.

Wykres 21.

Najrzadziej natomiast posiadanie amalgamatu w zębach deklarowały osoby o masie ciała poniżej 30 kg, czyli najlżejsze. Korelacja wzrostu i posiadania plomby amalgamatowej również wskazuje na to, że najczęściej szare plomby mają założone osoby bardzo wysokie – ponad 220 cm wzrostu (Wykres 22).

Wykres 22.

Po wycofaniu amalgamatu z użytku lecznice pracujące w ramach kontraktu z Funduszem Zdrowia mogą mieć problem z doborem materiału na solidne i trwałe wypełnienia dla takich właśnie osób, gdyż plomby chemoutwardzalne nie wytrzymują sił, jakie generowane są przez zęby osób większych i cięższych. Problem może być poważny, gdyż z naszych badań wynika, iż osoby posiadające amalgamaty, zdecydowanie częściej korzystają z państwowej służby zdrowia aniżeli z poradni prywatnych (Wykres 23).

Wykres 23.

Ponadto osoby te częściej wskazują  na niezadowolenie z usług stomatologicznych niż na zadowolenie (Wykres 24).

Wykres 24.

Amalgamaty wymienić warto, gdyż ich posiadacze najrzadziej barwę swoich zębów oceniali jako białą, a częściej jako szarawą lub mocno żółtą (Wykres 25), co trzeci posiadacz ciemnych plomb zauważał u siebie krwawienie z dziąseł (Wykres 26), niemiły posmak w ustach (Wykres 27) czy nieprzyjemny oddech (Wykres 28).

Wykres 25.

Wykres 26.

Wykres 27.

Wykres 28.

Do końca roku i zmiany przepisów niedaleko – dlatego to ostatnie tygodnie, aby niskim kosztem pozbyć się starych, szkodliwych wypełnień zębów.

Post Ostatni dzwonek, aby tanio wymienić plomby amalgamatowe na lepsze i zdrowsze pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Prezentujemy zapowiadane wyniki ankiety „Co pacjenci sądzą o dentystach i  i jak (nie)wiele na ten temat wiedzą stomatolodzy”. Zachęcamy do zapoznania się z całym opracowaniem – to kopalnia wiedzy na temat tego, co dla pacjentów ważne; i cenne źródło praktycznych wskazówek do wykorzystania w każdej praktyce stomatologicznej, która ma liczyć się na rynku.

W ankiecie wzięło udział 417 uczestników – pacjentów i stomatologów. Poza pytaniami ogólnymi o płeć, wiek, wielkość miejsca zamieszkania i odczuwanie strachu przed dentystą, respondenci odpowiadali na pytania z dwóch głównych kategorii: dotyczącej cech dentysty oraz odnoszącej się do cech/właściwości charakteryzujących gabinet.

PYTANIA OGÓLNE

W naszym badaniu wśród respondentów przeważali pacjenci. Było ich 2,2-krotnie więcej, niż dentystów (Wykres 1).

Wykres 1.

Zarówno wśród dentystów, jak i pacjentów było więcej respondentek niż respondentów, przy czym najmniej było mężczyzn dentystów. Wyniki obrazuje Wykres 2.

Wykres 2. 

Dentyści, którzy wzięli udział w naszej ankiecie, najczęściej mieszkali w dużych miastach (ponad 100 tys. mieszkańców), z kolei pacjenci najczęściej deklarowali jako miejsce zamieszkania miasto do 100 tys. mieszkańców. Na wsi mieszkało prawie dwukrotnie więcej pacjentów niż dentystów (Wykres 3).

Wykres 3.

W obu grupach najwięcej respondentów było w wieku 31-45 lat. Nieco młodszych respondentów – w wieku 26-30 lat – było trzykrotnie więcej wśród dentystów niż pacjentów, z kolei wśród respondentów w wieku 60+ dominowali pacjenci (Wykres 4).

Wykres 4.

W obu grupach zdecydowana większość respondentów deklarowała brak strachu przed dentystą (Wykres 5). Co ciekawe, lęk przed dentystą zgłaszali również stomatolodzy, ale było ich prawie dwukrotnie mniej niż pacjentów.

Wykres 5.

Wyniki ankiety ujawniają, że dla podjęcia decyzji o wyborze dentysty rekomendacja ze strony bliskich lub znajomych jest bardzo ważna, gdyż ponad połowa ankietowanych trafiła na swego stomatologa, opierając się na opinii innych (Wykres 6).

Wykres 6.

SEKCJA A: CECHY DENTYSTY

NAJWAŻNIEJSZE CECHY DENTYSTY – JAK MAJĄ SIĘ DO TEGO ODPOWIEDZI PACJENTÓW I SAMYCH DENTYSTÓW?

Wśród cech charakteryzujących dentystę za najważniejsze pacjenci uznali kolejno: staranność wykonania pracy, kompetencje, dobrą komunikację z pacjentem oraz delikatność w znieczulaniu i w przeprowadzeniu zabiegu (Wykres 7). Wymienione cechy za najważniejsze uznali również dentyści, z tym, że kolejność ważności jest w odpowiedziach lekarzy odwrotna w odniesieniu do wskazań pacjentów. Największą zbieżność wyborów dla wymienionych czterech cech odnotowano w odniesieniu do komunikacji z pacjentem oraz delikatności w przeprowadzaniu zabiegów i podawania znieczulenia. Można to uznać za sygnał, że dentyści zdają sobie sprawę, jak istotne są dla pacjentów wymienione cechy (szczegółowe wyniki dla odpowiedzi stomatologów i pacjentów w odniesieniu do delikatności w przeprowadzaniu zabiegów prezentuje Wykres 12). Za to już zauważalnie rzadziej w odniesieniu do odpowiedzi pacjentów stomatolodzy wskazują na kompetencje i staranność wykonania pracy. Wyniki prezentuje Wykres 7. Niezwykłą zbieżność wskazań dentystów i pacjentów odnotowano dla umiejętności rozładowania stresu – za najważniejszą cechę dentysty uznawana była przez co piątego respondenta z obu grup.

Głosowanie nad cechami najważniejszymi u dentysty ujawniło też spore różnice między wskazaniami pacjentów i stomatologów. Najbardziej różnią się odsetki odpowiedzi dla wspomnianych już kompetencji, staranności wykonania pracy oraz empatii (empatię za najważniejszą cechę stomatologa uznaje prawie dwukrotnie więcej dentystów niż pacjentów) i umiejętności słuchania (za najważniejszą cechę uznaje ją ponad trzykrotnie więcej stomatologów niż pacjentów).

Za ciekawe należałoby uznać, że znacznie więcej pacjentów niż dentystów wskazuje na tak istotne dwie cechy, jak stałe dokształcanie się stomatologa oraz jego sposób odnoszenia się do personelu.

Wykres 7.

JAKIE CECHY DENTYSTY SĄ BARDZO WAŻNE I WAŻNE ORAZ MAŁO WAŻNE I NIEWAŻNE DLA PACJENTÓW I JAK CECHY TE OCENIAJĄ SAMI STOMATOLODZY? 

W zestawieniu cech bardzo ważnych u lekarza dentysty (Wykres 8) na pierwszych czterech miejscach znajdują się dokładnie te same cechy, które zostały uznane za najważniejsze. Podobnie największe różnice w odpowiedzi dotyczą tak samo, jak w zestawieniu cech najważniejszych, staranności wykonania pracy, kompetencji i empatii. Jednak tutaj umiejętność słuchania okazuje się bardzo ważna dla prawie tak samo licznej grupy pacjentów, jak i dentystów, natomiast znaczna różnica pojawia się dla stałego dokształcania się. Co ciekawe – za bardzo ważną uznaje ją prawie dwukrotnie większa liczba pacjentów niż dentystów (sic!). Na piątym miejscu znajduje się zrozumiałe przekazywanie informacji – zarówno pacjenci, jak i stomatolodzy są w większości przekonani, że to bardzo ważna cecha. Obie grupy respondentów uznają też z podobną częstością za bardzo ważną umiejętność słuchania.

Wykres 8.

W zestawieniu ważnych cech lekarza dentysty (Wykres 9) zmienia się dotychczasowa pierwsza czwórka – pojawiają się tu: umiejętność pójścia na kompromis, stanowczość i zdecydowanie, sposób odnoszenia się do personelu, uprzejmość. Odsetki pacjentów i dentystów uznających wymienione cechy za ważne są dość podobne. Największe różnice w odpowiedziach notuje się tu podobnie jak w poprzednich zestawieniach (dla kompetencji, staranności wykonania pracy i stałego dokształcania się), ale pojawia się nowość: duża różnica w odpowiedziach dotyczących uroku osobistego lekarza dentysty. Zdecydowanie częściej wskazują tę cechę jako ważną sami stomatolodzy.

Wykres 9.

Za mało ważne cechy lekarza dentysty (Wykres 10) uznane zostały pierwszej kolejności: umiejętność opowiadania dowcipów, humor, urok osobisty i styl ubierania się. Poglądy pacjentów i dentystów są tutaj dość zbieżne, z tym, że częściej to dentyści uznają wymienione cechy za mało istotne. Największe różnice w odpowiedziach między dentystami a pacjentami odnotowano dla takich cech, jak tytuł naukowy przed nazwiskiem, zaradność życiowa, stałe dokształcanie się oraz empatia. Co ciekawe, w odniesieniu do pierwszych wymienionych trzech cech za mało ważne uznaje je więcej dentystów niż pacjentów; odmiennie niż w empatii – tu pacjenci częściej uznają, że empatia jest cechą mało ważną dla lekarza dentysty.

Wykres 10.

W czołówce nieważnych cech lekarza dentysty (Wykres 11) znajdują się płeć, styl ubierania się, umiejętność opowiadania dowcipów i urok osobisty. Poza umiejętnością opowiadania dowcipów częściej za nieważne uznają je pacjenci. Największe różnice w odpowiedziach odnotowano dla płci, stylu ubierania się, uroku osobistego oraz zaradności życiowej. Wszystkie wymienione cztery cechy pacjenci zdecydowanie częściej uznają za nieważne u lekarza dentysty niż sami stomatolodzy. Wykres 11.

Wykres 12 ukazuje szczegółowy rozkład odpowiedzi dla takich cech, jak stałe dokształcanie się oraz delikatność w przeprowadzaniu zabiegów i w podawaniu znieczulenia. Widać na nim wyraźnie, że obie cechy mają zasadnicze znaczenie dla pacjentów, z tym, że większa zgodność odpowiedzi pacjentów i dentystów dotyczy delikatności. Najciekawsze jednak jest, że jedynie pacjenci wskazali, iż jest cecha ta jest mało ważna lub nieważna. Z kolei stałe dokształcanie się dentysty jest wprawdzie dla obu grup respondentów ważne, ale ważniejsze okazuje się dla pacjentów niż samych stomatologów. Niepokojące jest, że za mało ważną cechę uznało je ponad dwukrotnie więcej dentystów niż pacjentów (sic!).

Wykres 12.

Na Wykresie 13 zestawiono natomiast szczegółowe odpowiedzi dla takich cech, jak zaradność życiowa, styl ubierania się, uprzejmość, tytuł naukowy przed nazwiskiem. Wynika z niego, że zdecydowanie najbardziej istotną z tej czwórki cech zarówno dla pacjentów, jak i dentystów jest uprzejmość. Choć odpowiedzi dla zaradności życiowej w poszczególnych wartościach skali (od oceny bardzo ważnej do nieważnej) różnią się, to ostatecznie poglądy dentystów i pacjentów są dość podobne, gdyż dla pacjentów zaradność życiowa dentysty jest minimalnie tylko ważniejsza niż dla samych stomatologów (za bardzo ważną i ważną uznało ją w sumie 31% pacjentów i 30% dentystów). Niemniej wyniki wskazują, że zaradność życiowa dentysty ma dla ok. 1/3 pacjentów znaczenie.

Ciekawych spostrzeżeń dostarcza analiza wyników dla stylu ubierania się: wprawdzie respondenci z obu grup najczęściej wskazywali na małą istotność tej cechy, to jednak aż co piąty stomatolog uznawał, że styl ubierania się jest jednak ważną cechą lekarza dentysty. 

Wykres 13.

SEKCJA B: CECHY GABINETU STOMATOLOGICZNEGO

NAJWAŻNIEJSZE CECHY GABINETU STOMATOLOGICZNEGO – JAK MAJĄ SIĘ DO TEGO ODPOWIEDZI PACJENTÓW I SAMYCH DENTYSTÓW?

Wśród najważniejszych cech gabinetu stomatologicznego na pierwszych czterech miejscach znalazły się: uprzejmy personel w gabinecie, lokalizacja i dojazd, ceny zabiegów, kompetencje personelu (Wykres 14). Wszystkie te cechy częściej za najważniejsze uznawali dentyści niż pacjenci.

Największe różnice pomiędzy odpowiedziami dentystów a pacjentów w odniesieniu do cech gabinetu stomatologicznego odnotowano dla uprzejmego personelu, bezproblemowego kontaktu telefonicznego lub mailowego oraz możliwości umówienia i odwołania wizyty online. Więcej dentystów wskazywało tutaj jedynie na uprzejmość personelu w gabinecie; przy pozostałych cechach zdecydowanie dominowały odpowiedzi pacjentów. Co ciekawe, stomatolodzy aż prawie trzykrotnie częściej uznawali uprzejmość personelu za cechę najważniejszą w porównaniu do uprzejmości własnej (sic!).

Z wykresu zbiorczego wynika, że pacjenci częściej za najważniejsze cechy uznają te, które przynoszą im realne korzyści lub zapewniają wygodę, takie jak na przykład możliwość bezproblemowego kontaktu telefonicznego lub mailowego, możliwość umówienia się lub odwołania wizyty online czy poza godzinami pracy gabinetu, a także możliwość skorzystania z płatności na raty czy benefitów w postaci rabatu/promocji lub Karty Stałego Klienta. Ciekawostką jest, że ceny zabiegów zostały uznane za najważniejszą cechę gabinetu dentystycznego przez większą liczbę stomatologów aniżeli pacjentów (sic!).

Wykres 14.

CECHY GABINETU BARDZO WAŻNE, WAŻNE, MAŁO WAŻNE I NIEWAŻNE DLA PACJENTÓW I JAK CECHY TE OCENIAJĄ SAMI STOMATOLODZY? 

W pierwszej czwórce bardzo ważnych cech gabinetów dentystycznych znalazły się: kompetencje personelu (uznane również za najważniejszą cechę), a także bezproblemowy kontakt telefoniczny lub mailowy, ceny zabiegów i stałe podnoszenie kwalifikacji personelu (Wykres 15). Na wszystkie z wymienionych cech częściej wskazywali pacjenci. Cechy, w których wyraźnie dominują odpowiedzi stomatologów, to lokalizacja i dojazd oraz prestiż gabinetu i kliniki, urok osobisty asystentek, medialność gabinetu, wygląd budynku i otoczenia. Największe różnice w odpowiedziach pacjentów i dentystów odnotowano w odniesieniu do stałego podnoszenia kwalifikacji personelu, rabatów i promocji, możliwości umówienia/odwołania wizyty online, Karty Stałego Klienta (lub podobnej). Wszystkie wymienione cechy były zdecydowanie częściej uznawane za bardzo ważne przez pacjentów.

Wykres 15. 

Za ważne cechy gabinetów zostały w pierwszej czwórce wybrane kolejno: luźna atmosfera, prestiż gabinetu, dni i godziny działania gabinetu oraz przypomnienie SMS lub mailem o terminie wizyty (Wykres 16). Dla stomatologów wyraźnie częściej ważną cechą okazały się terminy działania gabinetu. Największe różnice w odpowiedziach pomiędzy dentystami a pacjentami odnotowano w odniesieniu do rabatów i promocji, Karty Stałego Klienta, wyglądu budynku/otoczenia oraz uroku osobistego asystentek i higienistek. Dwie pierwsze cechy zdecydowanie częściej za ważne uznawali pacjenci, na dwie ostatnie cechy jako na ważne częściej z kolei wskazywali stomatolodzy, co potwierdza, że dla pacjentów bardziej liczy się aspekt praktyczny, natomiast dla dla stomatologów – niewątpliwie urokliwa otoczka w postaci zarówno przyjemnego wyglądu budynku, jak i asysty stomatologicznej. Dentyści bardziej zwracają uwagę na image gabinetu –  świadczy o tym częstsze uznawanie za ważne takich cech, jak: medialność, popularność gabinetu, kolory w pomieszczeniach, woda/kawa/herbata, wesołe fartuszki. Cieszy, że za ważne częściej niż pacjenci dentyści uznawali następujące cechy gabinetu: stałe podnoszenie kwalifikacji personelu oraz – uwaga! – ceny zabiegów.

Wykres 16.

Dentyści i pacjenci najczęściej za mało ważne cechy gabinetów uznawali kolory w pomieszczeniach, dużo roślin w pomieszczeniach, wodę/kawę/herbatę dla pacjentów, wygląd budynku i otoczenia (Wykres 17). Największe różnice w odpowiedziach odnotowano dla cech takich, jak: możliwość umówienia się i odwołania wizyty online (za mało ważną cecha ta została uznana głównie przez stomatologów), Karta Stałego Klienta oraz rabaty i promocje. Dentyści prawie dwu-, trzykrotnie częściej uznawali te cechy za mało ważne. Za mało ważne uznane zostały też przez dentystów dużo częściej w porównaniu do wyborów pacjentów takie cechy jak: TV w poczekalni, możliwość oglądania filmów albo słuchanie muzyki podczas zabiegu, przestronność pomieszczeń oraz liczba certyfikatów i dyplomów czy utytułowana kadra medyczna oraz możliwość skorzystania z płatności na raty.

Wykres 17.

Za nieważne cechy gabinetów najczęściej uznawane były: TV w poczekalni, wesołe fartuszki, możliwość oglądania filmów i słuchania muzyki podczas zabiegu, dużo roślin w pomieszczeniach (Wykres 18). Największe różnice pomiędzy wskazaniami dentystów a pacjentów odnotowano dla konsultacji domowych, medialności i popularności gabinetu/kliniki, uroku osobistego higienistek i asystentek, wyglądu budynku/otoczenia, Karty Stałego Klienta lub podobnej. Tę ostatnią za nieważną uznaje prawie dwukrotnie więcej dentystów niż pacjentów. Również wielu dentystów nie przywiązuje wagi do konsultacji domowych, rabatów  i promocji, możliwości umówienia się/odwołania wizyty online. Szkoda, gdyż są to według pacjentów cechy ważne.

Wykres 18.

CECHY GABINETU/KLINIKI JAKO OBIEKTU BUDOWLANEGO

Wydaje się, że w przypadku gabinetu/kliniki postrzeganych jako obiekt budowlany, zarówno dla pacjentów, jak i dentystów wygoda ma istotne znaczenie, gdyż obie grupy za ważną uznały lokalizację i dojazd (Wykres 19). 

Wykres 19.

Dla obu grup ankietowanych nie był tak bardzo istotny nawet wygląd budynku, w którym mieści się klinika/gabinet, ani przestronność pomieszczeń czy kolorystyka ścian (Wykresy odpowiednio: 20, 21, 22).

Wykres 20.

Wykres 21.

Wykres 22. 

Dentyści – zamiast inwestować w TV w poczekalni, sprzęt umożliwiający oglądanie filmów czy słuchanie muzyki podczas zabiegów (Wykresy kolejno: 23, 24), powinni raczej zatroszczyć się o dobrą kawę czy herbatę dla pacjentów oraz o innowacje technologiczne, które zmniejszają strach przed dentystą (odpowiednio Wykresy 25, 26), gdyż więcej respondentów uznało dwie ostatnie cechy za bardziej znaczące, niż dostęp do nośników informacji medialnych. Szczególnie warte uwagi powinny być inwestycje w rozwiązania zmniejszające strach przed dentystą, gdyż jako jedyne spośród cech, które w sposób praktyczny można wykorzystać do poprawy samopoczucia pacjenta w gabinecie uznane zostały przez ponad 40% pacjentów za ważne. Na szczęście stomatolodzy zdają sobie z tego sprawę, gdyż prawie połowa respondentów dentystów wskazała, że jest to ważna cecha placówki.

Wykres 23. 

Wykres 24. 

Wykres 25.

Wykres 26.

Nie warto też skupiać się zanadto na upiększaniu gabinetu roślinami, gdyż zieleń, choć estetyczna i zdrowa, zarówno dla dentystów, jak i pacjentów ma niewielkie znaczenie (Wykres 27).

Wykres 27.

Warto natomiast zadbać o to, aby budynek i otoczenie miały odpowiednią prezencję (wcześniejszy Wykres 20), i zainwestować w rozwiązania, dzięki którym podniesie się prestiż gabinetu (Wykres 28), gdyż jest to cecha tak samo istotna dla obu grup respondentów, a ponadto ważniejsza niż medialność gabinetu (Wykres 29), która, nota bene, okazuje się istotniejsza dla dentystów, niż pacjentów.

Wykres 28.

Wykres 29.

PERSONEL JAKO CECHA PLACÓWKI

Ponieważ prestiż gabinetu/kliniki jest ważniejszy dla pacjentów niż medialność placówki, podnoszenie go powinno być istotne. Dobrym rozwiązaniem mogłyby się tu okazać inwestycje w kompetencje personelu, gdyż jest to cecha uznawana najczęściej za bardzo ważną (Wykres 30) zarówno przez dentystów, jak i pacjentów. Co istotne, większą wagę przywiązują do tej cechy pacjenci niż dentyści. To dobra motywacja do stałego podnoszenia kwalifikacji zawodowych i samodoskonalenia każdego z członków zespołu medycznego.

Wykres 30.

Inwestycja w kadry i w stałe podnoszenie kwalifikacji osób zatrudnionych w gabinecie to także bardzo dobry sposób na podniesienie prestiżu gabinetu i przyciągnięcie pacjentów, gdyż cecha ta uznana została za bardzo ważną przez ponad połowę pacjentów (Wykres 31). Wprawdzie dentyści rzadziej wskazywali na nią jako na cechę bardzo ważną, ale za to prawie co drugi respondent uznał ją za ważną.

Wykres 31.

W miarę doskonalenia kompetencji i podnoszenia kwalifikacji na pewno pojawią się tytuły przed nazwiskami pracowników – to duży plus dla gabinetu/kliniki, który za istotny uznawany jest przez podobną liczbę dentystów i pacjentów, a ponad dwukrotnie więcej pacjentów niż dentystów uważa go za bardzo ważny (Wykres 32).

Wykres 32.

Podnoszenie kwalifikacji wiąże się także ze zdobywaniem kolejnych dyplomów i certyfikatów, które można potem zaprezentować w galerii gabinetu/kliniki – co jest korzystne dla gabinetu także z tego powodu, że liczba tych dokumentów robi wrażenie na prawie co drugim dentyście i ponad połowie pacjentów (Wykres 33). Obie grupy respondentów są tu dość zgodne w odpowiedziach, gdyż zarówno pacjenci, jak i dentyści ponad pięciokrotnie częściej uznają, że to raczej cecha ważna niż bardzo ważna.

Wykres 33.

Widać więc, że formalne potwierdzenia wiedzy i umiejętności posiadanych przez personel są ważne dla dentystów oraz pacjentów, ale zdecydowanie częściej istotna jest nie tyle liczba dyplomów zaprezentowanych na ścianie czy tytuły przed nazwiskiem, co luźna atmosfera w gabinecie (Wykres 34). Zarówno stomatolodzy, jak i pacjenci uznają ją z podobną częstością głównie za cechę ważną, ale dla pacjentów wydaje się ona mieć nieco większe znaczenie niż dla dentystów, gdyż ci pierwsi częściej zaliczają ją do cech bardzo ważnych.

Wykres 34.

W żaden sposób z tą cechą pod względem istotności nie może konkurować luźny gabinetowy dress code, bo okazuje się, że wesołe fartuszki są bardzo istotną cechą dla zaledwie 1% dentystów i 2% pacjentów (Wykres 35). Dla zdecydowanej większości ankietowanych jest to cecha mało ważna lub nieważna. Już dużo częściej za ważną cechę uznawany jest urok osobisty asystentek i higienistek stomatologicznych – co ciekawe, za bardzo ważną i ważną cechę częściej uznają ją dentyści niż pacjenci (Wykres 36).

Wykres 35. 

Wykres 36. 

Warto przyjrzeć się z bliska uprzejmości personelu w gabinecie jako cesze bardzo ważnej i ważnej dla prawie wszystkich ankietowanych (sic!) (Wykres 37). Okazuje się, że opinie dentystów i pacjentów są tu nadzwyczaj zbieżne.

Wykres 37.

CECHY PLACÓWKI A WIZYTA

Wśród cech placówki, które dotyczą wizyty, największe znaczenie mają bezapelacyjnie bezproblemowy kontakt (telefoniczny lub mailowy) (Wykres 38). Za bardzo ważną lub ważną cechę uznają go prawie wszyscy respondenci. Częstości odpowiedzi dentystów i pacjentów są tu na zbliżonym poziomie.

Wykres 38. 

Dni i godziny działania gabinetu/kliniki to kolejna cecha o dużym znaczeniu dla obu grup respondentów (Wykres 39). Najwięcej ankietowanych – zarówno wśród dentystów, jak i pacjentów – oznaczyło tę właściwość jako bardzo ważną i ważną. Częstość odpowiedzi w grupach respondentów jest podobna, ale jeśli zsumować wybory pacjentów i dentystów dla klasyfikacji  „bardzo ważna” i „ważna”, to okaże się, że nieco częściej wskazują na nią dentyści niż pacjenci.

Wykres 39.

W dalszej kolejności obie grupy respondentów za ważną cechę placówki, która ułatwia dotrzymanie umówionego terminu, uznają przypomnienia smsem lub mailem o terminie wizyty. Cecha ta jest z podobną częstością wskazywana jako bardzo ważna lub ważna przez respondentów z obu grup (z niewielką przewagą wskazań ze strony pacjentów) (Wykres 40).

Wykres 40. 

Możliwość umówienia wizyty poza stałymi godzinami działania gabinetu/kliniki okazuje się ponad dwukrotnie częściej bardzo ważna dla pacjentów niż dla dentystów. Obie grupy z kolei z podobną, dużą częstością wskazują na to, że jest to cecha ważna (Wykres 41).

Wykres 41.

Za bardzo ważną i ważną uznawana jest także możliwość umówienia się i odwołania wizyty online, przy czym pacjenci ponad trzykrotnie częściej uznają ją za bardzo ważną cechę (Wykres 42).

Wykres 42.

Konsultacje domowe generalnie okazały się mało ważne i nieważne dla pacjentów i dentystów. Warto jednak zwrócić uwagę na znaczący fakt, że za bardzo ważną lub ważną zdecydowanie częściej uznawali tę cechę pacjenci niż dentyści (Wykres 43).

Wykres 43.  

CECHY PLACÓWKI – ASPEKT FINANSOWY

W grupie cech placówki związanych z finansowym aspektem procesu leczenia, za bardzo ważne i ważne zarówno dentyści, jak i pacjenci uznają ceny zabiegów, przy czym to dentyści częściej niż pacjenci wskazywali na tę cechę jako na najważniejszą i ważną dla gabinetu, natomiast pacjenci częściej wskazują na tę cechę jako na bardzo ważną (Wykres 44).

Wykres 44.

Pacjenci w większości uznawali za bardzo ważne i ważne Karty Stałego Klienta (Wykres 45) oraz rabaty i promocje (Wykres 46). Warto podkreślić, że Karta Stałego Klienta została uznana za bardzo ważną przez pacjentów aż 11-krotnie częściej w odniesieniu do odpowiedzi dentystów (sic!), natomiast rabaty i promocje są dla pacjentów ponad pięciokrotnie ważniejsze niż dla dentystów. 

Wykres 45.

Wykres 46. 

Ciekawe wnioski można wysnuć z analizy odpowiedzi udzielonych przez dentystów i pacjentów odnośnie możliwości korzystania z płatności na raty (Wykres 47). Otóż pacjenci prawie trzykrotnie częściej uznają tę cechę placówki za bardzo ważną – co wydaje się oczywiste; natomiast możliwość korzystania z płatności na raty jako cecha ważna jest już prawie tak samo często wskazywana zarówno przez dentystów, jak i pacjentów. Być może stomatolodzy w możliwości skorzystania z płatności na raty upatrują sposobu na przyciągnięcie pacjenta do swojej placówki.

Wykres 47.

Wniosek ogólny: dentyści i pacjenci różnią się w poglądach na temat finansowych benefitów. Niezależnie od ich formy, w każdym przypadku są to elementy bardzo ważne dużo częściej dla pacjentów niż dla dentystów. Stomatolodzy uznają te dodatki częściej za ważne lub mało ważne. Jedynie w odniesieniu do cen zabiegów wskazania pacjentów i dentystów są podobne: obie grupy uznają tę cechę placówki za bardzo ważną lub ważną, a dentyści zauważalnie częściej od pacjentów wskazują ją jako najważniejszą cechę gabinetu.

PŁEĆ, MIEJSCE ZAMIESZKANIA, STRACH PRZED LECZENIEM I WIEK A WYBRANE CECHY DENTYSTY I GABINETU

Najczęściej na kompetencje jako na bardzo ważną cechę dentysty wskazywały osoby po 60. r.ż. – aż 93% ankietowanych, natomiast najrzadziej – osoby młode, – w przedziale wiekowym 26-30 lat. W pozostałych grupach respondentów odsetek wskazań był także bardzo wysoki – w okolicach 80%. Szczególnie często wskazywali też na kompetencje mieszkańcy wsi. Co zadziwiające, pojawiały się też odpowiedzi, że kompetencje są mało ważne lub wręcz nieważne (sic!) – najwyższy odsetek odpowiedzi „mało ważne” notowany był w grupie wiekowej 46-59 lat.

Wyniki prezentuje Wykres 48.

Wykres 48.

Zrozumiałe przekazywanie informacji przez dentystę jako cecha bardzo ważna uznawana była przez wysoki odsetek badanych z każdej grupy, ale szczególnie przez osoby w wieku 60+ i kobiety (Wykres 49). Uwagę zwraca fakt, że za bardzo ważną cechę uznało ją mniej respondentów niż w odpowiedzi na pytanie o ważność kompetencji (Wykres 48). Za mało ważną lub nieważną cechę uznawali ją głównie mężczyźni, ale też i osoby bojące się dentysty – co w odniesieniu do tej akurat grupy może zaskakiwać: tyle się przecież mówi o pozytywnym wpływie rozmowy i wyjaśnień na  pacjentów odczuwających lęk przed stomatologiem.

Wykres 49.

Kolejny parametr warunkujący dobrą komunikację na linii pacjent – dentysta, czyli umiejętność słuchania, wskazywany był przez respondentów głównie jako cecha ważna (Wykres 50). Za bardzo ważną uznali ją częściej respondenci w wieku 45+. Dla dentystów jest to wskazówka, że podczas obsługiwania osób mocno dojrzałych i seniorów, powinni wykazać się cechą uważnego słuchania. Jeśli wyniki te porówna się z danymi dotyczącymi zrozumiałego przekazywania informacji, które zaprezentowane zostały na Wykresie 49, widać, że umiejętność słuchania jest ważna, ale nie ma tak fundamentalnego znaczenia, jak zrozumiałe przekazywanie informacji, a bywa też stosunkowo często postrzegana jako atrybut mało istotny – co ciekawe, najczęściej w grupie respondentów 60+. czyli tej samej, w której równocześnie bardzo często wskazywano na to, że jest to cecha bardzo ważna. Często na małą istotność tej cechy wskazywali również mężczyźni. Ponieważ umiejętność słuchania u dentysty była w dużym stopniu bardzo ważna i ważna u kobiet, dla stomatologów jest to wskazówka, że kiedy na fotelu zasiada przedstawicielka płci pięknej, warto słuchać; i zadbać o zrozumiałe przekazanie informacji – co, jak widać na Wykresie 49, jest bardzo ważne dla pań.

Wykres 50.

Choć delikatność w przeprowadzaniu zabiegów jest uznawana przez wszystkie grupy respondentów za cechę bardzo ważną, to najczęściej czynią to osoby w wieku 60+, bojące się leczenia oraz kobiety (Wykres 51). Mężczyźni okazują się „twardzielami” w porównaniu do pań: dla co dwunastego delikatne postępowanie dentysty to cecha mało ważna lub wręcz nieważna. 

Wykres 51.

PŁEĆ, MIEJSCE ZAMIESZKANIA, STRACH PRZED LECZENIEM I WIEK A WSZYSTKIE CECHY DENTYSTY I GABINETU

Przyjrzyjmy się teraz wszystkim cechom dentysty przez pryzmat płci, miejsca zamieszkania, odczuwanego strachu przed stomatologiem i wieku na odpowiedzi respondentów. Okazuje się, że tylko respondenci płci męskiej zwracali uwagę na takie cechy stomatologa, jak styl ubierania się, zaradność życiowa oraz – a jakże! – umiejętność opowiadania dowcipów. Z kolei jedynie kobiety zwracały uwagę na tytuł naukowy przed nazwiskiem (Wykres 52).

Wykres 52.

W odniesieniu do cech gabinetu (Wykres 53) zdecydowaną przewagą zainteresowania mężczyzn cieszyło się TV w poczekalni. Panie wydają się bardziej praktyczne niż panowie, gdyż tylko one wskazywały na konsultacje domowe, oglądanie filmów czy słuchanie muzyki –  ale już podczas zabiegu. Sporym zaskoczeniem jest, że i kobiety, i mężczyźni uznali z taką samą częstością, że zieleń jest ważną cechą w gabinecie.

Wykres 53.

Dzięki powiązaniu cech dentysty ze strachem przed leczeniem (Wykres 54) dowiedzieliśmy się, że dla osób, które boją się interwencji dentysty, nie mają znaczenia takie cechy, jak styl ubierania się stomatologa, jego zaradność życiowa czy umiejętność opowiadania dowcipów. Ale już wśród respondentów, którzy wskazali, iż ważne jest, aby stomatolog posiadał umiejętność rozładowania stresu, więcej niż połowa ankietowanych przyznawała się do strachu przed leczeniem. Płeć dentysty ma również istotne znaczenie dla lękliwych pacjentów – w takim samym stopniu, jak dla osób, które deklarowały, że leczenia się nie boją.

W odniesieniu do cech gabinetu (Wykres 55) konsultacje domowe okazały się tą ważną cechą, którą wybierały tylko osoby deklarujące, że boją się leczenia stomatologicznego (dzięki danym z wykresu dla płci wiemy, że były to tylko kobiety). Na drugim biegunie znajduje się TV w poczekalni – to cecha, którą za ważną uznają tylko osoby nieodczuwające lęku przed leczeniem stomatologicznym.

Wykres 54.

Wykres 55. 

Respondenci, którzy uznali styl ubierania się stomatologa, jego zaradność życiową i umiejętność opowiadania dowcipów za ważne cechy dentysty, były osobami z jednego tylko przedziału wiekowego – 31-45 lat (Wykres 56). To okres życia uznawany powszechnie za szczytowy dla aktywności zawodowej, rodzinnej i społecznej, zatem raczej nie powinno dziwić, że tylko respondenci z tej grupy wiekowej za ważne uznali cechy, które mogą być miernikami sukcesu w życiu i popularności towarzyskiej.

Wykres 56. 

Dla respondentów w wieku 31-59 lat istotne okazują się wizyty domowe, natomiast dla osób starszych ważna jest zieleń w gabinecie (Wykres 57).

Wykres 57.

Wykres 58 pokazuje, że mieszkanie w dużym mieście może wpływać na to, że przestaje się liczyć strój, a ważne stają się cechy osobowości, gdyż wszyscy ankietowani, którzy uznali umiejętność opowiadania dowcipów za ważną cechę dentysty, byli mieszkańcami dużego miasta. Z kolei wszyscy respondenci, dla których styl ubierania się był ważną cechą dentysty, byli mieszkańcami wsi. Dla osób mieszkających na wsi, równie często jak dla mieszkańców mniejszych miast, ważna była płeć dentysty – na cechę tę nie wskazał żaden mieszkaniec dużego miasta. Zaradność życiowa dentysty była ważna dla respondentów z mniejszych miast.

Wykres 58.

W odniesieniu do cech gabinetu (Wykres 59) osoby z wielkich miast najczęściej za ważne uznawały estetykę praktyki i budynku, w którym leczy dentysta, prestiż kliniki oraz możliwość oglądania filmów/słuchania muzyki podczas zabiegów. Mieszkańcy miast mniejszych stawiają na formalne potwierdzenie jakości gabinetu, gdyż stanowili większość wśród ankietowanych, którzy uznali za ważną cechę liczbę certyfikatów i dyplomów znajdujących się na ścianach oraz utytułowanie kadry.  Z kolei cechami, które mieszkańcy wsi najczęściej uznawali za ważne, były wesołe fartuszki i urok osobisty asystentek oraz higienistek stomatologicznych.

Wykres 59.

Warto dodać, że urok asystentek i higienistek stomatologicznych ogólnie częściej za bardzo ważną i ważną cechę gabinetu uznawali mężczyźni niż kobiety (Wykres 60), ale co ciekawe:   najczęściej za ważną cechę uznawały ją osoby w wieku 60+, natomiast najrzadziej – osoby młode, w wieku 18-25 lat (Wykres 61).

Wykres 60.

Wykres 61.

Pora na podsumowanie, czyli…

WNIOSKI Z ANKIETY

• W odniesieniu do najważniejszych cech dentystów zarówno pacjenci, jak i stomatolodzy zgodnie uznali, że są to staranność wykonania pracy, kompetencje, dobra komunikacja z pacjentem oraz delikatność z przeprowadzaniu zabiegów i podawaniu znieczulenia. Dentyści powinni jednak większą wagę przywiązywać do staranności wykonywanej pracy – gdyż dla pacjentów to niezaprzeczalny numer jeden. Powinni też bardziej pracować nad swoimi kompetencjami, gdyż cecha ta dla pacjentów jest najważniejszą numer dwa.
• Dentysta powinien wykazać się wysokimi kompetencjami zawodowymi szczególnie podczas leczenia osób w wieku 60+, gdyż osoby starsze w zdecydowanej większości uznawały tę cechę za bardzo ważną.
• Zaskakiwać może, że empatia i umiejętność słuchania są wyraźnie ważniejsze dla stomatologów niż dla pacjentów. Z kolei cecha, która powinna być priorytetową dla samych stomatologów (z uwagi na wymogi prawne związane z wykonywaniem zawodu), czyli stałe dokształcanie się, za najważniejszą i bardzo ważną uznało więcej pacjentów niż dentystów. To wyraźny sygnał dla stomatologów, aby dbali o uaktualnianie wiedzy zawodowej, gdyż pacjenci oczekują, iż wybrany przez nich dentysta będzie dobrze wyedukowany.
• Urok osobisty stomatologa to za mało, aby przekonać pacjenta do siebie. Wyniki ankiety wskazują bowiem, że stomatolodzy zdają się przeceniać rolę własnej atrakcyjności w relacjach z pacjentami. Z drugiej strony – walorów osobistych dentyści nie powinni też przesadnie umniejszać; podobnie, jak stylu ubierania się, posiadania tytułu naukowego lub faktu, że są zaradni życiowo – gdyż cechy te dla części pacjentów mogą być wskazówkami przy wyborze stomatologa. Może to sugerować, że pacjenci potrzebują „twardych dowodów” na to, iż mogą zaufać dentyście – gdyż stomatolog, który świetnie dba o siebie (dobra pozycja życiowa i tytuł naukowy) na pewno też będzie wiedział, jak ma zatroszczyć się o zęby pacjenta.
• Cztery najważniejsze cechy gabinetu to zarówno dla dentystów i pacjentów kolejno: uprzejmy personel, lokalizacja i dojazd, ceny zabiegów, kompetencje personelu.
• Dentyści powinni dbać o uprzejmy sposób odnoszenia się do personelu zatrudnionego w gabinecie – jest to cecha prawie trzykrotnie częściej wskazywana jako najważniejsza niż uprzejmość samego dentysty. I powinni popracować nad uprzejmością własną, gdyż aż trzykrotnie rzadziej uznają ją za najważniejszą cechę w porównaniu do uprzejmości personelu.
• Podczas obsługiwania osób mocno dojrzałych i seniorów oraz kobiet dentyści powinni uważnie pacjenta słuchać i zrozumiale przekazywać informacje, a także delikatnie przeprowadzać zabiegi i podawać znieczulenie. Warto przy tym pamiętać, że w tym przypadku – odwrotnie niż w popularnym przysłowiu – to mowa jest złotem a milczenie – srebrem, gdyż istotniejsze dla respondentów jest, aby dentysta zrozumiale do nich przemawiał niż uważnie słuchał. Wyjątkiem są kobiety – panie zauważalnie częściej od mężczyzn uznają uważne słuchanie za bardzo ważne i ważne.
• Pacjenci częściej za najważniejsze cechy uznają te, które przynoszą im realne korzyści lub zapewniają wygodę podczas pobytu w lecznicy albo podczas umawiania/odwoływania wizyty. Z kolei dla stomatologów – niewątpliwie zdecydowanie większe znaczenie ma urokliwa „otoczka” stomatologicznego biznesu: w postaci zarówno przyjemnego wyglądu budynku, pomieszczeń, jak i asysty stomatologicznej.
• Dla zdecydowanej większości pacjentów bardzo ważne i ważne są elementy funkcjonowania gabinetu, które dotyczą samej wizyty, czyli bezapelacyjnie najważniejszy bezproblemowy kontakt z gabinetem (telefoniczny lub mailowy), a także: możliwość umówienia/odwołania wizyty online, dni i godziny otwarcia lecznicy, przypomnienia smsem lub mailem o terminie wizyty. Dentyści powinni zwrócić uwagę na te aspekty, gdyż rzadziej niż pacjenci doceniają ich wagę.
• Warto, aby dentyści rozważyli korzyści płynące z wizyt domowych – za bardzo ważne uznaje je co czwarty pacjent (ponad dwukrotnie częściej niż stomatolodzy).
• Inwestowanie w medialność gabinetu może być mniej korzystne dla dentystów niż troska o zapewnienie odpowiedniego prestiżu lecznicy, gdyż dla pacjentów ta druga ma większe znaczenie. Prestiż najskuteczniej można byłoby podnieść inwestycjami w kompetencje i podnoszenie kwalifikacji personelu, gdyż zarówno pacjenci, jak i dentyści są w odniesieniu do tych cech bardzo zbieżni w ocenie: zdecydowanie uznają je za bardzo ważne i ważne. Ponadto dla pacjentów ważne są tytuły naukowe przed nazwiskiem w takim samym stopniu, jak u dentystów.
• Gabinet lub klinikę lepiej udekorować certyfikatami i dyplomami niż kwiatami doniczkowymi, gdyż formalne potwierdzenia posiadanych kwalifikacji zawieszone na ścianach są dla pacjentów zdecydowanie ważniejsze niż nawet duża ilość roślin w gabinecie.
• Certyfikaty i dyplomy na ścianach są ważne, ale osiągnięcie sukcesu na rynku może być trudne, jeśli zabraknie luźnej atmosfery w gabinecie – jest ona ważna prawie dwukrotnie częściej dla pacjentów niż urok asystentek i higienistek. Ale uwaga: w uznawaniu uroku asysty za ważny przodują jednak nie pacjenci a dentyści.
• Ceny zabiegów są częściej najważniejszą cechą nie dla pacjentów, ale dla dentystów. Pacjenci natomiast częściej uznają je za bardzo ważne. Szkoda tylko, że stomatolodzy nie widzą wystarczająco wyraźnie potencjału tkwiącego w benefitach finansowych, szczególnie w odniesieniu do Karty Stałego Klienta (lub podobnej) oraz promocji i rabatów, gdyż dla pacjentów są to cechy co najmniej istotne.
• Rozłożenie płatności na raty jest dla stomatologów zauważalnie częściej ważne niż Karta Stałego Klienta i rabaty – może dlatego, że ratalny system płatności za zabiegi to dobry sposób na zachęcenie pacjenta do kompleksowego leczenia, a tym samym – gwarancja, że pacjent zwiąże się z danym gabinetem na dłużej.
• Zamiast w wesołe fartuszki lepiej zainwestować w dobry ekspres do kawy/herbaty i w gadżety zmniejszające strach przed dentystą – gdyż cechy te są dla pacjentów ważniejsze niż sympatyczny dress code

Dentysto!

• Jeśli przyjmujesz kobietę, wiedz, że Twój tytuł naukowy ma dla niej znaczenie. Jeśli przyjmujesz mężczyznę, szczególnie w wieku 31-45 lat, warto, abyś umiał opowiadać dowcipy, był dobrze ubrany i mógł pochwalić się zaradnością życiową. Przez panie zostaniesz doceniony na pewno za to, że zaoferujesz konsultacje domowe oraz możliwość oderwania uwagi od zabiegu poprzez słuchanie muzyki/oglądanie filmów podczas leczenia. Z kolei prawdopodobnie od każdego mężczyzny dostaniesz duży plus za TV w poczekalni.
• Jeśli Twoim pacjentem jest osoba bojaźliwa, powinieneś wykazać się przede wszystkim umiejętnością rozładowania stresu. Ci, którzy leczenia się nie boją, docenią Twoją umiejętność opowiadania dowcipów, zaradność życiową oraz zwrócą uwagę na Twój styl ubierania się. Pacjent bojaźliwy szybciej doceni natomiast Twoją umiejętność pójścia na kompromis niż stanowczość i zdecydowanie oraz możliwość skorzystania z konsultacji domowych. Dla tych, którzy się nie boją, liczyć się będzie głównie TV w poczekalni.
• Jeżeli Twoi pacjenci są przeważnie w wieku 31-59 lat, oferta wizyt domowych może cieszyć się dużą popularnością; jeśli natomiast przyjmujesz seniorów, warto zadbać o dużo roślin a gabinecie.
• Dla pacjentów z wielkiego miasta istotne może być w pierwszej kolejności, czy umiesz opowiadać dowcipy, a zaraz potem – czy masz tytuł naukowy przed nazwiskiem i jaki jest Twój urok osobisty. Zwrócą też uwagę na kolory ścian w gabinecie oraz estetykę budynku i otoczenia. Mieszkańcy wsi za istotny uznają Twój styl ubierania się oraz wesołe fartuszki i urok osobisty asystentek i higienistek, natomiast dla osób pochodzących z małych miast ważna będzie Twoja zaradność życiowa, a także utytułowana kadra w gabinecie i liczba dyplomów oraz certyfikatów.

Post Co pacjenci sądzą o dentystach i jak (nie)wiele na ten temat wiedzą stomatolodzy pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

My już wiemy, co dla pacjentów jest ważne.

Zdobądź i Ty tę wiedzę.

Ankieta „Co pacjenci sądzą o dentystach i jak (nie)wiele na ten temat wiedzą stomatolodzy” przygotowana przez portal Dentysta.eu to jedyne chyba w naszym kraju (a może i na świecie?…) badanie, w którym na identyczne, nieraz bardzo szczegółowe pytania odpowiadali zarówno pacjenci, jak i stomatolodzy. Pytania tworzą dwie sekcje: jedna dotyczy cech dentysty, druga – właściwości gabinetu.

Wszystkich respondentów pytaliśmy o to, co (i w jakim stopniu) jest ważne lub nieważne w odniesieniu do dentysty i personelu w gabinecie oraz gabinetu stomatologicznego.

Dzięki temu, że zarówno leczący, jak i leczeni odpowiadali na dokładnie takie same pytania, otrzymaliśmy wiele cennych informacji:

• na temat priorytetów w procesie leczenia, wyglądzie i wyposażeniu gabinetu stomatologicznego oraz w osobie/sposobie bycia samego dentysty i jego asysty – wszystko okiem pacjenta lub stomatologa;
• odnośnie najważniejszych cech stomatologa lub gabinetu dentystycznego, które mają wpływ na wybory pacjentów;
• dotyczących różnic między tym, co stomatologom się wydaje, a tym, co naprawdę sądzą pacjenci o stomatologach i co jest dla nich ważne przy wyborze dentysty/gabinetu.

Wyniki zaskakują i dają do myślenia, gdyż okazuje się, że choć przemyślenia stomatologów są w pewnej części zbieżne z tym, co o dentystach sądzą pacjenci, to już w innych obszarach (często o kluczowym znaczeniu podczas podejmowania przez pacjenta decyzji o wyborze stomatologa lub gabinetu) lekarze dentyści mało wiedzą na temat tego, co naprawdę jest ważne dla pacjentów. Co najciekawsze: największe różnice w odpowiedziach nie pojawiają się bynajmniej tylko w części dotyczącej cen za usługi stomatologiczne, ale w odniesieniu do kompetencji, delikatności w przeprowadzeniu zabiegu, empatii, umiejętności słuchania, uprzejmości personelu w gabinecie oraz w odniesieniu do cech, które bezpośrednio wpływają na ułatwienie pacjentom korzystania z usług gabinetu. Dzięki zestawieniom wiemy, że dla pacjentów liczy się bardziej wymiar praktyczny, podczas gdy dentyści sądzą, że raczej najważniejsza jest tzw. otoczka, czyli cechy, które tworzą dobre wrażenie.

Czy wynika z tego, że dentyści są niepraktyczni, oderwani od rzeczywistości i kompletnie nie wiedzą, na czym zależy pacjentom? Cóż, wyniki ankiety wskazują, że stomatologów cechuje tu raczej pewna nonszalancja. Gdyby się jej wyzbyli, mieliby duże szanse na trafienie w sedno oczekiwań pacjentów.

Mogą to osiągnąć, korzystając z wyników najnowszej ankiety przygotowanej przez Dentysta.eu – bo precyzyjnie wskazują one na obszary, w których dentyści powinni zmienić myślenie.

Z wyników skorzystać może każdy stomatolog – do doskonalenia swojej własnej fachowości, oraz do lepszego dopasowania oferty gabinetu pod rzeczywiste potrzeby pacjentów.

Zachęcamy do zapoznania się z odpowiedziami pacjentów i do weryfikacji własnych poglądów na temat tego, co dla pacjentów jest ważne. To wiedza bezcenna, którą można łatwo wykorzystać do wdrażania zmian na lepsze w gabinecie. Bo trzeba pamiętać, że na konkurencyjnym rynku to pacjent decyduje, gdzie zostawi pieniądze za leczenie.

Jak bardzo różne, lub jak zbieżne mogą być poglądy pacjentów i dentystów, prezentuje poniższe opracowanie graficzne. To tylko jeden z wielu wykresów obrazujących niezwykle interesujące wyniki naszego badania. Pełne opracowanie wyników ankiety zawiera znacznie większą liczbę wykresów i zestawień, które prezentują szczegóły wyborów różnych grup respondentów.

Post Zapowiedź wyników badania – czego oczekują pacjenci i co dentyści wiedzą o pacjentach pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Ankieta, której tematem przewodnim była solidność pacjentów w stawianiu się na umówione wizyty, przeprowadzona została przez portal Dentysta.eu w okresie 7-12.07.2018 r. na próbie 500 osób.

Ponieważ ankietę prowadzono przez internet, mógł w niej wziąć udział każdy zainteresowany. Uczestników spoza Polski było bardzo mało (zaledwie 1%), dlatego można przyjąć, że wyniki badania wskazują, kim są i jacy są polscy niesolidni pacjenci. Liczebność respondentów z poszczególnych województw obrazuje Wykres 1.

Wykres 1.

Zdecydowaną większość respondentów stanowiły kobiety – 79% (Wykres 2).

Najwięcej ankietowanych należało do dwóch grup wiekowych: 40-60 lat oraz 20-39 lat z nieznaczną przewagą liczebną tych pierwszych. Całkiem sporą grupę stanowiły osoby starsze – między 61 a 70 r. ż. Do tej grupy wiekowej należał prawie co szósty uczestnik badania (Wykres 3).

Wykres 2.

Wykres 3.

Z odwoływaniem umówionych wizyt jest problem – uczynił tak tylko co drugi uczestnik badania (Wykres 4), przy czym minimalnie częściej były to wizyty prywatne niż realizowane na NFZ Wykres 5). Warto tu podkreślić, że aż 90% respondentów odpowiedziało, że korzysta z usług NFZ (Wykres 6).

Wykres 4.

Wykres 5.

Wykres 6.

Nieprzychodzenie na wizytę bez uprzedniego jej odwołania też nie jest rzadkością. Wyraźnie częściej zjawisko to pojawia się w odniesieniu do wizyt prywatnych niż realizowanych w ramach NFZ (Wykres 7).

Wykres 7.

Zdecydowana większość badanych rejestruje się do lekarza samodzielnie. Prawie co piąty ankietowany zapisywany jest na wizyty medyczne również przez rodzinę (Wykres 8). Aż 90% badanych przychodzi na tak zarezerwowaną wizytę – nawet, jeśli jest to wizyta, której pacjenci nie chcą odbyć (Wykres 9).

Wykres 8.

Wykres 9.

Zdecydowanie najczęściej wybierana jest rejestracja telefoniczna (częściej wybierają ją kobiety niż mężczyźni), a zaraz potem – rejestracja poprzez osobiste zgłoszenie się do lecznicy; tę formę preferują panowie (Wykres10 i Wykres 11). W samodzielnym zapisywaniu się na wizyty prym wiodą kobiety. Mężczyźni częściej niż panie rejestrowani są przez kogoś: rodzinę, pracownika czy partnerkę (Wykres 12).

Wykres 10.

Wykres 11.

Wykres 12.

Charakterystyczne jest, że im bardziej zaawansowany wiek pacjentów, tym mniej w tej grupie rejestracji online. (Wykres 13). Rejestrację online częściej wybierają kobiety niż mężczyźni (Wykres 14).

Wykres 13.

Wykres 14.

Wysoka nota dla rejestracji osobistej w odniesieniu do innych sposobów umawiania się na spotkania z lekarzami niekoniecznie musi wynikać z sympatii i przywiązania pacjentów do tej formy rejestrowania na wizytę. Może to być raczej efekt powolnej cyfryzacji polskiej służby zdrowia i związanych z tym ograniczonych możliwości rejestrowania się online. Bo kiedy zaledwie 15% ankietowanych wskazało, że najczęściej wybiera rejestrację online (Wykres 15), to już dwukrotnie więcej respondentów uznało ten sposób rejestracji za preferowany (Wykres 16).

Wykres 15.

Wykres 16.

Warto jeszcze podkreślić, że aż 77% respondentów uznało rejestrację online za dobry pomysł (Wykres 17). Możliwe zatem, że pacjenci w rzeczywistości wybierają tradycyjne formy rejestracji, czyli przez telefon i osobiście, ale robią tak dlatego, gdyż brakuje wygodniejszych alternatyw elektronicznych.

Wykres 17.

Przyjrzyjmy się teraz meritum ankiety: okazuje się, że 21% badanych przyznaje, iż zdarzyło się im nie przyjść na umówioną wizytę bez jej odwołania (Wykres 18).

Wykres 18.

Oznacza to, że prawie co piąty respondent to nie kto inny, jak właśnie pacjent – widmo. Mamy zatem podmioty tej ankiety – jak się okazuje, w całkiem pokaźnej liczbie. Wiemy też, że większość niesolidnych pacjentów to ludzie, którzy dopiero niedawno weszli w dorosłość. Najsolidniejsi okazali się respondenci najstarsi – powyżej 70 lat (Wykres 19) – może dlatego, że w ich wieku spotkania z lekarzami bywają wpisane w grafik tak często, że zapomnieć o nich trudno.

Wykres 19.

Ankietowani z najstarszej grupy wiekowej także najrzadziej odwoływali zaplanowaną wizytę – prawie dwukrotnie rzadziej, niż ankietowani z wieku 26 – 39 lat, czyli osoby zazwyczaj mocno obciążone obowiązkami zawodowymi i rodzinnymi (Wykres 20 ).

Wykres 20.

Problemem, który poza niezapowiedzianą nieobecnością pacjenta spędza sen z powiek lekarzom i dentystom, jest spóźnialstwo pacjentów. Jeden spóźniony pacjent może być przyczyną przesunięcia w czasie wizyt u całej reszty oczekujących na przyjęcie w danym dniu.

Problem spóźnień nie jest, niestety, rzadkością: nieco więcej niż 1/4 badanych ogółem przyznała, że zdarzyło się im spóźnić na spotkanie z lekarzem (Wykres 21). Ale już częściej niż co drugi pacjent potwierdza, że informuje o swoim potencjalnym spóźnieniu na wizytę (Wykres 22).

Wykres 21.

Wykres 22.

Zdecydowana większość spóźnień dotyczyła 15 minut, jednak bywały i około godzinne spóźnienia (Wykres 23). Tylko 4% lekarzy straciło cierpliwość dla spóźnialskich pacjentów i nie przyjęło ich na wizytę (Wykres 24).

Wykres 23.

Wykres 24.

Z punktualnością na bakier najczęściej bywali respondenci z najmłodszej ankietowanej grupy, najrzadziej – seniorzy 70+ (Wykres 25). Warto przy tym podkreślić, że były to też jednocześnie dwie grupy doskonale zorientowane w kwestii swojej punktualności (lub jej braku), gdyż nie padła tu ani jedna odpowiedź „nie wiem”. Największy problem z oszacowaniem, czy było się punktualnym (i z samą punktualnością) mieli 26-39-latkowie. Czyżby za takim wynikiem stał zazwyczaj bardzo intensywny tryb życia i brak większych zmartwień zdrowotnych u respondentów z tej grupy?

Wykres 25.

Aż 96,9% (!) wszystkich ankietowanych (czyli większość pacjentów – widm także) uważa, że należy poinformować personel medyczny o niemożności stawienia się na umówionej wizycie (Wykres 26). Taką opinię wyraża więcej kobiet, niż mężczyzn, przy czym panowie zdają się wierzyć, że ich anonimowość jako niedoszłych pacjentów jest tym, co mogłoby chronić ich samych przed wpisaniem na czarną listę niesolidnych pacjentów (Wykres 27). Najbardziej zasadnicze poglądy na temat konieczności odwoływania umówionych wizyt mają 61-70-latkowie, natomiast grupy najmłodszych i najstarszych respondentów cechuje największa beztroska w tej kwestii (Wykres 28). Interesujące jest, że niektórzy ankietowani należący do grup najbardziej aktywnych zawodowo i społecznie, czyli 26-39- i 40-60-latków, jako jedyni uważają, że nie muszą informować o odwołaniu wizyty, jeśli nie podali swoich danych osobowych. Cóż…, lekarz i lekarz dentysta na niezapowiedzianej nieobecności pacjenta anonimowego tracą dokładnie tyle samo, co w sytuacji, kiedy na spotkanie nie stawia się pacjent, którego personalia są im znane. Jedyna różnica polega na tym, że w razie wprowadzenia„czarnej listy niesolidnych pacjentów” trafiliby na nią na pewno ci nieanonimowi.

Wykres 26.

Wykres 27.

Wykres 28.

Budujące jest, że przekonanie respondentów, iż należy z wyprzedzeniem informować gabinet o niestawieniu się na umówioną wizytę, zdecydowanie idzie w parze z rzeczywistymi zachowaniami. Okazuje się bowiem, że aż 99% (!) ankietowanych, dla których oczywiste jest odwołanie umówionej wizyty w razie zmiany swoich planów, stawia się na spotkanie z lekarzem w ustalonym terminie. Ci, którym zdarzyło się nie przyjść na umówioną wizytę, częściej deklarowali już, że zaplanowanego spotkania nie trzeba odwoływać; no, chyba że podało się swoje dane osobowe…

Swoiste asekuranctwo polegające na tym, że decyzję o byciu zwyczajnie fair w stosunku do lekarzy i innych pacjentów poprzez odwołanie umówionej wizyty medycznej uzależnia się od podania danych osobowych przy rejestracji, wyraźnie widać w grupie respondentów niepewnych własnych poczynań. Bo ankietowani z grupy, w której najwięcej osób deklarowało, że nie trzeba informować gabinetu o niestawiennictwie (a jeśli już to tylko w sytuacji, kiedy podało się swoje dane osobowe), na pytanie o to, czy zdarzyło im się nie przyjść na umówioną wizytę bez jej odwołania, odpowiadali, że nie wiedzą (Wykres 29).

Wykres 29.

Warto tu podkreślić, że prawie połowa badanych uważa, iż czarna lista pacjentów – widm krążąca między gabinetami to dobry pomysł na wyegzekwowanie solidności u tych osób (Wykres 30). Podobne poglądy na tę kwestię mają zarówno leczący się prywatnie, jak i korzystający z usług realizowanych przez NFZ (Wykres 31).

Wykres 30.

Wykres 31.

Pomysł „czarnej listy” najbardziej podoba się – a jakże! – grupie najsolidniejszych pacjentów (Wykres 32), a najmniej – respondentom, którzy nie wiedzą, czy zdarzyło się im nie stawić na wizycie uprzednio nieodwołanej. Podkreślmy, że w tej właśnie grupie było najwięcej pacjentów – widm. Interesujące jest, że w grupie, której uczestnicy przyznali, iż zdarzyło się im nie stawić na wizytę i nie odwołać jej, prawie tyle samo osób uważa, że należy być fair i odwoływać umówione spotkania z lekarzem, jak i tych, którzy uważają, że nie trzeba tego robić.

Wykres 32.

Zainteresowało nas, czy pacjenci mają opór wewnętrzny przed ponownym zarejestrowaniem się do gabinetu, który narazili na straty swoją niesolidnością w stawianiu się na wizytę. Okazało się, że większość ankietowanych takich oporów nie ma. 57% respondentów deklaruje, że umówiłoby się na wizytę w tym samym gabinecie, w którym lekarz czekał na nich nadaremno (Wykres 33). Zaledwie co piąty respondent nie umówiłby się tam więcej. Więcej skrupułów w tej kwestii wykazywały kobiety niż mężczyźni (Wykres 34). Czy do głosu doszła tu słynna kobieca wrażliwość?….Na to pytanie nasza ankieta nie przynosi odpowiedzi, ale ekipa portalu Dentysta.eu nie wyklucza pogłębienia badań w tym obszarze – motywy dalszych zachowań pacjentów względem gabinetu, który z powodu ich niesolidności poniósł straty, mogą okazać się bardzo interesujące.

Wykres 33.

Wykres 34.

Interesowało nas też, dlaczego pacjenci nie stawiają się na umówione wizyty. Prawie połowa respondentów przyznała, że zapomnieli o spotkaniu, a co trzeci wskazał na sytuację rodzinną (Wykres 35).

Wykres 35.

Strach był powodem niestawienia się na wizytę u zaledwie 6% badanych – co cieszy, bo na pytanie o to, który lekarz wzbudza największy lęk, 35% dzielnie odpowiedziało, że żaden (Wykres 36). Martwi natomiast, że czołowe miejsce wśród lekarzy konkretnych specjalności, do których pacjenci boją się chodzić, zajął stomatolog. Strach przed dentystą zadeklarował co trzeci-czwarty ankietowany. Co dziwne – najczęściej były to osoby z grupy 26-39-latków, a więc leczące zęby już w nowoczesnych gabinetach. Drugie miejsce przypadło 40-60-latkom – tu akurat strach przed leczeniem zębów nie jest niczym zaskakującym, gdyż jest to pokolenie, które pamięta koszmarne borowania zębów z czasów poprzedniego systemu gospodarczego Polski (Wykres 37).

Specjalistą, który w respondentach wywoływał najmniejszy lęk, okazał się pediatra (może dlatego, że wśród ankietowanych nie było nikogo, kto miałby mniej niż 18 lat i z tego tytułu musiał korzystać z usług lekarza tej właśnie specjalności). Być może to właśnie strach przed dentystą był powodem tego, że prawie co trzeci respondent nie stawiał się na umówioną wizytę bez jej odwołania (Wykres 38). Jest to wysoce prawdopodobne, gdyż z poprzedniej ankiety przeprowadzonej przez portal Dentysta.eu („Uśmiech a status społeczny”) dowiedzieliśmy się, że lęk przed dentystą jest czynnikiem skutecznie odwodzącym od spotkania ze stomatologiem – z wizyt u dentysty z powodu strachu rezygnował bowiem prawie co piąty ankietowany, a co trzeci z powodu lęku nie podejmował leczenia protetycznego.

Wykres 36.

Wykres 37.

Wykres 38.

Skoro już tyle wiemy o odwołaniach wizyt (bądź nieusprawiedliwionej nieobecności) czy o spóźnieniach do lekarza, przyjrzyjmy się temu, co ci sami respondenci sądzą o tym, w jaki sposób karać za opuszczone i nieodwołane wizyty (Wykres 39). Okazuje się, że jest tyle samo zwolenników kar niefinansowych oraz metod innych (czyli jak np. sporządzenie czarnej listy pacjentów, uświadamianie społeczeństwa, dyscyplinowanie poprzez wysłany z wyprzedzeniem sms lub telefonowanie do pacjenta). Nieco mniej jest propozycji karania finansowego – za to spektrum możliwości jest tu szerokie: od zaliczek i opłat symbolicznych za niestawienie się na wizycie i nieodwołanie jej, po fakturę z pełną odpłatnością (niezależnie od tego, czy to wizyta prywatna, czy na NFZ). Wśród metod niefinansowych najczęstszymi propozycjami były: okresowe lub stałe ograniczenie możliwości rejestrowania się w danym gabinecie oraz przesunięcie na koniec kolejki.

Wykres 39.

Wnioski z ankiety:

• Niestawianie się na wizytę i nieodwołanie jej przed terminem oraz spóźnialskość wcale nie są rzadkie, przy czym najbardziej niefrasobliwy stosunek do spóźnień czy nieobecności mają osoby ze skrajnych grup, czyli 19-25-latki oraz seniorzy 70+. Ci pierwsi doskonale wiedzą, że wizyty nie odwołali (beztroski urok młodości?…); ci drudzy – nie pamiętają, czy wizytę odwołali (skutek demencji?…).
• Zdecydowana większość respondentów zadeklarowała, że należy informować lekarza i dentystę o tym, że na wizytę się nie przyjdzie lub spóźni. Na deklaracjach często się jednak kończy.
• Pokolenie zawodowo aktywne przywiązuje dużą wagę do swoich danych osobowych. Ich niepodanie traktuje – być może – jak osłonę mającą chronić przed wpisaniem na czarną listę pacjentów niesolidnych.
• Wg respondentów sporządzenie czarnej listy niesolidnych pacjentów i przesłanie jej w obieg pomiędzy gabinetami ma głęboki sens. Pogląd ten najliczniej prezentują pacjenci solidni.

Dzięki tej ankiecie udało się też uzyskać ważną informację poboczną: że stomatolog nadal jest lekarzem wzbudzającym wielki lęk przed leczeniem. Jest to zbieżne z wynikami otrzymanymi w poprzedniej ankiecie przeprowadzonej przez Dentysta.eu. Być może dlatego dentyści tak często narzekają na straty spowodowane niestawieniem się pacjentów na wizytę.

Chcesz wykorzystać wyniki badań? Poinformuj nas o tym: marcin(at)dentysta.eu

Post Pacjenci – widma prześwietleni: wyniki ankiety o umawianiu wizyt pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Czy rzeczywiście czynnik ekonomiczny ma decydujące znaczenie w podejmowaniu decyzji o poddaniu się zabiegom stomatologicznym opłacanym z własnej kieszeni? A może mają z tym coś wspólnego inne elementy, jak na przykład podejście do życia lub aktywność zawodowa? Postanowiliśmy to sprawdzić i przeprowadziliśmy trwające dwa lata badanie „Uśmiech a status społeczny”.

Wyniki okazały się bardzo interesujące i ujawniły szereg zależności; między innymi dotyczących statusu materialnego i chęci wydawania sporych kwot na zachowanie urody i zdrowia uśmiechu. Odsłoniły też głębszą warstwę problemu troski o jakość uśmiechu – odnoszącą się nie do samego statusu, ale do mentalności społecznej. Poznajmy zatem fakty.

Aby poznać odpowiedzi na pytania dotyczące powiązań między zarobkami a urodą uśmiechu, przygotowaliśmy ankietę „Uśmiech a status społeczny”.
Ankietę, dostępną online, można było wypełniać od maja 2011 r. do maja 2013 r. Pierwszą osobą, która oddała w tym okresie swój głos, okazał się młody mężczyzna, a ostatnią – o kilka lat starsza od niego kobieta.

We wskazanym okresie w sumie ankietę wypełniło 3039 osób z Polski i zagranicy, przy czym przeważającą grupą respondentów okazały się panie (2679 głosów), stanowiąc ponad 88% odpowiadających. Badanie kierowane było do osób w różnym wieku: od poniżej 10 lat do powyżej 60, w przedziałach pięcioletnich – dla respondentów do 30 roku życia – i dziesięcioletnich dla respondentów starszych.

Najliczniej ankietę wypełnili mieszkańcy województw (kolejno): śląskiego, małopolskiego i wielkopolskiego. Respondentów z zagranicy było 33, czyli ok. 0,01% ogółu.

Na początek zainteresowało nas, kiedy wykonywane jest szczotkowanie, oraz zależności między tym, ile razy dziennie myje się zęby, a wiekiem, wykształceniem, statusem zawodowym i aktywnością na rynku pracy, podejściem do życia i kontaktami interpersonalnymi na gruncie profesjonalnym. Wyniki ankiety przyniosły wyjątkowo ciekawe spostrzeżenia.

Pory szczotkowań wypadły dobrze, ponieważ prawie 70% ankietowanych zadeklarowało, że myje zęby po kolacji, 47% respondentów szczotkuje uzębienie po śniadaniu, a o 2% więcej sięga po przybory do czyszczenia zaraz po przebudzeniu się. Tylko 6% badanych przyznało, że myje zęby po każdym posiłku.

Niezależnie od wieku, ankietowani deklarowali najczęściej, że zęby myją 2 razy w ciągu doby, czyli zalecaną przez stomatologów minimalną liczbę razy.

Wykres zależności wieku i liczby szczotkowań dziennie pokazuje nam dość ciekawą sytuację: okazuje się, że odsetek osób z krańcowych przedziałów wiekowych, czyli bardzo młodych (w wieku 10-15 lat) i najstarszych (powyżej 60 roku życia) względem konkretnej ilości szczotkowań jest podobny, ale w tym porównaniu –  uwaga – tylko seniorom (powyżej 60 roku życia) zdarza się nie myć zębów wcale. Ignorowanie szczotkowania zdarza się jednak nie tylko najstarszym ankietowanym, ale – co jest bardzo niepokojące – osobom z innych przedziałów wiekowych także. Młodzi (do 15 roku życia) wypadają zatem bardzo dobrze w porównaniu z resztą badanych, bo nie zdarzają się tu przypadki niemycia zębów. Grupa wiekowa poniżej 10 lat wypadła w naszej ankiecie wzorcowo, jednak uzyskane 100% dla szczotkowania 2x w ciągu doby jest zasługą oddania zaledwie jednego głosu (co niesie wprawdzie ze sobą nadzieję, że najmłodsze pokolenie będzie o zęby dbać, ale nie może być uznawane za wynik statystycznie miarodajny).

W tym zestawieniu zwraca uwagę gwałtowny spadek dwukrotnego i częstszego szczotkowania u osób powyżej 60 roku życia w porównaniu do osób o zaledwie kilka lat od nich młodszych, bo z przedziału wiekowego 55-60 lat. Czy ma to związek z przejściem na emeryturę? Nie, co widać na wykresie następnym, obrazującym zależność między liczbą szczotkowań, a aktywnością zawodową.

Widać, że częściej to rencistom, bezrobotnym i uczącym się zdarza się szczotkować zęby mniej niż 2x dziennie niż emerytom. W grupach: rencistów, emerytów oraz osób deklarujących „inne” w odpowiedzi na pytanie: Czym się zajmujesz?, trafia się największy odsetek odpowiedzi skrajnych:  nie myję zębów wcale i – uwaga – myć zęby częściej niż 3x w ciągu doby. Niestety, w każdej grupie aktywności zawodowo-edukacyjnej zdarzają się osoby, które nie myją zębów wcale, choć częściej zdarza się to wśród pracujących niż uczących się czy studiujących.

Wyniki badania zależności między częstością szczotkowania zębów w odniesieniu do wykształcenia niosą ważną informację: że niezależnie od tego, czy ukończyło się podstawówkę czy studia wyższe, zdarzają się ankietowani deklarujący niemycie zębów, przy czym im poziom wykształcenia wyższy, tym więcej osób szczotkuje zęby przynajmniej raz dziennie, a posiadacze dyplomów akademickich najczęściej ze wszystkich badanych grup myją zęby nawet i więcej niż 3-krotnie w ciągu doby.

Nastawienie do życia, jak się okazuje, ma spory wpływ na częstość szczotkowania: wśród tych, którzy myją zęby ponad 3x dziennie najwięcej jest optymistów. Pesymistów z kolei najczęściej spotyka się w gronie osób nie myjących zębów wcale. Z zestawienia widać też, że optymizm idzie w parze ze zwiększeniem liczby szczotkowań.

Zwykło się przyjmować, że to kobiety troskliwiej dbają o urodę uśmiechu; i rzeczywiście: z wykresu poniżej wyraźnie wynika, że zdecydowanie więcej pań niż panów częściej w ciągu doby szczotkuje zęby, w dodatku kobiety częściej też myją zęby dwu- i trzykrotnie na dzień. Niepokojące jest, że panowie dwa razy częściej niż panie szczotkują zęby zaledwie jeden raz na dzień i zdecydowanie częściej niż przedstawicielkom płci pięknej zdarza się im nie myć zębów wcale. Odsetek kobiet nie szczotkujących zębów ani razu w ciągu doby jest znikomy.

Wyniki te, w odniesieniu do wykresu nr 6 badającego zależność liczby szczotkowań i nastawienia do życia sugerują, że to kobiety są większymi optymistkami – bo częściej szczotkują zęby. Tymczasem tak nie jest, co obrazuje wykres nr 8 – poniżej: większy optymizm deklarują panowie, natomiast kobiety są większymi realistkami i większy ich odsetek wskazuje na pesymistyczne podejście do życia w porównaniu do mężczyzn.

Co zatem motywuje kobiety do częstszego szczotkowania? Raczej nie jedynie kontakty z innymi ludźmi w pracy, bo to mężczyźni deklarują, że zdecydowanie częściej natykają się na innych w czasie wykonywania obowiązków zawodowych (osoby nowo poznane albo też stałych współpracowników) przy jednocześnie większym odsetku osób aktywnych zawodowo w porównaniu do pań. Widać to na wykresie nr 9.

Możliwe, że kobiety myją zęby częściej, ponieważ ponad 70% z nich uważa, że piękny uśmiech jest ważny nie tylko na stanowiskach związanych z kontaktem z ludźmi. To samo twierdzi o ok. 14% mniej mężczyzn – co ujawnia wykres nr 10 – poniżej. Z tego zestawienia wynika również, że mężczyźni prawie dwukrotnie częściej od kobiet są przekonani, że ładny uśmiech ma znaczenie w tylko kontaktach zawodowych.

Zestawiając liczbę szczotkowań dziennie z przekonaniem o ważności uśmiechu w kontaktach zawodowych (Wykres 11) okazało się, że ponad 60% ankietowanych, którzy zęby myją 1,2 lub 3  razy dziennie, uważa, iż uśmiech jest ważny nie tylko na stanowiskach związanych z kontaktami z innymi osobami. Ciekawostka: ponad 1/3 osób, które nie myją zębów wcale, jest przekonana, że ładny uśmiech odgrywa ważną rolę tylko w zawodowych kontaktach z innymi ludźmi. Z kolei w grupie, która szczotkuje zęby więcej niż 3 razy dziennie, ponad 70% uważa, że ładny uśmiech przydaje się również poza zawodowymi kontaktami z innymi ludźmi – to wyjaśniałoby, dlaczego myją zęby tak często.

Wydawać by się mogło, że osoby niemyjące zębów wcale nie będą miały kontaktu z klientem. Nic bardziej mylnego, co widać na wykresie 12: prawie 60% z nich ma w swojej pracy codziennie kontakt z innymi ludźmi (w tym ponad 35% styka się nowo poznanymi osobami). Dane te szokują – szczególnie w odniesieniu do informacji, których dostarczają dalsze wykresy: 13 i 17.

Piękny uśmiech na pewno przydaje pewności siebie – o tym respondenci są przekonani w zdecydowanej większości i niezależnie od tego, jak sami oceniają swój uśmiech w skali od 1 (beznadziejny) do 6 (idealny). Widać to na wykresie 13. Warto zwrócić uwagę, że posiadacze uśmiechu idealnego najczęściej uważają, że nie wpływa on na poczucie pewności siebie. Obrazuje to wykres poniżej:

Należałoby oczekiwać zatem, że piękny uśmiech może być argumentem przetargowym w staraniach o zdobycie dobrej pracy i poprawę poziomu materialnego. Większość respondentów w naszej ankiecie nie miała statusu pracodawcy, ale to właśnie ci, którzy pracodawcami nie są, częściej przygotowują swój uśmiech przed rozmową kwalifikacyjną – co widać na wykresie 14. Wśród osób, które deklarowały, że są pracodawcami, aż 45% przyznało, że nie przygotowuje swojego uśmiechu przed spotkaniem na rozmowie kwalifikacyjnej. To o ok. 20% więcej niż w grupie badanych, którzy pracodawcami nie są.

Na wykresie 15 widzimy z kolei, że to głównie pracodawcy (ponad 60% ankietowanych) deklarują, że woleliby przebywać z ludźmi mającymi piękny uśmiech – co obrazuje wykres poniżej.

Interesująca jest także zależność obrazowana wykresem 16 między przygotowywaniem swojego uśmiechu do rozmowy kwalifikacyjnej a zwracaniem uwagi na uśmiech partnera. Widać tu wyraźną korelację: ci, którzy nie dbają o przygotowanie uśmiechu przed rozmową, dwukrotnie częściej deklarują również, że nie zwracają uwagi na uśmiech partnera.

Tymczasem zęby są elementem drugim w kolejności po oczach, na który ankietowani wskazywali w pytaniu wielokrotnego wyboru o to, na co zwracają uwagę podczas rozmowy. Wykres 17 ilustruje, że na oczy zwraca uwagę 82% badanych, natomiast na zęby – dokładnie 20% mniej. Dopiero w dalszej kolejności plasują się włosy czy ogólna atrakcyjność drugiej osoby.

Patrząc na czyjś uśmiech, łatwo oceniamy, co nam się w nim nie podoba. A z czego niezadowoleni są sami ankietowani? Pokazuje to wykres 18; najczęściej z koloru zębów – narzeka nań 59% osób. Następnym najczęściej wskazywanym defektem były krzywe zęby (26%), a zbliżona liczba osób wskazała na przebarwienia na zębach (26%). Dużo rzadziej irytują ankietowanych braki zębowe, bo wskazało na nie 14%.

Może luki po zębach są mnie irytujące od brzydkiego koloru szkliwa, ponieważ – jak widać na wykresie 19 – ankietowani wskazywali na braki głównie w odcinkach bocznych obu szczęk? Tylko nieco ponad 5% i 2% badanych wskazało na to, że brakuje im zębów w przednim odcinku – odpowiednio – szczęki i żuchwy.

Na wykresie 20 widzimy, że prawie połowa ankietowanych wskazała, że nie ma braków w garniturze uzębienia, ale ci, którzy luki po zębach mają, najczęściej wskazywali kolejno na próchnicę, niepowodzenie leczenia stomatologicznego i strach przed dentystą jako przyczyny utraty zębów. Zdecydowanie mniej osób wskazało na paradontozę.

Wykres 21 niesie informację o posiadanych uzupełnieniach protetycznych. Wśród wszystkich badanych uzupełnienia posiadało 36%. Najwięcej było koron i protez akrylowych, najmniej (kolejno): mikroprotez i implantów.

Wykres 22 pokazuje, że wybór konkretnego uzupełnienia protetycznego najczęściej podejmowany był pod wpływem rad dentysty, a zaraz potem – od czynnika ekonomicznego, czyli kosztu wykonania protezy. Estetyka odegrała znaczącą rolę w podejmowaniu decyzji u połowy ankietowanych posiadaczy uzupełnień.

Czynnik ekonomiczny okazał się także decydującym w pytaniu o to, co stoi na przeszkodzie, aby uzupełnić luki po zębach. Wskazało nań ponad 90% osób, które udzieliły odpowiedzi na to pytanie. Jak poważną przeszkodą w uzupełnieniu braków zębowych w porównaniu do innych czynników są względy finansowe, widać na wykresie 23. Na koszty wskazywano ponad trzykrotnie częściej niż na strach przed dentystą lub brak potrzeby uzupełnienia luk w łuku zębowym.

Przyjrzyjmy się zatem zarobkom respondentów i ich wyborom – w odpowiedzi na pytanie, czy byliby skłonni wydać kilka tysięcy złotych na to, aby zyskać piękny uśmiech, zilustrowanych wykresem 24. Ci, którzy zarabiają od 4 tys. zł w górę, wypowiadają się zdecydowanie na tak: wydaliby tę pokaźną kwotę, aby mieć piękny uśmiech. Najmniej jest też wśród nich osób negatywnie nastawionych do tego pomysłu. Im mniejsze zarobki, tym, niestety, więcej odpowiedzi na nie.

Wykres 25 pokazuje, że gotowość do wydania sporej sumy na zdobycie pięknego uśmiechu częściej deklarują osoby, które przyznają się również do tego, że zwracają uwagę na kondycję uzębienia innych, kiedy się uśmiechają.

Interesująco kształtuje się zależność między podjęciem decyzji o wydaniu sporej ilości pieniędzy na uzyskanie pięknego uśmiechu a aktywnością zawodową związaną z kontaktami z innymi ludźmi (wykres 26). Wydawać by się mogło, że na wydatek kilku tysięcy złotych powinny zdecydować się osoby, które na co dzień mają do czynienia z kontaktami interpersonalnymi. Tymczasem jest inaczej – możliwość podjęcia decyzji o wydaniu dużej ilości pieniędzy w celu zyskania pięknego uśmiechu najczęściej deklarowały osoby pracujące same i kontaktujące się z innymi telefonicznie oraz – uwaga – pracujące raczej z urządzeniami mechanicznymi.

Skoro przeciętnie tylko 1/3 ankietowanych byłaby skłonna wydać sporo pieniędzy na uzyskanie pięknego uśmiechu, to może darmowy zabieg cieszyłby się większym popytem? Odpowiedzi ilustruje wykres 27 Liczba ankietowanych zapytanych o to, czy poddaliby się darmowemu wybielaniu zębów, którzy odpowiedzieli twierdząco, jest podobna w różnych przedziałach zarobkowych. Poza skrajnymi. Ok. 80% zarabiających najmniej odpowiedziała, że tak, natomiast chętnych na darmowe wybielanie zębów wśród osób, których dochód miesięczny wynosi ponad 10 tys. zł, było najmniej – ok. 30%.

Abstrahując od wysokości zarobków: wykres 28 ilustruje, że na darmowe wybielanie zębów zdecydowałyby się najczęściej osoby, które próbowały rozjaśnić szkliwo stosując pasty wybielające, ale osiągnięty efekt był słaby (ponad 84%) i aż 3/4 osób, które były zadowolone z efektu osiągniętego przy użyciu pasty. W gronie tych, którzy past wybielających nie stosowali, nieco ponad połowa deklarowała chęć darmowego wybielania.

Jak zarobki mają się do wybielania zębów ilustruje wykres 29. Najczęściej wybielanie zębów wykonują osoby o najlepszych dochodach: od 4 tys. zł w górę. Przeciętnie jedna osoba ankietowana na sześć z tego przedziału finansowego deklarowała, że poddała się rozjaśnianiu koloru szkliwa. Najrzadziej wybielanie wykonują osoby o najniższych zarobkach – 500 zł miesięcznie: szkliwo rozjaśniało sobie nieco ponad 3% badanych. Co ciekawe, wśród tych, którzy nie zarabiają, osób, które wykonały wybielanie zębów, było dwukrotnie więcej.

Z uwagi na przyciemnienie koloru szkliwa, wybielanie przydałoby się amatorom nikotynowego dymka. Dzięki naszej ankiecie udało się udowodnić, jak silna jest zależność między barwą zębów a liczbą wypalanych dziennie papierosów. Ilustruje to wykres 30: żadna z osób wypalających ponad 1 paczkę papierosów dziennie nie zadeklarowała, że ma biały lub kremowo-biały kolor zębów.

Zależność koloru szkliwa od liczby wypalanych papierosów jest bardzo silna, ale o ile wśród badanych wypalających mniej niż 2 paczki dziennie w każdym przedziale widocznym na wykresie 31 przynajmniej część osób deklarowała, że skorzystałaby z wybielania zębów, gdyby było darmowe, o tyle wśród tych, którzy palą najwięcej, czyli ponad 2 paczki dziennie, żadna nie wyraziła chęci skorzystania z wybielania zębów w opcji darmowej. Z ankiety wynika, że są to w dużej mierze osoby zarabiające ponad 10 tys. zł miesięcznie.

Wykres 32 ilustruje, że osoby najbardziej wierne nałogowi nikotynowemu równie radykalnie podchodzą do  kwestii wydania kilku tysięcy złotych na uzyskanie pięknego uśmiechu. Żadna z tych osób nie odpowiedziała tak.  Połowa nie zdecydowałaby się na taki wydatek, pozostali – nie wiedzą, czy postanowiliby wydać sporo pieniędzy na uzyskanie pięknego uśmiechu. W grupie tych palaczy, którzy nie zdecydowaliby się na wydanie pieniędzy na zabiegi stomatologiczne, silnie zaznacza się grupa badanych wypalających zaledwie kilka papierosów miesięcznie. Aż 55% z nich nie wydałoby kilku tysięcy złotych, aby zyskać piękny uśmiech.

Wnioski z ankiety: piękny uśmiech jeszcze nieprędko zagości w ustach wszystkich. Głównie z powodów ekonomicznych – czynnik finansowy determinuje podjęcie decyzji o wykonaniu uzupełnienia protetycznego, podjęciu leczenia zachowawczego w gabinecie prywatnym czy wykonaniu zabiegów z zakresu stomatologii estetycznej. Ale też nie zawsze osoby zarabiające najwięcej są skłonne wydawać spore kwoty na zyskanie pięknego uśmiechu.

Pocieszające jest, że ankieta wykazała, iż wszyscy badani, niezależnie od tego, jak sami oceniają swój uśmiech, wierzą, że jego uroda dodaje pewności siebie i jest ważnym elementem w kontaktach międzyludzkich, a część wie, że zależność ta dotyczy zarówno sfery zawodowej, jak i osobistej. Szkoda tylko, że wciąż zbyt rzadko wiąże się urodę uśmiechu z liczbą szczotkowań zębów w ciągu doby, a niektóre osoby nie myją zębów wcale. Zakup dobrej jakości akcesoriów do podstawowej higieny jamy ustnej (fundamentu pięknego uśmiechu) to wydatek niewspółmiernie niski w odniesieniu do przytaczanych w ankiecie kilku tysięcy złotych, które należałoby wydać, aby przywrócić urodę zaniedbanemu uśmiechowi. Wydaje się jednak, że aby szczotkowanie zębów było częstsze, musiałaby ulec najpierw modyfikacji mentalność społeczna – bo prawie 60% osób, które  nie myją zębów wcale, to ludzie aktywni zawodowo i na co dzień kontaktujący się z innymi.

Kontakt marcin(at)dentysta.eu

Post Wyniki ankiety „Uśmiech a status społeczny” pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Nie mamy czasu na mycie zębów.

Pytanie o średni czas szczotkowania zębów wykazało wyraźny spadek rzetelnego czasu szczotkowania, który wynosić powinien około 3 minuty. Zaobserwowano spadek 3 minutowego czasu szczotkowania zębów o 8%, na korzyść szczotkowania poniżej 1 minuty – tu wzrost wynosi 3%.

Ryc 1.

Po analizie Ryc 1. wniosek nasuwa się tylko jeden – Polskie społeczeństwo nie ma czasu na prawidłową higienę jamy ustnej. Większość osób nie jest świadoma tego, iż zaniedbywanie higieny jamy ustnej prowadzi do odkładania płytki nazębnej i w rezultacie procesów zapalnych tkanek przyzębia oraz postępującej próchnicy, które wymagać będą niejednokrotnie czasochłonnego leczenia, znacznie przekraczającego koszt zabiegów profilaktycznych.
Czas poświęcony na prawidłowe zabiegi higienizacyjne oraz profilaktyczne zabiegi u stomatologa, nijak się ma do fatalnych skutków zapalenia przyzębia.

Myjemy krótko ale … rzadko(!)

Kolejne przeanalizowane pytanie to dzienna częstość szczotkowania zębów. Większość badanych osób (55-59%) myje zęby 2 razy dziennie.
Niestety, z dostępnych danych wynika, iż z roku na rok spada liczba pacjentów szczotkujących zęby powyżej 2x dziennie – spadek ten wynosi około 1% na każde 2 lata – nie łatwo się domyślić jak będzie wyglądała sytuacja za 10 lat…
Ankietowani to w ponad 90% osoby pełnoletnie, co może wpływać na przekazywanie mało rzetelnego stosunku do higieny jamy ustnej także na dzieci i pogłębienie problemu w niedalekiej przyszłości.

Ryc 2.

Wizyty coraz rzadsze.

Z badań wynika, iż pacjenci odwiedzają swojego stomatologa coraz rzadziej. Przy niekorzystnym trendzie higienizacji jamy ustnej wróży to większą nieświadomość społeczeństwa odnoszącą się do właściwej higieny jamy ustnej – a w efekcie, wyższy odsetek próchnicy. Ryc. 3 przedstawia wyraźny spadek częstości wizyt u stomatologa.

Rutynowe kontrole (np. w celu wykonania zabiegów profilaktycznych, zmniejszających ryzyko próchnicy), powinny być przeprowadzane co 6 miesięcy, rzeczywistość jednak jest inna- badanie wykazało gwałtowny wzrost wizyt mających miejsce co kilka lat, na niekorzyść tych częstszych.

Ryc 3.

Dalej postępujące aktualne trendy coraz rzadszych wizyt w gabinecie dentystycznym prowadzić mogą do pogorszenia stanu jamy ustnej Polaków i zwiększenia liczby wizyt kończących się głównie na ekstrakcjach, zabiegach endodontycznych lub innych czasochłonnych zabiegach specjalistycznych, powodujących jeszcze większą niechęć społeczeństwa do dentysty.

Podsumowanie

Przedstawione powyżej ryciny prezentują pogarszającą się sytuację higieny jamy ustnej wśród Polaków.
Badanie miało uwidocznić błędne koło, które być może zostanie zauważone przez pacjentów dopiero za kilka lat, w myśl powiedzenia „mądry Polak po szkodzie”. Polacy są nieświadomi posiadanych ubytków próchnicowych, a większość z nich nie zna prawidłowych metod szczotkowania.
Osoby dorosłe nieświadome tego, jak ważna jest prawidłowa higiena jamy ustnej, swoje błędne nawyki przekazują najmłodszym, a ci bezwiednie powtarzają błędy swoich rodziców ( i tu koło się zamyka…).

Przypisy:
1. Zdrowezeby.1k.pl (2007-2010), Usmiech.1k.pl (2011).

Załączniki:
Autor: lek. dent. Marcin Krufczyk
Strona domowa: www.dentysta.eu
Adres kontaktowy: marcin@dentysta.eu

Post Polacy za kilka lat przestaną myć zęby pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Dentofobia

Od zarania dziejów dentysta był postrzegany jako postać negatywna, kojarząca się głównie z bólem i nieprzyjemnymi doznaniami. Ten utarty pogląd sprawia, że ludzie boją się wizyt u dentysty, a niektórzy unikają ich jak ognia. Skrajny strach powodujący ataki paniki i paraliżującą niechęć jest nazywany dentofobią (1, 2). Niechęć pacjenta na fotelu dentystycznym jest przeszkodą zarówno dla niego samego, jak i dla dentysty, a spowodowane strachem jego nadmierne pobudzenie i wrażliwość na choćby najlżejsze dotknięcie lekarza uniemożliwia wręcz  leczenie. Czy jest na to sposób? Dentyści prześcigają się w stosowaniu przeróżnych metod zmniejszania napięcia w kontakcie z pacjentami. Która z tych metod jest skuteczna i czy w ogóle można się wyzbyć strachu i poczucia lęku?

Cel pracy

Celem badania było uchwycenie podstawowych czynników wywołujących stres podczas wizyty u stomatologa, a także znalezienie złotego środka, który pozwoli na zmniejszenie napięcia w relacji dentysta – pacjent. Ponadto podjęto próbę:
• ustalenia natężenia strachu i jego wpływu na częstość wizyt u dentysty,
• wychwycenia najbardziej stresogennych zabiegów,
• przedstawienia wzorcowej postawy lekarza,
• określenia standardów wyposażenia gabinetu i poczekalni, które pozwolą na ograniczenie stresu pacjentów do minimum.

Materiały i metody

Badanie zostało przeprowadzone w formie anonimowej ankiety internetowej oraz jej drukowanego odpowiednika w celu potwierdzenia osiągniętych wyników. Ankieta była dostępna pod adresem internetowym dentofobia.1k.pl od 5 lipca do 30 września 2010 roku. Stronę z ankietą zabezpieczono w taki sposób, by jedna osoba (jeden adres IP) mogła wypełnić ją tylko raz – pozwoliło to na uzyskanie obiektywnych, wolnych od błędów, rzetelnych wyników. Oprogramowanie ankiety wymagało wypełnienia wszystkich pól przez osobę odpowiadającą przed jej ostatecznym wysłaniem i stanowiło podstawę do przeprowadzenia badania na większą skalę. W badaniu „Dentofobia – strach przed dentystą” wzięło udział 3687 osób. Ankieta osiągnęła dużą popularność dzięki wsparciu portalu dentystycznego dentysta.eu oraz kilku innych stron tematycznych. Badani, którzy reprezentowali kilka przedziałów wiekowych (tab. I), pochodzą z różnych regionów Polski (tab. II).

TABELA I. Wiek badanych

TABELA II. Podział badanych ze względu na miejsce zamieszkania

Ankieta składała się z 30 pytań jednokrotnego lub wielokrotnego wyboru oraz 6 pytań otwartych. Odpowiadając na nie, osoba badana mogła szczegółowo opisać dany problem. Wyniki ankiety zostały zebrane i zanalizowane w wielowymiarowych tabelach, a następnie przedstawione za pomocą wykresów.

Dentofobia

Wyniki i omówienie badania

• Co tak naprawdę jest przyczyną strachu?
Aby skutecznie walczyć z chorobami, do których niewątpliwie zalicza się dentofobia w jej zaawansowanej postaci, należy przede wszystkim poznać przyczynę strachu, którego podłoże znajduje się w przeszłości (ryc. 1).

Ryc. 1. Przyczyny strachu przed dentystą.

Około 60% pacjentów podaje – jak można się było spodziewać – ból i przykre doświadczenia w przeszłości jako przyczynę strachu przed dentystą (3). Kolejne 36% to pacjenci, którzy skarżą się na złe podejście lekarza – niespełniającego ich oczekiwań lub traktującego przedmiotowo pracę zawodową. Co piąty pacjent nie wytrzymuje swojej bezsilności podczas zabiegów. Każe to się zastanowić nad stworzeniem w gabinecie atmosfery, w której leczony ma wrażenie panowania nad sytuacją i jej kontrolowania. Chodzi tu szczególnie o cierpliwe podejście dentysty do pacjenta i zaprzestanie działań po wykonaniu przez niego umówionego znaku, np. uniesienia ręki przy nadmiernej bolesności zabiegu. Nie bez znaczenia są także opinie i historie znajomych oraz ceny zabiegów (4).

• Kobieta czy mężczyzna?

Ryc. 2. Częstość wizyt w gabinecie dentystycznym.

Z badania wynika (ryc. 2), że kobiety wciąż są silniejszą grupą pacjentów i odwiedzają swojego dentystę znaczenie częściej niż mężczyźni –  zwykle wizyta odbywa się po 6-12-miesięcznej przerwie. W przypadku mężczyzn wizyty najczęściej następują co kilka lat lub też – jak zdeklarowało aż 11% badanych mężczyzn – nie dochodzi do nich w ogóle!!!
Płeć nie jest wyznacznikiem pozwalającym określić stosunek pacjenta do dentysty (ryc. 3). Badanie wykazało niemal identyczny rozkład natężenia niechęci do dentysty u obu płci. Dlatego można się pokusić o stwierdzenie, że kobiety, przy tym samym współczynniku niechęci do dentysty, w większym stopniu przywiązują wagę do zdrowego i pięknego uśmiechu.

Ryc. 3. Poziom strachu przed dentystą u kobiet i mężczyzn.

Około 18% badanych nie boi się wizyty w nawet najmniejszym stopniu, 15% natomiast podaje typową dentofobię – strach jest paraliżujący.

• Bolesne znieczulenia
Ponad 80% badanych podaje, iż było znieczulanych co najmniej raz podczas wizyty u stomatologa. Zdecydowana większość (76%) była poddawana „standardowemu” znieczulaniu, tzn. z użyciem igły i strzykawki (nasiękowemu lub przewodowemu), 3% z użyciem podtlenku azotu, a tylko 1% miało kiedykolwiek styczność z nowoczesną metodą znieczulenia sterowanego komputerowego – Wand. Najmniej bolesnymi znieczuleniami wg pacjentów są znieczulenia podtlenkiem azotu, typu Wand oraz powierzchowne (sprayem lub żelem), natomiast znieczulenia z użyciem igły, podawane w sposób tradycyjny, należą do najbardziej bolesnych. Co czwarty badany uznaje tę drogę podania za bardzo bolesną, a 41% uważa, że ból jest średni, co i tak jest wynikiem znacznie gorszym od odczuwania podawania znieczulenia innymi metodami.
Badani są najczęściej znieczulani podczas ekstrakcji (ryc. 4), inne powody znieczuleń to wypełnianie ubytku i leczenie kanałowe – warto tu zauważyć,  iż leczenie kanałowe w Polsce wciąż w ponad 80% wykonuje się metodami mortalnymi (5).

Ryc. 4. Najczęściej wykonywane znieczulenia.

Bolesność znieczulenia sprawia, że co siódma osoba rezygnuje z jego podania podczas kolejnych wizyt, 75% natomiast się tym nie zniechęca i nie widzi problemu, by powtórnie poddać się znieczuleniu. Gdyby znieczulenia do wszystkich zabiegów były refundowane, aż 50% osób badanych wyraziłaby chęć jego zastosowania nawet przy prostych zabiegach dentystycznych, w których ryzyko bólu jest niskie.

• Tabletka lepsza od dentysty…
Ponad połowa ankietowanych przyznaje się do zwalczania bólu zęba w sposób farmakologiczny – używając środków przeciwbólowych i odwlekając w ten sposób wizytę u dentysty, natomiast 34% odwiedza stomatologa bezzwłocznie. Taka postawa wymaga dokładnego edukowania pacjentów i wyjaśniania, czym grozi niepodjęcie działań leczniczych przy aktywnym procesie próchnicowym lub zapalnym. Większość zaniedbań może prowadzić do martwicy/zgorzeli miazgi zęba lub nadmiernego zniszczenia tkanek twardych zęba i w efekcie jego utraty.

• Strach przyczyną choroby próchnicowej
Niemal połowa badanych podaje, że strach przed bólem w gabinecie stomatologicznym jest tak duży, że nie decydują się na wizytę u stomatologa (ryc. 5) – jest to początek tzw. błędnego koła (strach przed dentystą › rzadkie wizyty u dentysty › problemy dentystyczne › bardziej bolesne i skomplikowane zabiegi › spotęgowanie strachu  ›  jeszcze rzadsze wizyty (6). Ale przecież nie każda wizyta musi się kojarzyć z bólem i przykrymi przeżyciami. Pacjent powinien mieć świadomość, że częste wizyty, obejmujące zabiegi profilaktyczne, przyczyniają się do lepszej mineralizacji szkliwa, a w efekcie zdrowia zębów – bez ryzyka „wiercenia”, leczenia kanałowego i ekstrakcji, które są głównymi przyczynami bólu.

Ryc. 5. Strach jako przyczyna rzadkich wizyt u dentysty.

• Znieczulenie ogólne na żądanie?
Badania wykazały iż ponad 44% osób wybrałaby znieczulenie ogólne, popularnie zwane narkozą, do bardziej bolesnych zabiegów, takich jak np. ekstrakcja. Niestety większość z nich (> 80%) nie zdaje sobie sprawy z ryzyka oraz złożoności tego zabiegu.

• Główne czynniki stresogenne

Ryc. 6. Główne czynniki stresogenne.

Najbardziej stresujące podczas wizyty u dentysty jest, jak można się domyślić, nieprzyjemne uczucie podczas opracowywania ubytku oraz związany z tym ból (ryc. 6). Na drugim miejscu jest obawa o to, czy wizyta u dentysty nie przysporzy zbyt wysokich kosztów. Inne równie ważne przyczyny dyskomfortu to słyszalny w poczekalni odgłos pracy wiertła (43%) oraz specyficzny zapach gabinetu (35%). Co czwarta osoba stresuje się samym faktem oczekiwania w poczekalni, dobrze jest więc umawiać pacjenta na określoną godzinę, wyciszyć poczekalnię oraz wykazać się wyrozumiałością i sprawnym działaniem przy pacjencie.

• Jak oswoić przerażonego pacjenta?
Grupa około 4% pacjentów próbuje samodzielnie zwalczyć stres przez zażywanie środków uspokajających bezpośrednio przed wizytą u dentysty, pozostali badani starają się radzić sobie z napięciem sami w inny sposób.
Aby zagwarantować pacjentom komfortowe warunki i maksymalną redukcję stresu, oprócz wymienionych wcześniej odpowiednich godzin przyjmowania, już w poczekalni należy zadbać o miłą atmosferę wizyty (ryc. 7). Przydatne są tu elementy tzw. muzykoterapii (prawie 40% pacjentów zwraca uwagę na muzykę w poczekalni), komfortowe warunki wyposażenia w postaci wygodnych foteli czy krzeseł (33%), przyjemny zapach, dostępność prasy z różnych dziedzin, wystrój poczekalni i odpowiednio dobrane kolory ścian. Wśród innych czynników relaksacyjnych badani podają bliskość znajomej osoby oraz miły i uśmiechnięty personel recepcji/rejestracji. Mniejsze znaczenie mają filmy i programy telewizyjne włączane podczas oczekiwania na wizytę.

Ryc. 7. Metody zmniejszania stresu  w poczekalni.

Jak podają ankietowani, nic tak nie zmniejsza napięcia podczas wizyty, jak lekarz dający poczucie bezpieczeństwa i świadomość szybkiego ukończenia zabiegu (ryc. 8). Około 40% respondentów zwraca uwagę na nowoczesny sprzęt w gabinecie, wierząc, że jest on pomocny w leczeniu, przez co wizyty są dla nich mniej stresujące. Po raz kolejny, również w samym gabinecie, liczy się odpowiednio dobrana muzyka (39%).
Pacjenci w mniejszej mierze zwracają uwagę na atrakcyjność samej osoby lekarza (lekarki) i dodatkowe atrakcje, np. film włączany przy unicie stomatologicznym.
Jeśli chodzi o nowoczesny sprzęt, taki np. jak kamery wewnątrzustne  – co czwarty pacjent (25%) chciałby oglądać pracę dentysty na monitorze przy unicie, dla niemal połowy podgląd takiej pracy byłby wręcz stresujący.

Ryc. 8. Metody ograniczania stresu na fotelu dentystycznym.

• Lekarz a dobre wychowanie
Lekarza jako absolutny autorytet dla pacjenta powinna cechować nienaganna postawa i wzorowa kultura osobista. Z badania wynika, że oprócz schludnego ubioru znaczenie ma także sposób jego przywitania się z pacjentem. Tylko 10% badanych stwierdziło, że podanie dłoni przez lekarza na początku wizyty byłoby dla nich kłopotliwe (ryc. 9). Natomiast zdaniem co trzeciego pacjenta takie przywitanie zmniejsza napięcie i sprawia, że wizyta od tego momentu jest mniej stresująca (ryc. 10).

Ryc. 9. Przywitanie pacjenta przez podanie ręki.

Ryc. 10. Podanie dłoni i jego wpływ na zmniejszenie napięcia w relacji stomatolog – pacjent.

Nie bez znaczenia pozostaje także zakończenie wizyty. Pacjenci oczekują od lekarza, aby w miarę możliwości odprowadził ich do drzwi gabinetu, dla 32% jest to ważna czynność, choć nie wpływa na ich ocenę lekarza, 19% pacjentów zdecydowanie woli takich lekarzy, a tylko 7% uważa, że lekarz nie powinien odprowadzać pacjenta (ryc. 11). Samo pożegnanie pacjenta nie jest priorytetem, zapewnia jednak stworzenie więzi, dzięki której pacjent w mniejszym stopniu kojarzy wizytę z nieprzyjemnymi doznaniami, co w efekcie prowadzi do zmniejszenia stresu na przyszłych wizytach.

Ryc. 11. Zakończenie wizyty u stomatologa.

• Uśmiech dobry na wszystko
Badanie wykazało, iż zdecydowanie lepiej odbierani są dentyści, którzy się uśmiechają (ryc. 12), bo ich przyjazne podejście pozytywnie rozładowuje stres pacjenta. Nieco mniejszy  wpływ na zmniejszenie stresu ma rozmowa na różne tematy. Wszystko to w myśl zasady: Czyny są głośniejsze niż słowa, a uśmiech mówi zawsze: Lubię Cię. Czynisz mnie szczęśliwym. Cieszę się, że Cię widzę.  Oraz Twój uśmiech jest posłańcem Twojej dobrej woli. Twój uśmiech rozjaśnia życie wszystkich, którzy go widzą
(7).

Ryc. 12. Zachowanie idealnego dentysty.

Podsumowanie

Reasumując, stereotypowy, źle postrzegany dentysta nie powinien w ogóle istnieć we współczesnym świecie. Nowoczesna technologia medyczna, dobra komunikacja z pacjentem, zwracanie uwagi na szczegóły podczas urządzania poczekalni oraz gabinetu sprawiają, że pacjent będzie z uśmiechem wspominać każdą kolejną wizytę, a jego pochwały i zadowolenie będą najlepszą nagrodą dla każdego lekarza, który przyjął potrzebującego pomocy pacjenta bez niepotrzebnego stresu.

PIŚMIENNICTWO
1. Kleinknecht R.A. i wsp.: Factor analysis of the dental fear survey with cross-validation. J. Am. Dent. Assoc., 1984, 108, 1, 59-61.
2. Getka E.J., Glass C.R.: Behavioral and cognitive-behavioral approaches to the reduction of dental anxiety. Behavior Therapy, 1992,  23, 3,  433–448.
3. Bracha H.S., Vega E.M., Vega C.B.: Posttraumatic dental-care anxiety (PTDA): Is dental phobia a misnomer? Hawaii. Dent. J., 2006, 37, 5, 17-19.
4. Hilton IV, Stephen S. Barker J.C., Weintraub J.A.: Cultural factors and children’s oral health care: a qualitative study of carers of young children. Community Dent Oral Epidemiol., 2007, 35, 6, 429-438.
5. Leczenie kanałowe polskiego społeczeństwa – badanie oparte na ankiecie – http://www.dentysta.eu/ogolne/3554-leczenie-kanalowe.
6. Armfield J.M., Stewart J.F., Spencer A.J.: The vicious cycle of dental fear: exploring the interplay between oral health, service utilization and dental fear”. J. Paediatr. Child Health 2007, 43, 3, 117-121.
7. Dale C.: Jak zdobyć przyjaciół i zjednać sobie ludzi. Wyd. Studio EMKA, Warszawa 2009.

Post Dentofobia – jak oswoić przerażonego pacjenta pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Badanie, które rozpocząłem dnia 18 sierpnia 2009 miało na celu dokładniejszą analizę problemu samego leczenie kanałowego w Polsce. Ankietowani w przeciągu kilkunastu tygodni wypełnili ponad 8 000 ankiet (adres badania: leczeniekanalowe.1k.pl). Podczas badania zadano proste pytania, które pomogą w interpretacji i rozpoznaniu rodzaju problemów z którymi zgłaszają się przeciętni pacjenci. Badanie pomogło uchwycić największe żale pacjentów, które zwykle nie są przekazywane bezpośrednio lekarzowi. W pierwszej kolejności wyselekcjonowano grupę badanych, która miała przeprowadzane leczenie kanałowe przynajmniej raz- próbę 5100 osób poddano dalszej analizie.

Około 60% badanych dowiedziało się co to leczenie kanałowe od swojego lekarza podczas wizyty, 30% osób przeczytało o szczegółach w internecie lub zna zabieg ze słyszenia. Najczęściej leczonymi kanałowo zębami są trzonowce stałe (42%) oraz przedtrzonowce (22%). 7% badanych miało przeprowadzane leczenie kanałowe zębów mądrości.

Polacy wolą usuwać?
Prawie 7% badanych stanęło przed szansą leczenia kanałowego i zdecydowało się na usunięcie zęba z przyczyn finansowych, kolejne 2% to osoby, które usunęły ząb z powodu braku czasu. W gabinecie NFZ można przeprowadzić darmowe leczenie zębów przednich, niestety potrzeby są dużo większe i aż 7% Polaków nie stać na leczenie. 60% pacjentów którzy zdecydowali się na leczenie kanałowe skarżyło się na ból zęba co stanowiło przyczynę wizyty.

Dewitalizacja górą!
W stomatologii stosowanych jest kilka metod leczenia kanałowego. Badanie wykazało że prawie 90% leczonych osób miało tzw. dewitalizację – którą zaliczamy do metod mortalnych. Polega ona na umieszczeniu w zębie wkładki, której zadaniem jest „uśmiercenie” miazgi. We większości przypadków powoduje to ustanie dolegliwości bólowych i możliwość przejścia do kolejnego etapu – opracowania i wypełnienia kanałów.

Niestety, najpopularniejsza metoda (dewitalizacja), ze względu na wysoką toksyczność środka dewitalizującego, zmieniającego metafizyczne właściwości tkanek zęba jest ostro krytykowana i nie powinna być stosowana nagminnie. Zastosowanie środka dewitalizującego nie daje nam pewności powodzenia leczenia, nie wiadomo w jakim stanie będzie znajdować się miazga między otworem anatomicznym a fizjologicznym oraz czy toksyczny środek nie przeniknie do tkanek okołowierzchołkowych lub tkanek sąsiednich na skutek perforacji lub nieszczelnego wypełnienia czasowego(1).

Zdrowie trzeba wychodzić…
W zależności od rodzaju problemu, najbardziej zaleca się przeprowadzenie całości leczenia na jednej wizycie – tzw. leczenie jednoseansowe. Niestety tylko 6% badanych miało taki przywilej. Przedłużanie leczenia może być związane z powszechnie stosowanymi metodami mortalnymi (konieczność odroczenia wizyty, po założeniu wkładki dewitalizującej), brakiem odpowiedniego sprzętu w gabinecie np. konieczność wysłanie pacjenta na RTG kontrolne do innej placówki lub brakiem czasu stomatologa.

Bez RTG ani rusz?
Leczenie kanałowe wymaga znajomości dokładnego przebiegu a także liczby kanałów w zębie, która jest wartością zmienną np. pierwszy ząb przedtrzonowy górny w 13% przypadkach posiada dwa kanały i jeden otwór wierzchołkowy, w 72% natomiast mogą być to dwa kanały i dwa otwory, zmienna jest również liczba korzeni w tym przypadku może być to jeden korzeń – 19% – lub dwa korzenie – 79% (2).  Aż 60% zębów posiada skomplikowaną budowę komory oraz kanałów(3), przez co konieczne jest wykonanie wstępnego zdjęcia RTG, które pozwoli m.in. na ocenę stopnia zakrzywienia kanałów, ich szerokości oraz dokładnej liczby.
Aż 35%(!) pacjentów podczas ostatniego leczenia kanałowego nie miało zrobionego choćby jednego zdjęcia RTG, które pozwoliłoby sprawdzić z jakim typem kanałów mamy do czynienia lub czy  kanały zostały poprawnie wypełnione.

Ponad 70% przeprowadzonych kanałówek, zostało zakończonych powodzeniem, natomiast niemal 10% podjętych prób leczenia kanałowego zakończyła się utratą zęba.

Ból, dolegliwością większości.
Prawie 45% osób podaje iż leczenie było dla nich bolesne tylko na początku, co oznacza że stomatolog przyniósł ulgę, 20% osób narzeka na bolesność podczas wszystkich wizyt. 34% nie odczuwało bólu podczas zabiegu. Ważną sprawą jest tu iż ponad 55% zgłosiło się do stomatologa z bólem zęba i był on bezpośrednią przyczyną wizyty. Ból spowodował, że 63% badanych osób miało podane znieczulenie podczas ostatniego leczenia kanałowego, pozostali poradzili sobie bez niego.

Czas i pieniądz, priorytetami Polaków
Polaków najbardziej denerwuje czasochłonność zabiegu leczenia kanałowego i jego wysoka cena, która mimo wszystko jest jedną z najniższych cen w krajach unii(4).

Najczęstszym rodzajem bólu, jest bardzo silny ból ćmiący oraz przerywany, występujący co jakiś czas:

Około 7% badanych podaje że podczas leczenia kanałowego ich stomatolog napotkał problemy, najczęstszymi z nich to ciągłe krwawienie i wysięk, wąski lub dodatkowy kanał, oraz ból mimo znieczulenia.

Zapominalscy zmorą dentystów
85% regularnie stawiało się na kontynuację leczenia kanałowego, niestety 12% pacjentów podaje iż zdarzało im się zapomnieć o wizycie, co w przypadku np. wcześniejszego założenia wkładki dewitalizującej może oznaczać utratę zęba. Niestety większość zapominalskich obwinia za niepowodzenie w leczeniu samych dentystów. 4% badanych przerwało leczenie, gdyż zakończenie objawów bólowych było dla nich wystarczającym powodem do zaniechania kontynuacji leczenia, wśród nich są także osoby które w trakcie leczenia zmieniły dentystę.

Już nigdy więcej…
Po pierwszym leczeniu kanałowym 12% badanych, nigdy więcej nie zdecydowałoby się na kolejne leczenie kanałowe. Jako przyczynę swojego postanowienia podaje silny ból podczas zabiegu oraz jego cenę. Wśród 88% osób, które zdecydowałyby się na leczenie, są tacy, którzy muszą przemyśleć swoją decyzję w zależności od tego jaki ząb to będzie.

Czynniki ryzyka
– Leczenie kanałowe o 5% częściej przeprowadzane było u osób, które chodzą do stomatologa dopiero gdy ból jest nie do zniesienia, niż u osób które regularnie odwiedzają dentystów na tzw. przeglądy stomatologiczne.
– Nałogowi palacze wg badania o 7% częściej narażeni są na konieczność leczenia kanałowego, może to być argument motywujący do rzucenia nałogu.
– O 5% częściej zabiegi endodontyczne były przeprowadzane u osób skarżących się na przykry zapach z ust.
– O 2% częściej leczenie kanałowe było przeprowadzane u osób ze stwierdzoną grzybicą jamy ustnej, o tyle samo procent leczenie kanałowe częściej przeprowadzane jest u mężczyzn niż u kobiet (być może z powodu mniejszej higieny jamy ustnej?)
– O 3% częściej leczenie kanałowe było przeprowadzane u osób z nieprzyjemnym posmakiem w ustach.
– O 9% częściej leczenie kanałowe było przeprowadzane u osób, które mają założony amalgamat.
– W przypadku obecności kamienia nazębnego ryzyko kanałówki zwiększa się o 11%.
– Co ciekawe u osób które często piją mleko ryzyko „kanałówki” spada o 5%.

Reasumując problem leczenia kanałowego w Polsce, należy zwrócić uwagę na kilka rzeczy. Pierwszą z nich jest stosowanie bezpodstawnie na masową skalę mortalnych metod leczenia, są one jakby przyjętym standardem usług stomatologicznych w Polsce – co budzi olbrzymie kontrowersje.
Kolejnym problemem jest brak świadomości pacjenta o konieczności stawiania się na wizyty, ciągle duża część osób badanych traktuję wizytę u stomatologa jako popołudniową wycieczkę, o której często zapominają. Ustąpienie objawów bólowych nie jest równoznaczne z zakończeniem leczenia, co błędnie odczytuje część pacjentów, niestawienie się na wizytę np. ostatecznego wypełnienia kanałów oraz samego zęba może mieć fatalne skutki ze strony tkanek leczonego zęba i zębów sąsiednich.
Nowoczesne narzędzia takie jak endometr, nie zastąpią prawidłowej kontroli zęba po wypełnieniu- dlatego zdjęcia RTG powinny być wykonywane zarówno przed a zwłaszcza po leczeniu. Co trzeci pacjent nie miał ani jednego zdjęcia RTG podczas i po zakończeniu leczenia kanałowego.
Aż 17% osób które miały przeprowadzone leczenie kanałowe szczotkuje zęby tylko raz dziennie, 2% natomiast myje rzadziej(!), co stawia pod znak zapytania sens całego pracochłonnego zabiegu, w tym przypadku pacjent powinien zostać uświadomiony i reedukowany, powinien zrozumieć że stomatolog nie jest w stanie magicznie przywrócić jego uśmiechu bez chęci współpracy.

Załączniki:
Autor: Marcin Krufczyk
Link do ankiety: http://leczeniekanalowe.1k.pl/
Kontakt: marcin@dentysta.eu

Bibliografia:
1) Jańczuk Stomatologia Zachowawcza, Zarys kliniczny, Warszawa 2006 (s. 414);
2) Maria Barańska-Gachowsk, endodoncja wieku rozwojowego i dojrzałego, Lublin 2004(s. 153)
1) Jańczuk Stomatologia Zachowawcza, Zarys kliniczny, Warszawa 2006 (s. 404);
4) Rynek usług stomatologicznych w Europie Środkowej – http://www.dentysta.eu/ogolne/48-rynek-uslug;

Post Leczenie kanałowe polskiego społeczeństwa – badanie w oparciu o ankietę pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.

Dnia 7 września 2007 roku zamieściłem w internecie ankietę stomatologiczną. W przeciągu kilku miesięcy, aż do 19 kwietnia 2008 roku, wypełniło ją około 35 000 osób. W pierwszej kolejności, z wyników usunąłem ankiety, które wypełniano z tego samego komputera (każdy unikalny numer IP mógł wypełnić ankietę tylko raz), dzięki czemu wyniki są bardziej wiarygodne. Po usunięciu ankiet wypełnianych z tego samego IP, poddałem analizie całość wyników, czyli około 30 000 ankiet.

Ankieta składa się z kilku rozdziałów: Dane ogólne, higiena, zgryz, uzębienie, wizyty u stomatologa, zdrowie i estetyka, inne sprawy. Dane przedstawione zostaną w postaci wykresów a liczba ankietowanych, którzy odpowiedzieli na dane pytanie wyrażona będzie w procentach, każdy jeden procent to około 300 osób.

Dane ogólne

W ankiecie wzięło udział 85% kobiet (niebieski kolor na wykresie) oraz 15% mężczyzn (czerwony kolor), być może dlatego iż kobiety w każdym przedziale wiekowym znacznie częściej odwiedzają swojego stomatologa. W obu przypadkach dominujący przedział wiekowy to 14-20 lat, lecz ankietę wypełniały także osoby poniżej siódmego roku życia oraz osoby starsze powyżej pięćdziesiątego roku życia. Większość ankietowanych podała swój wzrost oraz wagę mieszczącą się w krajowej średniej (tj. 161-180 centymetrów, oraz wagę 51-70 kilogramów).

Oto ich waga przedstawiona na wykresie:

Ze względu na miejsce zamieszkania dominują ludzie ze śląska oraz małopolski i wielkopolski:

Około 400 osób (1,5%) to Polacy mieszkający poza granicą.

Higiena

Podstawą prawidłowego uzębienia jest zachowanie prawidłowej higieny jamy ustnej, dlatego też, przekrojowe pytania z ankiety pozwalają stwierdzić jak bardzo jest ona zachowana w polskim społeczeństwie. Przede wszystkim liczy się szczotkowanie zębów, powinno ono być praktykowane po każdym posiłku, lub w miarę możliwości około 3 razy dziennie. Zobaczmy jak wygląda to w przypadku ankietowanych:

Można zauważyć, że zdecydowana większość szczotkuje zęby 2 razy w ciągu dnia (drugi wiersz na wykresie) inni nawet 3 razy, lecz około 18% ankietowanych myje zęby tylko raz w ciągu dnia (pierwsza linijka), może okazać się to nie wystarczające i zaowocować próchnicą.

Ilość szczotkowań zębów u kobiet i mężczyzn w ciągu dnia.

Ciekawostką jest fakt iż znacznie częściej zęby myją kobiety, oznacza to że ponad 30% mężczyzn jest narażonych na próchnicę gdyż szczotkują zęby tylko raz dziennie. Aż 6% mężczyzn W OGÓLE NIE MYJE ZĘBÓW (większość z nich ma jeszcze pełne uzębienie), co może prowadzić do nieodwracalnych zmian w przyzębiu i groźnych powikłań. Na wykresie kolor czerwony to mężczyźni, niebieski to kobiety. Pierwsza linijka przedstawia ilość kobiet i mężczyzn myjących zęby tylko raz dziennie.

Najczęstszą porą na mycie zębów w przypadku ankietowanych jest czas tuż przed zaśnięciem i jest to prawidłowe postępowanie, dość spora grupa dba o higienę zębów tuż po głównych posiłkach takich jak śniadanie, obiad i kolacja, niestety tylko 7% wszystkich ankietowanych stara się myć zęby po każdym posiłku (jednak tylko około 3% trzyma się tego i myje je zawsze), lecz gdyby dać im na to czas i warunki to 30% z całości skorzysta z niej i będzie je myć.

Wciąż nowością w dziedzinie higieny pozostają płukanki – czyli płyny bakteriobójcze mające pozytywny wpływ na higienę jamy ustnej, tylko 6% używa ich często, a 34% (kolor czerwony) sporadycznie.

Większość bakterii jamy ustnej (ponad 90% wg badań colgate) zlokalizowana jest na języku dlatego, podczas higieny jamy ustnej niezmiernie ważna jest jego higiena. To kolejna rzecz poddana analizie.

43% ankietowanych czyści język czasami, 31% czyści go zawsze, dzięki czemu pozbywają się szkodliwej flory bakteryjnej i zmniejszają ryzyko szkodliwego wpływu na zęby oraz przyzębie.

Szczotkowanie bez wiedzy na ten temat w niektórych przypadkach może przynieść więcej szkody niż pożytku, dlatego podczas pierwszych wizyt stomatolog informuje o sposobie szczotkowania zębów, dając w ten sposób, krótki instruktaż pacjentowi. Wyróżniamy kilka metod szczotkowania, jednak z badania wynika iż tylko nieliczni wiedzą na czym one polegają. 64% (kolor niebieski na wykresie) ankietowanych nie ma pojęcia w jaki sposób najlepiej czyścić zęby, kolor zielony to osoby które wiedzą tylko o istnieniu różnych metod szczotkowania.

Aby mycie zębów miało sens ważny jest również czas kontaktu szczoteczki z mytymi zębami. Zwykłe mycie zębów powinno trwać 1-2 minuty. Krótszy czas skutkuje pozostawieniem płytki nazębnej w trudno dostępnych miejscach, natomiast zbyt dugi czas może spowodować niepotrzebne starcie zębów i ich szkliwa lub zranienie dziąseł.

Wykres obrazuje fakt iż ponad połowa (kolor czerwony na wykresie) badanych trzyma się prawidłowego czasu szczotkowania zębów. Kolor zielony przedstawia ludzi myjących zęby powyżej 3 minuty. Fiolet to osoby które nie myją zębów (1%).

Kolejną analizą to zależność między znajomością metod szczotkowania a czasem szczotkowania. Najwięcej, bo aż 48% ludzi szczotkujących zęby powyżej 3 minut, zna różne metody szczotkowania, natomiast niepokojący jest fakt że 29% szczotkuje zęby długo, bez wiedzy na ten temat. W ostatnim wierszu wykresu widzimy ludzi, którzy w ogóle nie znają różnych metod szczotkowania, myją oni zęby najkrócej lub wcale, widać zdecydowanie zmniejszony wykres o kolorze zielonym, który przedstawia najdłużej myjących zęby ankietowanych.

Zdrowie i estetyka

Bezpośrednio na estetykę zębów wpływa palenie tytoniu.

Wykres przedstawia zależność między dwoma pytaniami ankiety. „Ile palisz?” oraz „Jak oceniasz barwę swoich zębów?”. Pierwszy wiersz przedstawia osoby palące najwięcej – 2 paczki dziennie. Ponad 60% spośród ludzi palących najwięcej ma problem z estetyką uzębienia (to czerwony kolor w pierwszym wierszu), ich odcień ciemno żółty świadczy o przebarwieniach spowodowanych paleniem papierosów. Są to osoby w młodym wieku około 20-25 lat.

Kolejna zależność to występowanie kamienia nazębnego u nałogowych palaczy. Z wykresu wynika iż osoby spalające więcej papierosów częściej skarżą się na kamień nazębny. Na wykresie kolor brązowy przedstawia występowanie kamienia nazębnego, niebieski natomiast jego brak. Na wykresie widać jak zwiększa się częstość występowania kamienia wraz z ilością spalanych papierosów.

U osób niepalących występowanie kamienia nazębnego wynosi około 21% – czyli około 3 razy mniej niż w przypadku zaawansowanych palaczy.

Wpływ na estetykę uzębienia mają także srebrne wypełniania tzw. amalgamaty, mogą one powodować przebarwienia i z czasem uwalniają szkodliwe dla zdrowia tlenki. Wypełnienie amalgamatowe posiada około 30% ankietowanych, z czego większość (bo aż 75%) tych osób nie wie o jego szkodliwym wpływie na organizm.

Prócz tradycyjnej szczoteczki do zębów ankietowani stosują najchętniej, wykałaczki oraz nici dentystyczne, głównie do usuwania resztek pokarmu. Jeśli zachodzi potrzeba wykałaczki oraz nici dentystycznej używa ponad 50% ankietowanych. Stosunkowo często w porównaniu z resztą narzędzi do higieny jamy ustnej, stosowane są także specjalne szczoteczki do mycia powierzchni języka, rzadkością jest natomiast irygator i nowoczesne szczoteczki ultradźwiękowe.

Wizyty u stomatologa

Interesującą sprawą jest częstość wizyt u stomatologa oraz cel w jakim pacjent się u niego zjawia.

Wizyty u stomatologa są bezpośrednio związane ze stopniem higieny jamy ustnej dlatego zdecydowałem się opisać także kilka spraw związanych z samymi wizytami.

Jak widać, ankietowani najczęściej korzystają z porad stomatologicznych co pół roku, z czego ponad połowa to osoby chodzące regularnie na kontrole, kolejna grupa ludzi (21%) odwiedza stomatologa raz na rok – szósty słupek na wykresie.

Polacy najczęściej idą do stomatologa aby sprawdzić stan swojego uzębienia – na tzw. Kontrolę (kolor fioletowy na wykresie), jednak ponad 30% osób badanych wybiera się do dentysty dopiero gdy odczuwają ból zęba – we wielu przypadkach może się okazać, że ząb nie nadaje się do odbudowy . Około 6% ankietowanych w ogóle nie chodzi do dentysty!?

Najczęstsze zabiegi

Głównym zabiegiem jest wykonywanym podczas wizyty u stomatologa jest leczenie zęba. Jednak duże grono ankietowanych korzysta także z innych usług:

6% zabiegów to wybielanie zębów, a 11% ankietowanych odwiedza stomatologa w celu poprawy swojej protezy lub aparatu. Częstym zabiegiem jest także usuwanie kamienia nazębnego (16%) oraz usuwanie zębów. Prawie połowa badanych osób udaje się na wizytę w celu konsultacji.

Stomatolog idealny i jego gabinet.

Stomatolog, głównie przez narzędzia sprawiające nieprzyjemne doznania, nie jest postrzegany jako przyjazna postać przez swoich pacjentów. Ponad 43% ankietowanych boi się wizyty u stomatologa (największy strach odczuwają dzieci w wieku poniżej 7 lat, najmniej stresują się osoby powyżej 50 roku życia – tylko co 3 osoba w tym wieku boi się wizyty u dentysty).

Aby uniknąć niepotrzebnego stresu ze strony pacjenta idealny stomatolog powinien spełniać pewne kryteria. W ankiecie zostało zadane pytanie jaki stomatolog powinien być. Oto zestawienie najczęstszych cech:

Po pierwsze stomatolog musi wzbudzać zaufanie pacjenta, twierdzi tak 77% ankietowanych. Tuż za zaufaniem znalazło się poczucie bezpieczeństwa, które musi odczuć pacjent podczas wizyty. Ponad połowa pacjentów zwraca także uwagę na wysprzątany gabinet i schludny wygląd samego lekarza. Ważnym atutem stomatologa są również jego porady i wyrozumiałość. Z niewiadomego powodu ankietowani wolą poddawać się leczeniu przez kobiety (odpowiedź zaznaczona została głównie przez mężczyzn po 30 roku życia). Gabinet stomatologiczny powinien być czysty i nowocześnie wyposażony –to zdanie większości ankietowanych.

Gabinety najczęściej odwiedzane przez ankietowanych to prywatne. Mniej bo tylko 30% odwiedza przychodnie publiczne.

Zakończenie

Podsumowując Polacy dbają o higienę jamy ustnej w sposób zadawalający, jednak wiele osób żyje bez świadomości i wiedzy na temat powikłań próchnicy.

Na zakończenie chciałem przedstawić stopień zadowolenia Polaków ze stanu swojego uzębienia.

Widzimy, że nico więcej niż połowa ankietowanych nie jest zadowolona ze stanu swojego uzębienia (czerwony kolor na wykresie, niebieskie kolor przedstawia ludzi niezadowolonych) więc stomatolodzy mają co robić, aby polepszyć sytuację higieny jaki i pozostałych aspektów jamy ustnej pacjentów.

Pytania i odpowiedzi…

Jaki procent ludzi nosi aparat stały aktualnie, a jak dużo nosiło go kiedyś?

Aktualnie około 4% ludzi nosi aparat stały, są to głównie ludzie młodzi. Na wykresie są jest to kolor czerwony.

Wynika z tego, że mały procent ludzi potrzebuje zabiegów ortodontycznych. Jednak jeśli przyjrzeć się innym wykresom możemy zobaczyć iż prawie 30% osób ankietowanych nosiło aparat stały w przeszłości (czerwony kolor na wykresie):

Co jest największą przyczyną niezadowolenia z usług stomatologicznych w Polsce?

Priorytetem wszystkiego dla naszego społeczeństwa są pieniądze, dlatego większość ankietowanych jest nie zadowolonych z usług stomatologicznych właśnie z tego powodu. Innymi powodami niezadowolenia jest brak potrzebnego sprzętu, słaba jakość darmowych wypełnień oraz specyficzny zapach w gabinetach. Za sytuację i ceny polskiej służby zdrowia (w tym stomatologów) ankietowani obwiniają rząd.

Ilu ankietowanych posiada sztuczny ząb i jak wielu z nich straciło go w wyniku urazu mechanicznego?

Około 9% ankietowanych straciło ząb w wyniku urazu mechanicznego jednak tylko około 6% posiada sztuczne zęby. Jeśli wziąć pod uwagę oba pytania z ankiety – otrzymujemy wykres „Ilość ludzi posiadających sztuczne zęby utraconych w wyniku urazu mechanicznego”:

Na górze widać ludzi posiadających sztuczne zęby, na dole tych którzy ich nie mają.

Kolor czerwony przedstawia utratę zębów w wyniku urazu mechanicznego niebieski to brak utraty lub inny powód.

Wynika z niego że około 42% ankietowanych którzy mają sztuczny ząb utracili go w wyniku urazu mechanicznego.

Załączniki:

– Ankieta (wersja polska) do druku: www.zdrowezebyPDF.1k.pl

– Ankieta online: www.zdrowezeby.1k.pl

– Kontakt elektroniczny: marcin@dentysta.eu

Autor: Marcin Krufczyk*

*student Śląskiego Uniwersytetu Medycznego wydziału lekarsko-dentystycznego.

Post Poziom higieny jamy ustnej wśród Polaków – badanie pojawił się poraz pierwszy w Dentysta.eu - Marcin Krufczyk.